Jafnlaunavottun fyrir lok ársins

Jafnlaunavottun fyrir lok ársinsHjá Síldarvinnslunni stendur nú yfir lokaundirbúningur fyrir jafnlaunaúttekt sem mun fara fram í næstu viku. Það er fyrirtækið BSI á Íslandi sem annast úttektina en BSI er faggild skoðunarstofa. Í úttektinni er metið hvort jafnlaunakerfi Síldarvinnslunnar standist kröfur staðalsins ÍST 85:2012, en ef svo reynist mun fyrirtækið fá svokallaða jafnlaunavottun. Fyrsta stigs úttekt fór fram í október og gekk hún vel að sögn Hákonar Ernusonar, starfsmannastjóra. „Það voru gerðar nokkrar athugasemdir við uppleggið hjá okkur, sem við höfum svo verið að vinna í að laga fyrir lokaúttektina. Við höfum þurft að leggjast í mikla greiningu á launamálunum hjá okkur, en í lokaúttektinni eru skoðuð raungögn úr launakerfinu. Þá eru allar launagreiðslur fyrir heilan mánuð teknar til skoðunar og grafist fyrir um það hvort um einhvern óúskýrðan kynbundinn launamun sé að ræða. Við fengum Capacent í lið með okkur í þessa greiningu og er niðurstaðan sú að slíkur launamunur sé ekki fyrir hendi hjá fyrirtækinu. Það er með öðrum orðum enginn óútskýrður munur á launum karla og kvenna hjá fyrirtækinu í sambærilegum störfum, sem er ánægjulegt“, segir Hákon. „Þetta kemur okkur samt ekkert sérstaklega á óvart. Það er skýrt í starfsmannastefnunni okkar að laun eigi að ákvarðast af kjarasamningum, ábyrgð, hæfni og öðrum málefnalegum þáttum en ekki kynferði, kynhneigð, uppruna eða öðru slíku. Slík mismunun er ekki heimil hjá okkur. Við höfum nú sent launagögnin og greininguna til BSI og förum svo í lokaúttekina í næstu viku. Ef allt gengur að óskum verðum við því komin með jafnlaunavottun fyrir lok árs, sem er það sem við stefndum að. Fresturinn til að uppfylla kröfur staðalsins var reyndar lengdur til áramóta 2019, en við tókum ákvörðun um að keyra þetta áfram og klára þetta sem fyrst. Þessi vinna hefur verið mjög gagnleg fyrir okkur og mun hún nýtast vel til að tryggja faglega stjórnun launamála til framtíðar“, segir Hákon að lokum. 
 
Starfsmenn sem vilja frekari útskýringar á jafnlaunagreiningunni geta snúið sér til Hákonar starfsmannastjóra.

Beitir með 2000 tonn af kolmunna

Beitir NK með gott kolmunnahol. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonBeitir NK með gott kolmunnahol.
Ljósm. Helgi Freyr Ólason
Beitir NK kom til Neskaupstaðar í gærkvöldi með 2000 tonn af kolmunna sem fengust í færeysku lögsögunni. Gert er ráð fyrir að skipið haldi á ný til veiða í dag. Skipstjóri á Beiti í veiðiferðinni var Tómas Kárason og sló heimasíðan á þráðinn til hans. „Túrinn var ansi langur. Við hófum veiðar 26. nóvember og brælur trufluðu veiðarnar töluvert. Meðal annars lágum við í höfn í Færeyjum í eina 12 tíma. Aflinn var misjafn, stundum var lítið en stundum nokkuð gott. Aflinn fékkst í átta holum og það var lengi dregið. Lengst drógum við í 30 tíma. Besta holið gaf 450 tonn en þau fóru alveg niður í 100 tonn. Framan af var veitt 80-90 mílur norðaustur af Færeyjum en síðan færðum við okkur sunnar en vorum samt alltaf í svipaðri fjarlægð frá eyjunum,“ segir Tómas.
 
Börkur NK, Bjarni Ólafsson AK og Polar Amaroq eru einnig allir að kolmunnaveiðum við Færeyjar
 

Minningarreiturinn var heillandi verkefni

5

Vinningstillaga Kristjáns Breiðfjörð Svavarssonar

Í síðasta mánuði var gerð grein fyrir niðurstöðu samkeppni um gerð minningarreits á austasta hluta grunns gömlu fiskimjölsverksmiðjunnar í Neskaupstað sem eyðilagðist í snjóflóði 20. desember 1974. Síldarvinnslan efndi til samkeppninnar en reiturinn verður helgaður þeim sem látist hafa í störfum hjá fyrirtækinu.

                Alls bárust átta tillögur um gerð reitsins og fjallaði sérstök dómnefnd um þær. Niðurstaða dómnefndarinnar var samhljóða um að tillaga Kristjáns Breiðfjörð Svavarssonar hafi borið sigur úr býtum en einnig var það mat nefndarinnar að hluti tillögu Ólafíu Zoëga skyldi hljóta verðlaun ásamt sigurtillögunni.

