Lætur af störfum eftir 40 ár

Árdís Sigurðardóttir. Ljósm. Ómar BogasonÁrdís Sigurðardóttir. Ljósm. Ómar BogasonÁrdís Sigurðardóttir, verkstjóri í frystihúsi Síldarvinnslunnar á Seyðisfirði, hefur látið af störfum eftir að hafa starfað í frystihúsinu í um 40 ár. Hún kvaddi starfsfélagana um síðustu mánaðamót en er enn til taks fyrir arftakana í húsinu og er jafnvel í daglegu símasambandi við þá. Tíðindamaður heimasíðunnar hitti Árdísi að máli og spjallaði við hana um starfsferilinn. Hún upplýsti að hún hefði byrjað sem almennur starfsmaður í frystihúsinu, síðan gegndi hún lengi starfi gæðastjóra en við verkstjórastarfinu tók hún árið 2004. „Þetta eru orðin 40 ár og ég hef einungis einu sinni gert hlé á mínum störfum í frystihúsinu. Það var barneignarhlé. Síðan var ég lánuð í eina loðnuvertíð til starfa í Norðursíld en þar var fryst loðna á vegum SÚA sem var samstarfsverkefni Skagstrendings og ÚA. Það hefur svo sannarlega gengið á ýmsu í rekstri frystihússins á þessum 40 árum og hefur efnahagsþróun og kvótakerfi komið þar mjög við sögu. Stundum hefur fiskur til vinnslu verið takmarkaður og um alllangt skeið var einungis unnið þrjá daga vikunnar í húsinu. Þá hefur gengisþróunin valdið óöryggi og erfiðleikum – krónan sveiflaðist lengi eins og kólfur í klukku. Ég hef haft fjölmarga yfirmenn á þessum 40 árum og segja má að saga frystihússins á þessum langa tíma hafi verið afar skrautleg. Það hafa alls sjö fyrirtæki rekið húsið á mínum starfstíma, þannig að ég hef lifað af sjö kennitölur í rekstri þess. Þegar ég byrjaði rak Fiskvinnslan hf. húsið, síðan var það Dvergasteinn hf., þá kom Skagstrendingur hf., næst var það Útgerðarfélag Akureyringa, og þá var röðin komin að Brimbergi ehf., Gullbergi hf. og loks er það Síldarvinnslan hf. frá árinu 2014. Eftir að Síldarvinnslan tók við rekstrinum hefur ýmislegt breyst, meðal annars er nægur fiskur og unnið alla virka daga. Þrátt fyrir að mikið hafi gengið á hvað varðar rekstur frystihússins á mínum starfstíma þá hef ég einungis tvisvar sinnum fengið uppsagnarbréf. Í annað skiptið kom ekki til atvinnumissis en í hitt skiptið missti ég vinnuna um skamma hríð,“ segir Árdís.
 
Þegar Árdís er spurð hvort miklar breytingar hafi átt sér stað í starfsemi frystihússins á hennar starfstíma segir hún: „Já, það hafa átt sér stað miklar breytingar hvað varðar vinnslubúnað, en mesta breytingin tengist starfsfólkinu. Þegar ég var að byrja þekktist vart að starfsmaður væri af útlendu bergi brotinn. Síðan fóru að koma stúlkur frá Nýja-Sjálandi og á undanförnum árum hefur uppistaða vinnuaflsins verið erlent fólk. Það starfa um 35 manns hér í frystihúsinu og ég held að 20% kvennanna séu íslenskar og kannski 30% karlanna. Ég man að eitt sinn starfaði hér fólk af níu þjóðernum þannig að móðurmál starfsmannanna voru níu talsins. Erlenda starfsfólkið er yfirleitt duglegt og gott en ólíkur menningarlegur bakgrunnur getur haft áhrif á starfsandann og jafnvel valdið ýmsum erfiðleikum. Hinn mikli fjöldi erlendra starfsmanna gerir starf verkstjórans erfiðara og fyrirhafnarmeira á marga lund.“
 
