Grálúðu- og karfavinnsla í fiskiðjuverinu

Karfi unninn í fiskiðjuverinu í Neskaupstað. Ljósm. Smári GeirssonKarfi unninn í fiskiðjuverinu í Neskaupstað.
Ljósm. Smári Geirsson
Fyrir rúmum mánuði hófst vinnsla á grálúðu í fiskiðjuveri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað. Síðar hófst einnig vinnsla á karfa. Það er Anna EA sem veiðir grálúðuna í net en karfinn kemur frá ísfisktogurum Síldarvinnslunnar. Að sögn Jóns Gunnars Sigurjónssonar yfirverkstjóra í fiskiðjuverinu gengur þessi vinnsla vel og þykir hún henta ágætlega þegar hlé er á vinnslu uppsjávartegunda. „Það er búið að taka á móti um 400 tonnum af grálúðu frá því að vinnslan hófst og þegar grálúðu vantar er unninn karfi. Það eru oftast 15-20 manns sem starfa við vinnsluna. Það var stutt hlé á vinnslunni í kjölfar sjómannadags vegna þess að skipin voru ekki á sjó um helgina en nú er von á grálúðu og sú vinnsla fer brátt á fullt á ný,“ segir Jón Gunnar.
 
Bæði lúðan og karfinn eru unnin fyrir Japansmarkað. Grálúðan er hausskorin, sporðskorin, hreinsuð og fryst en karfinn er heilfrystur.

Barentshafsveiðar Blængs

Blaengur i Kirkenes

Blængur NK við bryggju í Kirkenes: Ljósm: Theodór Haraldsson

                Frystitogarinn Blængur NK hélt til veiða í Barentshafi í lok aprílmánaðar og um sjómannadagshelgina lá skipið í höfn í Kirkenes í Noregi en áhöfnin kom fljúgandi heim. Gert er ráð fyrir að öll áhöfnin, 26 manns, verði komin til Kirkenes á morgun og þá um kvöldið mun skipið halda til veiða á ný en það á eftir að veiða um 500 tonn í Barentshafinu.

Russneskt eftirlitsskip

Rússneskt eftirlitsskip í Barentshafi. Ljósm: Theodór Haraldsson

                Theodór Haraldsson var skipstjóri á Blængi fyrri hluta veiðiferðarinnar í Barentshafinu en nú tekur Bjarni Ólafur Hjálmarsson við skipstjórninni. Heimasíðan bað Theodór að lýsa því hvernig veiðarnar í Barentshafinu færu fram. „Veiðarnar þarna eru hefðbundnar og vinnslan einnig. Það sem er hins vegar öðruvísi en venjulega er veiðisvæðið og rússneska eftirlitið sem haft er með veiðunum. Þegar við komum inn í rússneska lögsögu mætum við rússnesku eftirlitsskipi á svonefndum check point. Frá eftirlitsskipinu koma fjórir menn um borð til okkar. Þeir yfirfara alla pappíra nákvæmlega og skoða vegabréf skipstjórans. Einn þessara manna verður síðan eftir um borð hjá okkur og fylgist með veiðum og vinnslu alla veiðiferðina. Hann sinnir starfi sínu af nákvæmni og gerir kröfu um að allt bókhald sé samviskusamlega og rétt fært. Ef einhverju skeikar gerir hann strax athugasemdir. Eftirlitsmaðurinn okkar var afar þægilegur þó hann sinnti starfi sínu vel en allir þeir sem vinna hjá rússnesku strandgæslunni eru í raun hermenn. Áður en við héldum til Kirkenes þurftum við aftur að fara á check point til móts við eftirlitsskip og þá komu þrír menn um borð til okkar og fóru yfir alla pappíra ásamt eftirlitsmanninum okkar. Þeir stimpluðu síðan pappírana og að því loknu var ekkert því til fyrirstöðu að við gætum haldið til norskrar hafnar. Skipinu var síðan lagt við bryggju í Kirkenes og við flugum heim að undanskildum tveimur vélstjórum. Þessir vélstjórar hafa unnið í skipinu í Kirkenes og aðrir tveir vélstjórar koma þangað í dag og leysa þá af. Aðrir í áhöfninni munu síðan fljúga út á morgun og þá mun allt sem átti sér stað í fyrri hluta veiðiferðarinnar endurtaka sig hvað eftirlit varðar,“ segir Theodór.