Capture

Kristján Breiðfjörð Svavarsson

                 Þegar hefur verið sagt frá úrslitum samkeppninnar hér á heimasíðunni en full ástæða þykir að greina ítarlegar frá vinningstillögunum og höfundum þeirra en það er athyglisverð staðreynd að báðir höfundarnir eru búsettir í Noregi; Kristján á Svalbarða og Ólafía í Björgvin.

                Kristján Breiðfjörð Svavarsson er fæddur á Akranesi árið 1981 en uppalinn á Húsavík. Hann hefur búið í Noregi frá árinu 2009. Kristján lagði stund á nám í arkitektúr í Listaháskólanum en útskrifaðist sem landslagsarkitekt í Tromsø í Noregi árið 2015. Í rúmlega eitt ár hefur Kristján verið búsettur í Longyearbyen á Svalbarða en þar starfar kærastan hans sem tannlæknir.

1b

Vinningstillaga Kristjáns Breiðfjörð Svavarssonar

                Þegar Kristján er spurður að því hvort hann þekki til í Neskaupstað segir hann að það sé takmarkað. „Ég kom annað slagið til Neskaupstaðar og lék þar knattspyrnu með yngri flokkum Völsungs og eins hef ég komið þangað í eftirminnilegt brúðkaup. Síðan þekki ég allmarga Norðfirðinga og hef þannig fylgst með því sem hefur verið að gerast á staðnum. Áður en ég hóf að vinna að tillögunni um minningarreitinn kynnti ég mér söguna og sérstaklega hafði sagan um snjóflóðin djúpstæð áhrif á mig. Snjóflóðin er óhugnanlegur atburður sem án efa situr alla tíð í hugum þeirra sem upplifðu þau. Mér fannst minningarreiturinn vera heillandi verkefni,“ segir Kristján.

                Dómnefndin hreifst af tillögu Kristjáns um minningarreitinn og í umsögn hennar um tillöguna segir eftirfarandi: „Stílhrein útfærsla með sterka staðarvitund; endurtekin hringlaga form endurspegla lögun tanka fiskimjölsverksmiðja og gamla gufuketilsins. Öldur í grasi líkjast öldum skafrennings og brimi sjávar með skírskotun til snjóflóðsins og hafsins. Hér er ekki einungis um að ræða minningarreit heldur fallegan áningastað, jafnt fyrir kyrrðarstund sem útivist.“

Olla

Ólafía Zoëga

                Ólafía Zoëga er Norðfirðingur í húð og hár. Hún er fædd árið 1980, dóttir Jóhanns Zoëga og Hafdísar Jónsdóttur. Ólafía lauk námi í arkitektúr í Björgvin í Noregi árið 2010 og hefur verið búsett þar og starfað sem arkitekt frá þeim tíma. Helsta verkefni Ólafíu er að teikna hús en hún hefur mikla ánægju af því að vinna með landslagsarkitektum og gerir mikið af því. Þegar rætt er um samkeppnina um minningarreitinn segist Ólafía strax hafa fengið áhuga á verkefninu. „Ég er Norðfirðingur og auðvitað höfðaði þetta verkefni til mín. Ég vissi strax hvað mig langaði til að gera. Að mínu mati var grundvallaratriði að tengja reitinn við sjóinn og síðan auðvitað snjóflóðinu 1974. Þess vegna kallaði ég útfærslu mína "Á milli flóðs og fjöru,“ segir Ólafía.

Olla 1

Tillaga Ólafíu gerir ráð fyrir tengingu minningarreitsins við hafið.

                Dómnefndin taldi tillögu Ólafíu afar áhugaverða, annars vegar vegna vel útfærðrar tengingar minningarreitsins við hafið og hins vegar vegna heitisins á útfærslu hennar. Þess vegna var ákveðið að skipta verðlaunafénu á milli vinningstillögunnar og tillögu Ólafíu; 400 þúsund krónur komu í hlut Kristjáns Breiðfjörð og 200 þúsund krónur í hlut Ólafíu.

Olla 2

Tillaga Ólafíu Zoëga.

Bergey komin yfir 5.000 tonnin á árinu

Bergey 5000tonn 2018 29.11.2018 22 13 50

Áhöfnin á Bergey VE ánægð með árangurinn á árinu. Ljósm: Guðmundur Alfreðsson

                Skip Bergs-Hugins í Vestmannaeyjum, Bergey VE og Vestmannaey VE, hafa fiskað einstaklega vel á árinu. Bergey landaði í Eyjum sl. miðvikudag og fór þá yfir 5.000 tonnin. Aflinn í veiðiferðinni var blandaður; ýsa, þorskur, karfi og ufsi.

