Síldarvinnslan að ná sér á strik eftir síldarhvarfið, en þá dundi ógæfan yfir

Síldarvinnslan að ná sér á strik eftir síldarhvarfið, en þá dundi ógæfan yfirÍ tilefni þess að Síldarvinnslan verður 60 ára hinn 11. desember nk. munu birtast pistlar um sögu fyrirtækisins á heimasíðunni af og til út árið. Hér verður fjallað um árin 1973 og 1974. Á þessum tíma var fyrirtækið að jafna sig á hvarfi síldarinnar en í árslok 1974 féllu snjóflóðin sem ollu því stórkostlegum skaða.

Árið 1974 hélt Síldarvinnslan aðalfund sinn hinn 5. október. Á fundinum var að sjálfsögðu rætt um rekstur og afkomu á árinu 1973 og einnig um stöðu fyrirtækisins á árinu 1974. Fram kom á fundinum að afkoman á árinu 1973 hefði verið góð og væri fyrirtækið búið að komast yfir erfiðasta hjallann vegna hvarfs norsku-íslensku síldarinnar árið 1967. Lokið væri við að endurskipuleggja fyrirtækið með tilliti til breyttra aðstæðna og þar skipti endurnýjun skipaflota þess mestu máli. Helstu tímamótin hvað útgerðina varðaði var tilkoma skuttogara en eins skiptu kaupin á Berki miklu máli, en Börkur var stórt skip sem sérstaklega var hugsað til loðnu- og kolmunnaveiða. 

Löndun úr skuttogaranum Barða árið 1972. Á þilfarinu sést Ólafur Gunnarsson framkvæmdastjóri á tali við einn starfsmannanna. Mynd í eigu Skjala- og myndasafns Norðfjarðar.Löndun úr skuttogaranum Barða árið 1972.
Á þilfarinu sést Ólafur Gunnarsson framkvæmdastjóri á tali
við einn starfsmannanna.
Mynd í eigu Skjala- og myndasafns Norðfjarðar.
Á aðalfundinum var gerð grein fyrir hinum miklu fjárfestingum á árinu 1973. Börkur var keyptur á þessu ári og kom hann fyrst til heimahafnar í Neskaupstað í febrúar. Nýr skuttogari, Bjartur, bættist síðan í flota fyrirtækisins í mars, en fyrir var skuttogarinn Barði sem keyptur hafði verið 1970. Þá var fjallað um fjárfestingar í landi. Ný fiskmóttaka hafði verið reist við frystihúsið og eins var byggt hús yfir fiskúrgang sem gjörbreytti lífsskilyrðum mávanna til hins verra. Þá var fjárfest í saltfiskverkuninni í Rauðubjargahúsinu, nýjum vélum í frystihúsið og niðurlagningaverksmiðjunni breytt í niðursuðuverksmiðju. Á fundinum var rætt um þær miklu framfarir sem fælust í skipakaupunum og fjárfestingunum í vinnslustöðvunum og ríkti mikil bjartsýni hvað varðaði framtíðarstarfsemi fyrirtækisins.

Á fundinum var rætt um mikilvægi þess að fyrsti skuttogari fyrirtækisins, Barði, yrði endurnýjaður. Fram kom að unnið hefði verið að því að fá leyfi og nauðsynlega fyrirgreiðslu til endurnýjunar á skipinu en það hefði gengið erfiðlega. Lögð var áhersla á að Barði væri mikið happa- og aflaskip en hann hefði ekki nýtísku útbúnað til geymslu á fiski og því væri óhjákvæmilegt að hann kæmi með lakara hráefni að landi en þau skip sem best væru útbúin.

Á fundinum var sérstaklega fjallað um hvernig skuttogararnir höfðu gjörbreytt rekstrarhorfum fyrirtækisins, bætt hag sjómanna og aukið allt öryggi fiskvinnslufólks. Til fiskvinnslustöðvarinnar bærist nú nægilegt og gott hráefni allt árið um kring. Fram kom að hásetahlutur á Barða á árinu 1973 hefði verið rúmlega 1,3 milljónir og liðlega 1 milljón á Bjarti sem hóf veiðar í marsmánuði. Þá var upplýst að hástahlutur á loðnu- og kolmunnaveiðiskipinu Berki, sem hóf veiðar í febrúar, hefði verið rúmleg 1,2 milljónir króna. Sérstaklega var tekið fram að hásetahluturinn miðaðist við að háseti hefði verið á skipunum allt árið en staðreyndin væri sú að sjómenn væru farnir að taka sér frí af og til og gerðu það í miklu ríkari mæli en áður. Einnig var greint frá því að á árinu 1973 hefðu verið framleidd 1.969 tonn af freðfiski og 629 tonn af saltfiski.

Fram kom að það sem af væri árinu 1974 hefði Bjartur fiskað 2.686 tonn (hásetahlutur tæplega 1,7 milljón), Barði 2.562 tonn (hásetahlutur rúmlega 1,4 milljón) og Börkur 14.375 tonn (hásetahlutur tæplega 1,7 milljón). Þessar tölur þóttu afar jákvæðar og var þeim vel fagnað.

