Tímamót: Börkur NK veiðir makríl í nót

20170921 124941

Börkur með 540 tonna makrílkastið á síðunni. Ljósm: Hálfdan Hálfdanarson

Börkur NK er á landleið með 630 tonn af makríl sem fékkst í Smugunni, nánar tiltekið 280 mílur austur af landinu rétt við færeysku lögsöguna. Hér er um tímamót að ræða því aflinn fékkst í nót en nótaveiðar á makríl hafa ekki verið reyndar af íslenskum skipum frá því að makrílveiðar hófust fyrir alvöru fyrir áratug eða svo. Aflinn fékkst í tveimur köstum og skilaði fyrra kastið 540 tonnum. Hálfdan Hálfdanarson skipstjóri á Berki er að vonum ánægður með árangur veiðiferðarinnar. „Við vitum ekki betur en að þetta sé í fyrsta sinn sem íslenskt skip veiðir makríl í nót frá því að makrílveiðitímabilið hér við land hófst. Makríllinn hefur verið veiddur í flotvörpu hingað til. Á áttunda áratug síðustu aldar fengu einhver íslensk síldarskip makríl í nót þegar þau voru að veiðum í Norðursjó og einhvern tímann síðar voru gerðar árangurslitlar tilraunir til makrílveiða í nót í færeyskri lögsögu. Það má því segja að þessi veiðiferð okkar marki viss tímamót. Fullyrt er að nótamakríll sé mun betra hráefni en makríll veiddur í flotvörpu enda er beðið eftir hráefninu í fiskiðjuverinu í Neskaupstað með miklum spenningi. Ég veit að japanskir kaupendur hafa til dæmis greitt hærra verð fyrir nótamakrílinn,“ sagði Hálfdan.

Bökru NK nót

Þegar þrengt er að makrílnum í nótinni hefst heldur betur fjör. Ljósm: Ísak Fannar Sigurðsson

                Hálfdan segir að snúið sé að eiga við makrílinn þegar veitt er í nót. „Við búmmuðum þrisvar áður en við fengum afla. Fiskurinn er svo sprettharður og erfiður viðureignar að það þarf allt að ganga upp svo árangur náist. Menn þurfa að læra á þetta eins og allt annað. Þegar þrengt er að fiskinum í nótinni hefst heldur betur fjör. Hann stendur nánast upp á endann og einungis sporðurinn í sjónum. Það heyrist hávært skvamp og mikil læti enda er makríllinn kraftmeiri og öflugri en aðrir uppsjávarfiskar,“ sagði Hálfdan að lokum.

                Börkur mun væntanlega koma til Neskaupstaðar á milli klukkan átta og níu í kvöld og gert er ráð fyrir að vinnsla á nótamakrílnum hefjist þá fljótlega. Beitir NK kom í nótt til Neskaupstaðar með tæplega 700 tonn af fallegri síld sem fékkst í Norðfjarðardýpi og utan kantsins útaf Norðfjarðardýpi. Að sögn Tómasar Kárasonar skipstjóra var mikið af síld að sjá á þessum slóðum.

Togarar landa á Seyðisfirði

Gullver NS. Ljósm. Ómar BogasonGullver NS. Ljósm. Ómar BogasonÍ gær lönduðu ísfisktogararnir Gullver NS og Vestmannaey VE á Seyðisfirði. Gullver landaði rúmlega 100 tonnum í sumarblíðunni og Vestmannaey 75 tonnum. Afli Gullvers var mest þorskur og karfi en hjá Vestmannaey var nánast allur aflinn þorskur. Jónas P. Jónsson skipstjóri á Gullver lætur vel af aflabrögðum eystra. „Við fórum út á miðvikudag og það tók okkur dálítinn tíma að finna þorskinn en þegar hann fannst á Gerpisflakinu gekk vel að veiða. Í reyndinni fengum við megnið af þorskinum á einum sólarhring, síðan fengum við um 18 tonn af karfa og lítilsháttar af ufsa og ýsu. Verðin hafa verið að þokast upp að undanförnu og það skiptir miklu máli en fyrr á árinu voru þau skelfilega léleg eins og kunnugt er. Við munum halda til veiða á ný eftir hádegi í dag og gerum ráð fyrir að halda á sömu mið og síðast,“ segir Jónas.
 