Þegar Árdís er spurð hvað hún hyggist taka sér fyrir hendur í framtíðinni segir hún að sú spurning sé næsta verkefni hjá sér og eiginmanninum. „Við þurfum að finna út úr því saman. Maðurinn minn, Stefán Pétur Jónsson, var einnig að láta af störfum í fiskimjölsverksmiðju Síldarvinnslunnar hér á Seyðisfirði, þannig að nú höfum við allan heimsins tíma fyrir okkur sjálf. Þetta verða mikil viðbrigði. Ég hef yfirleitt unnið í níu tíma á dag síðustu árin og það er sérkennilegt að eiga ekki vinnudag fyrir höndum, en ég hef engar áhyggjur því við munum finna okkur eitthvað skemmtilegt að gera. Það er alveg öruggt,“ segir Árdís að lokum.
 

Aðalfundur Síldarvinnslunnar hf.

 

SVN logo transparant

 

Aðalfundur Síldarvinnslunnar hf. verður haldinn miðvikudaginn 24. júní  2020 í Safnahúsinu, Neskaupstað, kl 14:00.

 

Dagskrá:

  1. Skýrsla stjórnar
  2. Endurskoðaðir reikningar lagðir fram til staðfestingar
  3. Tekin ákvörðun um greiðslu arðs
  4. Tillaga stjórnar um starfskjarastefnu
  5. Ákveðin þóknun til stjórnar félagsins
  6. Kosin stjórn félagsins
  7. Kosnir endurskoðendur
  8. Önnur mál, löglega fram borin

    Stjórn Síldarvinnslunnar hf.

Skipin halda til veiða eftir sjómannadag

Norðfjarðarhöfn var full af skipum yfir sjómannadagshelgina. Ljósm: Smári GeirssonNorðfjarðarhöfn var full af skipum yfir sjómannadagshelgina. Ljósm. Smári GeirssonÍsfiskogarar Síldarvinnslunnar og Bergs-Hugins héldu til veiða í gær að aflokinni sjómannadagshelgi. Gullver NS sigldi frá Seyðisfirði síðdegis í gær og Vestmannaeyjarskipin, Bergey VE og Vestmannaey VE, losuðu festar strax eftir hádegi í gær. Gert er ráð fyrir að Vestmannaeyjaskipin landi  nk. fimmtudag.
 
Frystitogarinn Blængur NK hélt til Barentshafsveiða í gær en ráðgert er að veiðiferðin taki 40 daga.
 
Uppsjávarskipin Börkur NK og Bjarni Ólafsson AK liggja enn í Norðfjarðarhöfn ásamt grænlenska skipinu Polar Amaroq en ráðgert er að Börkur og Bjarni Ólafsson haldi til kolmunnaveiða í færeyskri lögsögu í kvöld. Beitir NK er í slipp á Akureyri.
 
Bergey VE heldur til veiða í gær. Vestmannaey VE sigldi strax í kjölfarið. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonBergey VE heldur til veiða í gær. Vestmannaey VE sigldi strax í kjölfarið. Ljósm. Guðmundur Alfreðsson
 

Makrílvertíð framundan

Gert er ráð fyrir að makrílvertíð hjá Síldarvinnslunni hefjist 1. júlí. Makrílvertíðin skiptir fyrirtækið miklu máli og mikilvægi makrílsins hefur aukist eftir að loðnan hætti að veiðast, en nú hafa loðnuveiðar brugðist í tvö ár í röð. Hjá fyrirtækinu er unnið af kappi við að undirbúa vertíðina og um þessar mundir er verið að koma upp nýjum búnaði í fiskiðjuverinu í Neskaupstað sem mun gera Síldarvinnsluna enn frekar en áður hæfa til að skapa mikil verðmæti úr hráefninu.
                                                          