Í ræðu sinni á fundinum gat Ólafur Gunnarsson framkvæmdastjóri þess að þrátt fyrir verðfall á afurðum og sölutregðu væri enginn barlómur í Síldarvinnslumönnum og gerðu þeir ráð fyrir „tekjuhallalausum rekstri“ á árinu 1974. 

Rústir fiskimjölsverksmiðju Síldarvinnslunnar eftir snjóflóðin 20. desember 1974. Mynd í eigu Skjala- og myndasafns Norðfjarðar.Rústir fiskimjölsverksmiðju Síldarvinnslunnar eftir snjóflóðin 20. desember 1974. Mynd í eigu Skjala- og myndasafns Norðfjarðar.Þegar fundi lauk gengu menn bjartsýnir af fundarstað en sú bjartsýni hvarf eins og dögg fyrir sólu tveimur og hálfum mánuði síðar. Hinn 20. desember 1974 féllu tvö snjóflóð í Neskaupstað og sópuðu með sér öllu sem á vegi þeirra varð. Þau skyldu eftir sig dauða og tortímingu. Tólf manns létust í flóðunum, þar af sjö fastir starfsmenn Síldarvinnslunnar. Helstu atvinnufyrirtæki bæjarins eyðilögðust eða stórskemmdust og má þar nefna að fiskimjölsverksmiðja Síldarvinnslunnar gjöreyðilagðist og fiskvinnslustöð fyrirtækisins stórskemmdist. Stjórnvöld hétu því að bæta Norðfirðingum skaðann af þessum hrikalegu náttúruhamförum en reyndin var sú að skaðinn var einungis bættur að hluta. Í hönd fór endurreisnartími en það tók Síldarvinnsluna langan tíma að jafna sig á afleiðingum snjóflóðanna.

 

 

Barði NK seldur til Rússlands

DSC05261

Barði NK siglir út Norðfjörð í síðasta sinn. Ljósm: Húnbogi Sólon

                Togarinn Barði NK 120 hefur verið seldur fyrirtæki í Murmansk í Rússlandi. Nokkrir Rússar hafa verið í Neskaupstað síðustu daga til að taka á móti skipinu. Barði sigldi síðan á brott frá Neskaupstað í dag. Að sögn Rinat Ulyukaev, hins rússneska skipstjóra skipsins, er ferðinni fyrst heitið til Kirkenes í Norður-Noregi en þar verður vinnslubúnaði komið fyrir um borð. Síðan er gert ráð fyrir að haldið verði til rækjuveiða. Annars sagði rússneski skipstjórinn að gert væri ráð fyrir að skipið myndi fiska víða í norðurhöfum í framtíðinni.

                Togarinn Barði var smíðaður í Flekkefjord í Noregi  fyrir Skipaklett hf. á Reyðarfirði árið 1989 og bar upphaflega nafnið Snæfugl. Skipaklettur hf. og Síldarvinnslan sameinuðust árið 2001. Um tíma var skipið leigt skosku útgerðarfyrirtæki og bar þá nafnið Norma Mary en haustið 2002 hóf Síldarvinnslan að gera það út og fékk það þá nafnið Barði. Síldarvinnslan gerði Barða fyrst út sem frysti- og ísfiskskip en síðar var megináhersla lögð á að frysta aflann um borð. Árið 2016 var síðan allur vinnslubúnaður fjarlægður úr Barða og var hann rekinn sem ísfisktogari frá þeim tíma.

DSC05227 2

Rússneski skipstjórinn Rinat Ulyukaev. Ljósm: Smári Geirsson

                Salan á Barða er liður í endurnýjun á ísfisktogaraflota Síldarvinnslunnar en áður hefur komið fram að fyrirtækið hyggst láta smíða fjóra nýja togara í stað þeirra sem nú eru í rekstri.

Hörku kolmunnaveiði í íslenskri lögsögu

DSC04579

Börkur NK. Ljósm: Hákon Ernuson

                Börkur NK landaði í gær 2.200 tonnum af kolmunna í Neskaupstað. Skipið var 8 daga í veiðiferðinni og fór víða en megnið af aflanum fékkst í íslenskri lögsögu. Hjörvar Hjálmarsson skipstjóri segir að kolmunninn hafi verið stór og fallegur. „ Við hófum veiðiferðina á að leita í Rósagarðinum í tvo daga með litlum árangri. Síðan var haldið í færeysku lögsöguna en þar hafði verið einhver veiði. Sáralítið fékkst þar þannig að við héldum aftur inn í íslensku lögsöguna og leituðum norðar en áður. Þar fundum við kolmunnann og var talsvert að sjá. Þetta var norðaustur af Rauða torginu, um 100 mílur nánast beint út af Norðfjarðarhorni. Aflinn sem þarna fékkst var góður, allt upp í 500 tonn á sólarhring. Við fengum því megnið af aflanum sem við komum með að landi á þremur og hálfum sólarhring á þessu svæði,“ sagði Hjörvar.

                Börkur hélt til kolmunnaveiða á ný strax að lokinni löndun enda full ástæða til að nota tímann vel áður en makríl- og síldarvertíð hefst.