Fiskvinnslustöðin á Seyðisfirði fékk afla úr báðum skipunum og segir Ómar Bogason rekstrarstjóri stöðvarinnar að nóg sé að gera. Ómar segir að nú sé minna fryst en oft áður og meira sent út ferskt. „Frá okkur fara hnakkar til Frakklands og nú er farið að flytja út fersk flök til Þýskalands og það gengur vel. Þessi fiskur fer út með Norrænu, skipum Eimskips og Mykinesi frá Þorlákshöfn,“ segir Ómar.
 

Makrílveiðar í köldum sjó

pais

Polar Amaroq togar við borgarísjakann. 

                Þann 18. ágúst sl. var grænlenska uppsjávarskipið Polar Amaroq hætt makrílveiðum á Grænlandsmiðum og hafði snúið sér að síldinni. Skipið var á siglingu í leit að síld norðan Dorhn-banka þegar borgarísjaki birtist mönnum. Siglt var að jakanum til að skoða hann en þá gerðist hið óvænta; við jakann var vaðandi makríll á stórum blettum. Að sögn Geirs Zoёga skipstjóra kom þetta mönnum mjög á óvart enda sjórinn einungis 1-3ᵒ á þessum slóðum. „Þetta kom okkur í opna skjöldu og við köstuðum strax. Skemmst frá að segja fengum við þarna við borgarísjakann 1.100 tonn í þremur holum á 48 klukkutímum. Þetta var hörkuveiði og skipti okkur miklu máli því makrílveiðin í grænlenskri lögsögu var ekkert sérstaklega góð í sumar. Makríllinn sem fékkst þarna var líka alveg einstaklega stór eða 560-570 gramma fiskur. Ég hef aldrei séð svona meðalstærð í afla. Þetta sýnir okkur svart á hvítu að makríllinn getur haldið sig í býsna köldum sjó. Að undanförnu höfum við veitt makríl í Smugunni og þær veiðar hafa gengið afar vel. Við höfum landað í Færeyjum og erum búnir að veiða og vinna 2.300 tonn á 12 dögum. Það er mjög gott,“ sagði Geir.

Makríllinn gengur hratt í austur

Börkur NK. Ljósm. Hákon ErnusonBörkur NK. Ljósm. Hákon ErnusonBörkur NK er á landleið úr Smugunni með 1.160 tonn af makríl. Hann mun koma til Neskaupstaðar í fyrramálið en þá lýkur löndun úr Beiti NK. Hálfdan Hálfdanarson skipstjóri á Berki segir að vel hafi aflast í veiðiferðinni. „Það var jafn og góður afli en minnst fékkst þó yfir lágnættið. Makríllinn dreifði sér talsvert í myrkrinu. Við fengum þennan afla í fimm holum og magnið í hverju holi var á bilinu 170-330 tonn. Þetta er stór og fallegur fiskur og í honum er afar lítil áta. Hann ætti því að henta mjög vel til vinnslu. Makríllinn gengur býsna hratt í austur. Við vorum á miðunum í einn og hálfan sólarhring og hann fór í 50-60 mílur í austurátt á þeim tíma. Þegar við hættum veiðum vorum við 50-60 mílur frá norsku lögsögunni,“ sagði Hálfdan.
 
Um það leyti sem Börkur lagði af stað í land hóf Bjarni Ólafsson AK veiðar í Smugunni og er ráðgert að hann komi með afla til Neskaupstaðar þegar löndun lýkur úr Berki.
 

