Síldarvinnslan fyrir hálfri öld

Það er ávallt lærdómsríkt að skyggnast aftur í tímann og rifja upp söguna. Hér er ætlunin í örstuttu máli að greina frá því hvernig starfsemi Síldarvinnslunnar var háttað árið 1968 eða fyrir hálfri öld. Verum þess ávallt minnug að unnt er að afla sér hagnýtrar þekkingar með því að kynnast sögunni.
 
Árið 1968 rak Síldarvinnslan síldarverksmiðju í Neskaupstað auk þess sem fyrirtækið starfrækti þar fiskvinnslustöð og útgerð. Í flota Síldarvinnslunnar voru þá síldveiðiskipin Barði, Bjartur, Börkur og Birtingur. 
 

Það rauk út síldarverksmiðju Síldarvinnslunnar einungis í fáeina daga sumarið 1968. Ljósm. Garðar Sveinn ÁrnasonSíldveiðiskipið Börkur NK að togveiðum sumarið 1968. Fjær er Júpiter RE. Júpiter hét áður Gerpir NK og var gerður út frá Neskaupstað á árunum 1957-1960. Ljósm. úr safni Kristins BenediktssonaÁrið 1968 var hið svonefnda síldarævintýri endanlega að líða undir lok. Sumarið 1967 lögðu íslensk skip stund á síldveiðar á hafsvæðinu við Jan Mayen en þegar haustaði gekk síldin á vetursetustöðvarnar úti fyrir Austfjörðum og þegar vel viðraði fékkst góður afli á Rauða torginu. Afgerandi breyting varð hins vegar á hegðun síldarinnar árið 1968. Það sumar eltust bátarnir við síldina lengst norður í Dumbshafi en þegar síldin gekk á hefðbundnar vetursetustöðvar í október þétti hún sig ekki og var því ekki veiðanleg í nót.

  • Sumarið og haustið 1968 héldu Norðfjarðarbátar til síldveiða í Norðursjó. Þar á meðal voru Síldarvinnsluskipin Barði og Bjartur. Birtingur hafði reyndar lagt stund á veiðar í Norðursjó um tíma sumarið áður.
  • Síldarverksmiðja Síldarvinnslunnar tók einungis á móti tæplega 3.000 tonnum af síld til vinnslu á árinu 1968. Til samanburðar tók verksmiðjan á móti rúmlega 33.000 tonnum árið 1967 og tæplega 108.000 tonnum árið 1966.
  • Aðeins voru saltaðar 23.300 tunnur af norsk-íslenskri síld í Neskaupstað árið 1968 ef talin er með sú síld sem söltuð var um borð í veiðiskipum og skipað þar á land. Til samanburðar var saltað í tæplega 44.000 tunnur árið 1967 og 53.000 tunnur árið 1966. Söltunarstöð Síldarvinnslunnar saltaði í rúmlega 7.000 tunnur árið 1968.
  • Vegna hinnar lélegu síldveiði árið 1968 var gripið til þess ráðs að útbúa síldveiðiskipin Börk og Birting til togveiða. Þeir fiskuðu ágætlega um sumarið og sköpuðu veiðar þeirra mikla atvinnu í fiskvinnslustöð Síldarvinnslunnar. Þegar hausta tók hentuðu bátarnir síður til þessara veiða og hófust þá umræður um hvort skynsamlegt væri að Síldarvinnslan festi kaup á skuttogara. Alls var unnið úr 887 tonnum af bolfiski í fiskvinnslustöð Síldarvinnslunnar árið 1968 og var það meira en tvöföldun á þeim afla sem unnin hafði verið árið áður. Sumarið 1968 lá ekki mikið á að gera síldartunnurnar klárar til söltunar. Ljósm. Garðar Sveinn Árnason
    Það rauk út síldarverksmiðju Síldarvinnslunnar einungis í fáeina daga sumarið 1968. Ljósm. Garðar Sveinn Árnason
  • Vorið 1968 fyllti hafís Norðfjörð og hafði hann þau áhrif að atvinnulíf fór verulega úr skorðum. Til dæmis komust togveiðibátarnir ekki heim með aflann og þær útgerðir sem ætluðu að senda báta sína til síldveiða gátu ekki komið þeim í slipp í Neskaupstað. Bátarnir lágu í öðrum höfnum og biðu þess að hafísinn hörfaði.
  • Loðna barst fyrst til Neskaupstaðar á loðnuvertíðinni 1968. Þann 21. febrúar það ár kom Börkur með fullfermi og var aflanum landað í síldarverksmiðju Síldarvinnslunnar. Það þóttu nokkur tímamót þegar þessi fyrsti loðnufarmur var tekinn til vinnslu og veltu menn því fyrir sér hvort loðnan gæti að einhverju leyti komið í stað norsk-íslensku síldarinnar sem horfin var af miðunum við landið. Á þessari vertíð lögðu Síldarvinnslubátarnir Börkur og Birtingur stund á loðnuveiðar og lönduðu þeir 7.700 tonnum af loðnu í heimahöfn.