Russneskur eftirlitsmadur fra bordi

Rúnneskir eftirlitsmenn fara frá borði eftir að hafa yfirfarið alla pappíra um borð í Blængi. Ljósm. Theodór Haraldsson

153.000 tonn fyrir sjómannadag

Fiskimjölsverksmiðja Síldarvinnslunnar í Neskaupstað. Ljósm. Smári GeirssonFiskimjölsverksmiðja Síldarvinnslunnar í Neskaupstað.
Ljósm. Smári Geirsson
Fiskimjölsverksmiðjur Síldarvinnslunnar höfðu tekið á móti tæplega 153.000 tonnum af hráefni á þessu ári fyrir nýliðna sjómannadagshelgi. Börkur NK landaði 1.740 tonnum af kolmunna í Neskaupstað sl. föstudag og þá fór verksmiðjan þar yfir 100.000 tonna markið. Beitir NK landaði um 2.000 tonnum á sama tíma á Seyðisfirði og þar með hafði verksmiðjan þar tekið á móti rúmlega 46.000 tonnum á árinu. Verksmiðjan í Helguvík tók síðan á móti tæplega 7.000 tonnum af loðnu á síðustu vertíð.
 
Verksmiðjan í Neskaupstað hefur bæði tekið á móti loðnu og kolmunna það sem af er árinu en Seyðisfjarðarverksmiðjan eingöngu kolmunna og Helguvíkurverksmiðjan eingöngu loðnu eins og fyrr segir.
 
Hafþór Eiríksson verksmiðjustjóri í Neskaupstað segir að þar hafi verið tekið á móti mun meira hráefni en á sama tíma í fyrra. Í fyrra hafði verksmiðjan tekið á móti 76.000 tonnum í byrjun júní. Mestu munar um aukinn kolmunnaafla en í ár hafa 54.000 tonn af kolmunna borist til Neskaupstaðar en einungis 41.000 á sama tíma í fyrra.
 
Gunnar Sverrisson verksmiðjustjóri á Seyðisfirði segir að til verksmiðjunnar þar hafi borist um 10.000 tonnum meiri kolmunnaafli en á sama tíma í fyrra.
 
Eggert Ólafur Einarsson verksmiðjustjóri í Helguvík segir að verksmiðjan þar hafi tekið á móti mun minna hráefni en í fyrra og muni þar tæplega 10.000 tonnum. „Loðnukvótinn gaf ekki tilefni til að við fengjum meira hráefni en raun bar vitni,“ segir Eggert.

Vönduð umræða er mikilvæg II

 