 

Eitt stykki bátur kr. 19.932.660

thumb Afmælismerki SVN litid 017c24718945cf402289632bdf7f7bc0

Í tilefni af því að Síldarvinnslan verður 60 ára hinn 11. desember nk. munu birtast pistlar um sögu fyrirtækisins á heimasíðunni af og til út árið. Hér verður fjallað um kaupin á síldveiðiskipunum Berki og Beiti sem bættust í flota Síldarvinnslunnar á árunum 1966 og 1967.

               Samningur um smíði Barkar

Samningur um smíði á Berki NK var undirritaður 10. nóv. 1965 af framkvæmdastjóra Ankerlökken og Hermanni Lárussyni framkvæmdastjóra Síldarvinnslunnar.

 

Síldarvinnslan hóf útgerð með tveimur bátum árið 1965. Þetta voru Barði og Bjartur, systurskip smíðuð í Austur-Þýskalandi og 264 tonn að stærð. Bátarnir voru sérstaklega smíðaðir með síldveiðar í huga enda snerist allt um síldina á Austfjörðum þegar hér var komið sögu.

                Útgerð Barða og Bjarts gekk vel frá upphafi og fljótlega hófust umræður um að Síldarvinnslan ætti að festa kaup á fleiri síldarskipum. Á stjórnarfundi í fyrirtækinu í byrjun október 1965 var Hermanni Lárussyni framkvæmdastjóra falið að athuga með kaup á nýju skipi sem yrði þá þriðja skipið í eigu fyrirtækisins. Helst var rætt um að kaupa skip sem yrði smíðað í Austur- Þýskalandi og af svipaðri stærð og Barði og Bjartur. Rúmum mánuði síðar greindi Hermann frá því að undirritaður hefði verið samningur um smíði skips í Noregi. Samningurinn var undirritaður hinn 10. nóvember og kvað á um að skipið yrði smíðað í Ankerlökken Verft A/S í Florö. Gekk smíði skipsins samkvæmt áætlun og var því gefið nafnið Börkur.

Börkur NK 122. File6285 Ljósm. Guðm. Sveinsson

               Börkur NK kom nýr til Neskaupstaðar þann 7. nóvember 1966. Ljósm: Guðmundur Sveinsson

Einungis tæplega tveimur mánuðum eftir að samningurinn um smíði Barkar var undirritaður, eða hinn 5. janúar 1966, samþykkti stjórn Síldarvinnslunnar að láta smíða fjórða skipið fyrir fyrirtækið. Samningur um smíði þess var undirritaður 15. júní 1966 og tók Ankerlökken Verft A/S að sér að annast smíðina í samvinnu við Flekkefjord Slipp og Maskinfabrikk en skipið var smíðað í Flekkefjord. Rétt eins og í fyrra tilvikinu gekk smíði skipsins samkvæmt áætlun og fékk það nafnið Birtingur.

                Vélasalan hf. í Reykjavík var umboðsaðili Ankerlökken hér á landi á þessum árum og nýlega fékk Síldarvinnslan send ýmis gögn frá Vélasölunni sem tengdust smíði þessara tveggja skipa. Meðal annars bárust samningar um smíði beggja skipanna og reikningur fyrir Birting. Hljóðaði reikningurinn upp á kr. 19.932.660 eða 3.300.000 norskra króna. Hver norsk króna var rúmlega sex íslenskar á þessum tíma.

Birtingur NK 119. GS. File6946

               Birtingur NK kom í fyrsta sinn til heimahafnar fyrir rúmlega 50 árum eða þann 6. júlí 1967. Ljósm: Guðmundur Sveinsson

Börkur kom nýr til Neskaupstaðar 7. nóvember 1966 og þótti hið glæsilegasta skip. Hann var 302 tonn að stærð vel búinn í alla staði. Birtingur kom í fyrsta sinn til heimahafnar í Neskaupstað 6. júlí 1967, 306 tonn að stærð og þótti ekki síður glæsilegur. Fyrsti skipstjóri á Berki var Sigurjón Valdimarsson en Filip Höskuldsson var fyrsti skipstjóri á Birtingi. Þeir höfðu áður verið skipstjórar á Barða og Bjarti.

Reikningur frá vélasölunni

               Reikningur frá Vélasölunni hf. í Reykjavík fyrir síldveiðiskipinu Birtingi NK

Fljótlega eftir að þessir tvö skip bættust í flota Síldarvinnslunnar lauk síldveiðiævintýrinu eystra. Þau hófu að leggja stund á togveiðar og loðnuveiðar auk þess sem þau veiddu síld á fjarlægum miðum en ljóst var að þau nýttust atvinnulífinu í Neskaupstað verr en áður. Árið 1972 var ákveðið að selja bæði skipin. Kaupandi Birtings var Þróttur hf. í Grindavík og fékk hann nafnið Albert en kaupandi Barkar var Runólfur Hallfreðsson á Akranesi og fékk hann nafnið Bjarni Ólafsson. Til gamans skal þess getið að Runólfur Hallfreðsson ehf. er nú eitt af dótturfélögum Síldarvinnslunnar.