 

 

Síldveiðiskipið Börkur NK að togveiðum sumarið 1968. Fjær er Júpiter RE. Júpiter hét áður Gerpir NK og var gerður út frá Neskaupstað á árunum 1957-1960.  Ljósm. úr safni Kristins BenediktssonarSumarið 1968 lá ekki mikið á að gera síldartunnurnar klárar til söltunar. Ljósm. Garðar Sveinn Árnason

Hafís rekur inn Norðfjörð vorið 1968. Ljósm. Kristinn V. JóhannssonHafís rekur inn Norðfjörð vorið 1968.
Ljósm. Kristinn V. Jóhannsson
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Smíði á Vestmannaey og Bergey hafin

Fyrsti hlutinn af nýrri Vestmannaey kominn til Aukra. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonFyrsti hlutinn af nýrri Vestmannaey kominn
til Aukra. Ljósm. Guðmundur Alfreðsson
Undir lok síðasta árs undirrituðu fulltrúar fjögurra íslenskra útgerðarfélaga samninga um smíði sjö togara hjá norsku skipasmíðastöðinni Vard. Dótturfélag Síldarvinnslunnar, Bergur-Huginn ehf. í Vestmannaeyjum, lætur smíða tvö þessara skipa en þeim er ætlað að koma í stað núverandi Vestmannaeyjar VE og Bergeyjar VE. Skipin sem hér um ræðir verða 28,95 m að lengd og 12 m að breidd. Í þeim verða tvær aðalvélar með tveimur skrúfum og einnig ný kynslóð rafmagnsspila frá Seaonics. Skipin verða vel búin í alla staði og í þeim verða íbúðir fyrir 13 manns og þau munu taka um 80 tonn af ísuðum fiski í lest. Þá hefur verið vandlega hugað að orkunýtingu við hönnun skipanna. Vinnuaðstaða sjómanna verður sérstaklega höfð í huga við hönnun á vinnsludekki og öll áhersla lögð á góða meðhöndlun á fiski og öfluga kælingu.
 
Guðmundur Alfreðsson hefur fylgst með smíðinni.Guðmundur Alfreðsson hefur fylgst með smíðinni.Guðmundur Alfreðsson ,viðhaldsstjóri, er nýlega kominn frá Noregi en hann fylgist vel með öllu er lýtur að hönnun og smíði skipanna. Hann segir að nú sé smíði hafin á Vestmannaey og byrjað að efna niður í Bergey. „Skipin eru smíðuð í einingum og fer smíði þeirra fram í skipasmíðastöðinni Salthammer í Tesfjord. Þaðan eru einingarnar dregnar á pramma til Aukra þar sem þær verða settar saman og allri vinnu við smíðina verður lokið þar. Allir þættir við smíði skipanna eru boðnir út og síðan koma starfsmenn þeirra fyrirtækja sem fá verkefnin til Aukra og vinna í þeim þar. Þannig eru einstakir hlutar skipanna smíðaðir víða en öll samsetning á sér stað í Aukra auk þess sem eitt skipanna verður að öllu leyti smíðað þar. Skrokkar okkar skipa verða smíðaðir í Salthammer og settir saman í Aukra en skrokkar fjögurra skipa verða hins vegar smíðaðir í Vietnam. Þegar smíðinni í Vietnam verður lokið verða skrokkarnir fluttir þaðan til Aukra og þar verða skipin síðan fullfrágengin. Nú liggur fyrir að afhending á nýrri Vestmannaey og Bergey dregst lítilsháttar frá því sem ráð var fyrir gert. Nú er gert ráð fyrir að Vestmannaey verði afhent í maí 2019 og Bergey í júní,“ segir Guðmundur Alfreðsson.