Beitir NK – „Breytir“ NK

Beitir NK – „Breytir“ NKÍ tilefni af því að Síldarvinnslan verður 60 ára hinn 11. desember nk. munu birtast pistlar um sögu fyrirtækisins á heimasíðunni af og til út árið. Hér verður fjallað um Beiti NK sem Síldarvinnslan festi kaup á árið 1981.
 
Vorið 1981 hófust umræður um að Síldarvinnslan festi kaup á nótaveiðiskipinu Óla Óskars RE. Á þessum tíma voru erfiðleikar í rekstri Síldarvinnslunnar og voru kaupin háð því að lánastofnanir samþykktu þau. Óli Óskars var smíðaður í Vestur-Þýskalandi árið 1958 og hét upphaflega Þormóður goði. Hann var í fyrstu síðutogari en var breytt í nótaskip árið 1978. Þá var skipið yfirbyggt og sett í það ný 2.640 hestafla vél. Skipið var 766 brúttólestir að stærð og gat borið um 1.300 tonn af loðnu.
 
Beitir NK eins og hann leit út þegar Síldarvinnslan festi kaup á honum árið 1981. Ljósm. Guðmundur SveinssonBeitir NK eins og hann leit út þegar Síldarvinnslan
festi kaup á honum árið 1981. Ljósm. Guðmundur Sveinsson
Mörgum kom það spánskt fyrir sjónir að Síldarvinnslan væri að kaupa nótaveiðiskip en fyrir átti fyrirtækið nótaveiðiskipið Börk NK. Loðnuveiðar höfðu verið takmarkaðar á þessum tíma og spáðu ýmsir loðnuveiðibanni. En ákveðin rök voru fyrir kaupunum. Síldarvinnslan átti afkastamikla loðnuverksmiðju sem fékk ekki nægjanlegt hráefni til vinnslu og fyrir afkomu hennar var afar mikilvægt að auka hráefnisöflunina. Þá var talið nauðsynlegt að Síldarvinnslan ætti sjálf uppsjávarveiðiskip sem öfluðu verksmiðjunni hráefnis vegna þess að samkeppni um hráefni var hörð og leiddi hún til yfirborgunar á því. Einnig töldu menn að drjúgan hluta loðnuvertíðar væri ekki unnt að treysta á að önnur skip sigldu með hráefnið austur. Loks ríkti bjartsýni um kolmunnaveiðar austur af landinu á þessum tíma og myndi nýtt nótaveiðiskip einnig leggja stund á slíkar veiðar.
 
Ein rökin fyrir kaupum á umræddu skipi voru þau að nauðsynlegt væri að efla atvinnulífið í Neskaupstað og skjóta undir það fleiri stoðum. Bent var á að með tilkomu skipsins yrði starfstími loðnuverksmiðjunnar lengri og atvinna og tekjur meiri auk þess sem sjómenn fengju góð pláss. Forsvarsmenn Síldarvinnslunnar horfðust í augu við að líklega yrði skipið rekið með tapi en á móti kæmi betri afkoma hjá loðnuverksmiðjunni.
 
Skemmst frá að segja gengu kaupin eftir og kom skipið í fyrsta sinn til nýrrar heimahafnar í Neskaupstað hinn 27. maí árið 1981. Fékk það nafnið Beitir NK og voru við það bundnar miklar vonir. Skipstjóri var Sigurjón Valdimarsson.
 