Beitir kolmunni mai 2018 HFO

Kolmunnaveiðar. Ljósm: Helgi Freyr Ólason

Að gefnu tilefni verður hér farið yfir nokkra útreikninga sem tengjast gjöldum vegna kolmunnaveiða íslenskra og færeyskra skipa. Í gær var birtur pistill hér á heimasíðunni þar sem fjallað var um þá umræðu sem nú á sér stað um veiðigjald á kolmunna og þann samanburð sem gerður hefur verið á tekjum íslenska ríkisins og hins færeyska af kolmunnaveiðum. Því hefur blákalt verið haldið fram að tekjur færeyska ríkisins séu 83% hærri en tekjur hins íslenska af hverju kolmunnakílói sem veitt er. Þarna er borið saman fyrirhugað veiðigjald á Íslandi og það verð sem fékkst fyrir veiðiheimildir í kolmunna sem boðnar voru upp í Færeyjum. Uppsláttur um þetta efni hefur sést í íslenskum fjölmiðlum en sannast sagna er umfjöllun þeirra afar villandi og fjarri því að vera vönduð. Þegar fjallað er um mál eins og þetta verður að taka tillit til margra þátta og voru nokkrir þeirra nefndir í pistlinum sem birtist hér á heimasíðunni í gær. Þar var meðal annars vakin athygli á því að einungis lítill hluti kolmunnakvótans er boðinn upp í Færeyjum (14%) og að ýmis gjöld sem  íslensk útgerð greiðir fyrirfinnast ekki  í Færeyjum. Í því sambandi má nefna að kolefnisgjaldið sem íslensk skip greiða er ekki greitt í Færeyjum. Þá var bent á að launatengd gjöld eru mun hærri á Íslandi en í Færeyjum og munar þar til dæmis mikið um tryggingagjaldið og lífeyrisgreiðslur. Þá var vakin athygli á því að tilkostnaður íslenskra útgerða er mun meiri en færeyskra við kolmunnaveiðarnar einfaldlega vegna þess að þær þurfa að sækja lengra. Einnig ber að hafa í huga að möguleikar Færeyinga til að selja á Rússland hefur áhrif á afkomu veiðanna og þá um leið gjaldtökuna.

                Rétt er líka að vekja athygli á einum grundvallarmun á greiðslu veiðigjaldsins í Færeyjum og á Íslandi; heimilt er í Færeyjum að draga kostnað vegna veiðigjalds eða kaupa á uppboðsheimildum frá óskiptu aflaverðmæti. Með öðrum orðum þá er stór hluti af veiðigjaldinu tekinn af launum sjómannanna í Færeyjum sem er ekki gert á Íslandi.

                Til að  sýna þetta í tölum er hér tekið dæmi um 2.000 tonna kolmunnatúr hjá annars vegar færeysku skipi og hins vegar íslensku og hvað úterðin greiðir til hins opinbera vegna hans. Í dæminu er miðað við núverandi veiðigjald á Íslandi og almennt veiðigjald af kolmunna í Færeyjum.

                                                                                                          Færeyskt skip                                Íslenskt skip

Veiðigjald, hlutur útgerðar                                                2,16 kr.                                     1,16 kr.

(Veiðigjald, hlutur sjómanna                                             1,11 kr.                                         0 kr.)

Kolefnisgjald                                                                         0 kr.                                      0,58 kr.

Aflagjald til hafnarsjóðs                                                         0 kr.                                      0,40 kr.

               Samtals, hlutur útgerðar                                   2,16 kr. per kg.                         2,14 kr. per kg.

                Í þessu dæmi er gert ráð  fyrir að túrinn hafi tekið 5 daga hjá færeyska skipinu höfn í höfn  en 7 daga hjá hinu íslenska. Hjá íslenska skipinu er gert  ráð fyrir að sigling á miðin og í land að veiðum loknum taki um 30% af þeim tíma sem veiðiferðin tekur og að skipin noti 15.000 l af olíu á sólarhring og aflinn sé 400 tonn á dag. Aflagjald á Íslandi er gjarnan 1,6% af aflaverðmæti. Kolefnisgjald á Íslandi hækkaði á síðasta ári um 50,3% og er nú 11,65 kr. per kg.

                Þeir sem hafa raunverulegan áhuga á að skilja hvernig gjöldum hins opinbera vegna fiskveiða er háttað miðað við önnur lönd geta því séð á umræddu dæmi að nauðsynlegt er að horfa til fleiri þátta en veiðigjaldsins þegar samanburður er gerður.

                Enn og aftur skal hér hvatt til þess að umræða um veiðigjöld sé vönduð og samanburður við önnur ríki sé raunhæfur. Upphrópanir og gífuryrði bæta hér engu við og nauðsynlegt er að hafa í huga að fiskveiðar snerta lífsafkomu fjölda fólks og fyrirtækja sem eru flest á landsbyggðinni og í mörgum tilvikum meginstoðir atvinnulífs viðkomandi byggðarlaga.