Samfelld makrílvinnsla – gott hráefni

Beitir NK bíður löndunar í haustblíðunni í morgun.  Ljósm. Karl Jóhann BirgissonBeitir NK bíður löndunar
í haustblíðunni í morgun.
 Ljósm. Karl Jóhann Birgisson
Að undanförnu hefur verið samfelld makrílvinnsla í fiskiðjuveri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað. Verið var að ljúka við að vinna afla úr Bjarna Ólafssyni AK fyrir hádegi og þá hófst vinnsla úr Beiti NK sem kominn var með 950 tonn úr Smugunni. Jón Gunnar Sigurjónsson yfirverkstjóri í fiskiðjuverinu segir að vinnslan gangi afar vel. „Vinnslan hefur verið samfelld og hráefnið er sífellt betra. Fiskurinn er stinnur og fallegur og átulaus. Það er í reyndinni 100% nýting á afla skipanna. Það fer að síga á seinni hluta makrílvertíðarinnar hjá okkur og þá snúa menn sér að síldinni,“ segir Jón Gunnar.
 
Að undanförnu hafa borist fréttir af mikilli síld út af Austfjörðum þannig að væntanlega þurfa skipin ekki að sækja hana langan veg þegar veiðar hefjast.
 
 
 

Samfélagsspor Síldarvinnslunnar 2017

Samfélagsspor Síldarvinnslunnar 2017Endurskoðunarfyrirtækið PricewaterhouseCoopers hefur reiknað út svonefnt samfélagsspor Síldarvinnslusamstæðunnar fyrir árið 2017. Samfélagsspor er tiltekin aðferðafræði sem notuð er til að greina heildarframlag fyrirtækja til samfélagsins í formi skatta og opinberra gjalda. Til Síldarvinnslusamtæðunnar töldust árið 2017 auk móðurfélagsins Bergur-Huginn ehf., Fóðurverksmiðjan Laxá hf., Runólfur Hallfreðsson ehf. og SVN eignafélag ehf.
 
Hér skal getið um nokkrar mikilvægar niðurstöður samfélagssporsins:
 
  • Veiðiheimildir samstæðunnar á árinu voru 18.200 tonn í þorskígildum.
  • Fjöldi ársverka var 360.
  • Rekstrartekjur samstæðunnar námu 18,5 milljörðum kr. á árinu.
  • Meðaltal heildarlauna starfsmanna á árinu voru 10,2 milljónir króna.
  • Staðgreiðsla af launum starfsmanna nam 1.176 milljónum króna.
  • Meðallaunakostnaður á hvert ársverk var 13,9 milljónir króna með launatengdum gjöldum.
  • Samstæðan greiddi 307 milljónir króna í tryggingagjald.
  • Framlög í lífeyrissjóði námu 402 milljónum króna.
  • Samstæðan greiddi 530 milljónir króna í veiðigjöld.
  • Samstæðan greiddi 172 milljónir í kolefnisgjald.
  • Greiddar voru 186 milljónir í hafnargjöld og 84 milljónir í fasteignagjöld.
  • Fjármagnstekjuskattur nam 267 milljónum króna.
  • Alls námu greiddir og innheimtir skattar ásamt opinberum gjöldum samstæðunnar 4,5 milljörðum króna á árinu 2017. Ekki eru metin margfeldisáhrif vegna kaupa á innlendum vörum og þjónustu.
  • Til viðbótar við samfélagssporið styrkti Síldarvinnslusamstæðan sérstaklega ýmis samfélagsverkefni um 70-80 milljónir á árinu 2017. Má þar nefna styrki til listastarfsemi og íþróttastarfsemi ásamt styrkjum til björgunarsveita og annarra mikilvægra félagasamtaka. Þá hefur Síldarvinnslan lagt mikla áherslu á styrkveitingar til heilbrigðismála.