Fyrst vart við makríl 2006
 
Beitir NK að dæla makríl. Ljósm. Heimir Svanur HaraldssonBeitir NK að dæla makríl. Ljósm. Heimir Svanur HaraldssonÞað var árið 2006 sem makríll fór að veiðast sem meðafli í síldveiðum í flotvörpu austur af landinu og veiddust þá um 4.000 tonn. Árið eftir hófust beinar makrílveiðar og bárust þá 37.000 tonn á land. Fyrir lá að makríll hafði gengið í íslenska lögsögu í verulegum mæli og töldu menn mikilvægt að nýta þessa nýju auðlind og sýna með skýrum hætti að göngumynstur makrílsins væri að taka breytingum. Frá árinu 2008 til 2011 jókst makrílaflinn við Ísland úr 113.000 tonnum í 159.000 tonn og við blasti sú staðreynd að ný fisktegund var farin að skipta verulegu máli fyrir mörg sjávarútvegsfyrirtæki og þjóðarbúið allt. Á árinu 2012 fiskuðu íslensk skip rúmlega 149.000 tonn af makríl og árið 2013 ákváðu íslensk stjórnvöld makrílkvóta sem nam 120.000 tonnum en veitt var með sóknarmarksfyrirkomulagi.
 
Helstu veiðisvæði makrílflotans á Íslandsmiðum framan af voru á austur- og suðausturmiðum en síðan jókst aflinn á vesturmiðum árið 2010 og frá þeim tíma hefur makrílveiðin verið stunduð á öllum þessum miðum. Forsendan fyrir því að makríll hóf að ganga á Íslandsmið í ríkum mæli var hlýnun sjávar og með áframhaldandi hlýnun bendir flest til þess að hann sé kominn til að vera. Eins getur skýringin á makrílgöngunum verið minnkandi fæðuframboð á hefðbundnum ætisslóðum. Makríllinn gengur inn í lögsöguna á sumrin og er þar fram á haust og veiðar hafa einkum farið fram á tímabilinu júní-september.
     
Makríllinn hefur áður sýnt sig tímabundið
 
Þegar vart varð við makríl á Íslandsmiðum árið 2006 hafði hann ekki sýnt sig þar um áratuga skeið, en heimildir segja að hann hafi á hlýskeiðum fyrri ára gengið upp að Íslandsströndum í nokkrum mæli. Á síðasta áratug 19. aldar varð vart við makríl út af Vestur- og Norðurlandi og sumurin 1904 , 1906 og 1908 greina heimildir einnig frá makrílgöngum við landið. Eftir að hlýna tók í sjónum við landið árið 1926 gerði makríll sig heimakominn og árið 1928 veiddist makríll fyrir norðan land og austur af landinu árið 1930. Við Suðurnes veiddist makríll árið 1934 og árið 1938 í Miðnessjó og í Skerjafirði. Á lýðveldisárinu 1944 varð vart við verulega makrílgengd út af Vestfjörðum og Norðurlandi.
 
Á fyrri árum var makríll ekki veiddur með skipulögðum hætti heldur fékkst hann sem meðafli í síldarnætur og -net. Þegar hlýindaskeiðinu í hafinu, sem hófst árið 1926, lauk upp úr 1960 hættu makrílfréttir að berast. Hitinn í sjónum hélst tiltölulega lár fram undir árið 2000 að undanskildu stuttu hlýindaskeiði um 1970 en þá veiddu íslensk skip makríl í sáralitlum mæli. Rétt er að geta þess að á árunum 1967-1976 veiddu íslenskir síldarbátar makríl í Norðursjó og var þá nokkrum makrílförmum landað í Neskaupstað. Sumarið 1998 landaði einnig togarinn Sjóli frá Hafnarfirði nokkru magni af makríl í Neskaupstað og voru þá fyrst gerðar tilraunir til að frysta aflann en fram að því hafði makríllinn verið unninn í fiskimjölsverksmiðjunni.
                                                     