Segja má að útgerð Beitis í upphafi hafi ekki gengið áfallalaust fyrir sig. Kolmunnaveiðin árið 1981 gekk ekki vel og veiðar á sumar- og haustvertíð á loðnu voru stöðvaðar vegna lélegs ástands á loðnustofninum. Vegna þessarar stöðu ákvað stjórn Síldarvinnslunnar að láta gera ýmsar breytingar á Beiti svo skipið nýttist betur. Því var siglt til Akureyrar um miðjan marsmánuð 1982 og þar voru breytingarnar framkvæmdar í Slippstöðinni. Á skipið var sett skutrenna og skutrennuloki, útbúin aðstaða til aðgerðar á millidekki stjórnborðsmegin og þar komið fyrir hausingavél og flatningsvél enda var gert ráð fyrir að skipið færi á bolfiskveiðar og saltaði aflann um borð. Einnig var komið fyrir 10 tonna krana til að tæma úr poka og til annarra verka á efra þilfari. Þá var komið fyrir autotrolli við togvindur ásamt grandara- og gilsaspilum og reyndar ýmsum öðrum nýjum búnaði. Eftir þessar breytingar gat Beitir lagt stund á nótaveiðar og einnig veiðar með flotvörpu og botnvörpu og því mátti segja að hann væri orðinn einskonar fjölveiðiskip.
 
Beitir NK með fullfermi af loðnu árið 1998. Ljósm. Snorri SnorrasonBeitir NK með fullfermi af loðnu árið 1998.
Ljósm. Snorri Snorrason
Á næstu árum var Beitir ýmist á bolfiskveiðum eða veiðum á uppsjávartegundum og þurfti ávallt að gera töluverðar breytingar um borð á milli vertíða enda fóru gárungarnir að kalla skipið „Breyti“. Beitir veiddi um tíma rækju í ís og eins var gerð tilraun til að frysta rækju um borð. Þá var komið fyrir búnaði til að heilfrysta afla um borð og í kjölfar þess lagði Beitir stund á grálúðu- og karfaveiðar auk þess að veiða loðnu. Einnig var gerð skammvinn tilraun til að flaka aflann um borð og frysta flökin.
 
Á árinu 1995 fóru fram gagngerar endurbætur á Beiti í Póllandi. Ný brú var sett á skipið, fullkomnum útbúnaði til flotvörpuveiða komið fyrir og sett upp kerfi í lestum til kælingar á afla. Í kjölfarið á þessum breytingum ruddi Beitir brautina fyrir veiðar á loðnu í flotvörpu og eins hóf hann kolmunnaveiðar í verulegum mæli en slíkar veiðar höfðu ekki verið stundaðar við Ísland frá árinu 1982.
 
Eftir töluverða erfiðleika í byrjun var Beitir hið mesta happaskip og reyndist Síldarvinnslunni afar vel. Athyglisvert er hve oft þurfti að breyta skipinu og laga það að nýjum aðstæðum. Beitir var seldur til niðurrifs árið 2007 en margir eiga ljúfar minningar sem tengjast skipinu. 
 

Góður afli í miðri Smugu

Beitir NK að landa makríl. Ljósm. Smári GeirssonBeitir NK að landa makríl. Ljósm. Smári GeirssonBeitir NK er á landleið með 1.260 tonn af makríl sem fékkst í Smugunni. Kristinn Snæbjörnsson stýrimaður segir að framan af veiðiferðinni hafi afli verið tregur en sl. nótt hafi hins vegar verið mokveiði. „Við fórum alveg austur að norsku landhelgislínunni en þar var lítið að hafa. Við tókum þar ein þrjú hol en þau gáfu lítið. Við færðum okkur síðan í miðja Smuguna og þar var algjör mokveiði í nótt sem leið. Við tókum 330 tonn um miðnætti og síðan 650 tonn í morgun. Það voru 300 mílur í land þegar við lögðum af stað og við reiknum með að koma til Neskaupstaðar um kl. 10 í fyrramálið. Almennt má segja að makrílveiðin sé alltaf að færast austar eins og gera má ráð fyrir á þessum árstíma,“ sagði Kristinn.
 
Börkur NK er á miðunum og hóf veiðar í morgun. Bjarni Ólafsson AK hélt til veiða frá Neskaupstað í morgun en lokið var við að landa makríl úr honum í gær.