Makríllinn kom mönnum á óvart
 
Á Íslandsmiðum hefur makríll verið veiddur í flotvörpu en Börkur NK gerði tilraun til veiða í nót í september 2017. Á myndinni er Börkur með 540 tonna kast á síðunni. Ljósm. Hálfdan HálfdanarsonÁ Íslandsmiðum hefur makríll verið veiddur í flotvörpu en Börkur NK gerði tilraun til veiða í nót í september 2017. Á myndinni er Börkur með 540 tonna kast á síðunni.
Ljósm. Hálfdan Hálfdanarson
Þegar makríll hóf að veiðast við landið árið 2006 voru fyrirtækin óviðbúin að taka á móti honum og nýta hann nema þá til mjöl- og lýsisvinnslu. Sumarið 2008 hófu íslensk vinnsluskip að frysta makríl um borð en sumarið eftir hóf Síldarvinnslan tilraunir til að frysta makríl í fiskiðjuverinu í Neskaupstað. Þá hafði verið gefið út kvótaþak varðandi makrílveiðarnar en annars héldu þær áfram með sóknarmarksfyrirkomulagi. Fyrirtækið reyndist að mörgu leyti vanbúið til að frysta makrílinn, til dæmis má nefna að frystitækin hentuðu engan veginn til að frysta stærsta makrílinn.
 
Árið 2010 átti sér stað grundvallarbreyting hvað varðaði veiðar og vinnslu á makríl. Þá var gefinn út kvóti á hvert skip og eðlilega var þá lögð áhersla á að gera sem mest verðmæti úr þeim afla sem komið var með að landi. Afleiðing þessa var að áhersla á veiðar til manneldisvinnslu stórjókst og farið var fyrir alvöru að hyggja að fjárfestingum sem tengdust bæði skipum og vinnslubúnaði. Nauðsynlegt var að uppfæra vinnslurnar og fjárfesta í dýrum búnaði og eins þurfti að gera miklar  umbætur á skipum til að tryggja sem besta meðferð á aflanum. Þrátt fyrir að fyrirtæki hefðu sérhæft sig í vinnslu á uppsjávarfiski, bæði síld og loðnu, þá þurfti að ráðast í miklar viðbótarfjárfestingar svo unnt yrði að vinna makrílinn. Lauslega áætlað eru fjárfestingar Síldarvinnslunnar í skipum og vinnslum eftir tilkomu makrílsins um 10 milljarðar króna, en nývirði skipanna og vinnslunnar nemur um 30 milljörðum. Fyrir utan veiðar og vinnslu þurfti að leggja af mörkum mikla vinnu á sviði markaðsmála því koma þurfti framleiðslunni í verð og fá sem mest fyrir vöruna.
 
Frá árinu 2011 hefur nánast allur makríll sem Síldarvinnslan hefur tekið á móti farið til manneldisvinnslu.
 

Frá árinu 2011 hefur allur makríll farið til manneldisvinnsluFrá árinu 2011 hefur allur makríll farið til manneldisvinnsluFyrir fyrirtæki eins og Síldarvinnsluna hefur makríllinn haft gríðarleg áhrif. Rekstur uppsjávarskipa og fiskiðjuvers er mun tryggari eftir að makrílveiðar hófust og unnt er að starfrækja fiskiðjuverið með fullum afköstum yfir sumartímann. Fyrir starfsfólkið skiptir það miklu máli og reyndar fyrir samfélagið allt. Þá hafa vinnsluskip landað miklum makríl í Neskaupstað og er makríltíminn orðinn einn helsti annatími ársins í Norðfjarðarhöfn. 

 
Nú nálgast makrílvertíð ársins og eins og venjulega vakna ýmsar spurningar: Hvar kemur hann inn í lögsöguna ? Kemur hann í miklu magni ? Hvað mun hann staldra lengi við ?