                Nú þegar er árið 2018 orðið það ár sem skip Bergs-Hugins hafa skilað mestum afla á land. Til þessa veiddu skipin mest í fyrra eða 8.574 tonn, en í ár er aflinn orðinn 9.800 tonn og hann mun fara yfir 10.000 tonnin ef vel viðrar þá veiðidaga sem eftir eru af árinu. Eins og áður er ýsan sú tegund sem skipin fiska helst, en á árinu er ýsuaflinn orðinn 3.200 tonn.

Bergey 5000tonn 2018 29.11.2018 22 35 52

Jón Valgeirsson skipstjóri á Bergey VE fagnar 5.000 tonna markinu. Ljósm: Guðmundur Alfreðsson

                Þegar Bergey kom til hafnar sl. miðvikudag var að sjálfsögðu boðið upp á tertu og 5.000 tonna tímamótunum fagnað.  Jón Valgeirsson skipstjóri segir að áhöfnin sé ánægð með árangurinn á árinu. „Segja má að árið hafi allt verið afar gott. Vertíðin við Eyjar var glimrandi og síðan höfum við veitt fyrir austan og það hefur gengið vel. Það virðist þó vera heldur minna af ýsu en síðustu ár, en auðvitað getur ræst úr því. Við erum mjög sáttir hér um borð og strákarnir standa sig alltaf frábærlega. Það er ómetanlegt að hafa góða áhöfn.  Gert er ráð fyrir að síðasta löndunin hjá okkur og Vestmannaey verði 13. desember, en Vestmannaey var einmitt að landa fyrir austan í gær,“ segir Jón. 

Þokkalegasta kolmunnaveiði

37335603 10212048171375233 6424634509123125248 n

Beitir NK að kolmunnaveiðum. Ljósm: Helgi Freyr Ólason

                Nú er kolmunnavertíðin hafin í færeysku lögsögunni. Bjarni Ólafsson AK kom til Neskaupstaðar í dag með 1.600 tonn en veiðiferðin hjá honum tók eina tíu daga. Runólfur Runólfsson skipstjóri segir að til að byrja með hafi lítið fengist en síðan hafi ræst úr. „Aflinn fékkst í átta holum og það var lengi dregið, einkum til að byrja með. Lengsta holið var 24 tímar og það er persónulegt met hjá mér. Ég hef aldrei dregið svo lengi áður. Þrjá síðustu dagana fékkst hins vegar þokkalegur afli en fiskurinn gefur sig bara seinni part dags og á nóttunni. Allan tímann vorum við að veiða norðaustur af Færeyjum,“ segir Runólfur.

                Beitir NK er búinn að vera að veiðum í fjóra sólarhringa en rétt eins og hjá Bjarna Ólafssyni var léleg veiði hjá honum til að byrja með. Tómas Kárason skipstjóri segir að síðan hafi ræst úr. „Við höfum verið að veiðum 60-80 mílur norðaustur af Færeyjum og það eru ágætis lóðningar hérna núna þó svo þær gefi misjafnlega mikið. Við fengum 450 tonn í gær og vorum að ljúka við að dæla 270 tonnum. Nú erum við komnir með um 1.200 tonn í skipið og það er alls ekki svo slæmt. Hann spáir leiðindaveðri í dag og við ætlum því að nota tækifærið og fara til Þórshafnar þar sem meðal annars verður tekin olía“ segir Tómas.

                Börkur NK er að toga á svipuðum slóðum og Beitir en hann var með sitt fyrsta hol í morgun.

 

Hver eru áhrif fjölgunar hvala á fiskistofna ?

Hvalur

Hnúfubakur á loðnumiðunum. Einn af afar mörgum. Ljósm: Geir Zoëga

                Um þessar mundir hafa menn miklar áhyggjur af þróun loðnustofnsins. Eftir síðasta rannsóknaleiðangur var ekki talið unnt að gefa út neinn kvóta og því standa fyrirtækin og byggðarlögin sem treysta á loðnuveiðar frammi fyrir mikilli óvissu eins og reyndar oft áður. Vart verður við töluverðar umræður um orsakir þess að loðnustofninn virðist láta undan síga. Helst er rætt um hlýnun og breytingar í hafinu í kjölfar hennar en lítið virðist vera rætt um aðra orsakaþætti. Ýmsir sjómenn hafa þó vakið athygli á mikilli fjölgun hvala og þá einkum hnúfubaks en á undanförnum árum hefur  ótrúlegur hvalafjöldi oft fylgt loðnugöngum og þar hefur hnúfubakurinn verið mjög áberandi.

                Allir hafa heyrt þau viðhorf að alls ekki eigi að veiða hvali og að hvalir séu í reynd í útrýmingarhættu. Því er einnig hiklaust haldið fram að efnahagslega sé skynsamlegra að hafa hvalina til sýnis fyrir túrista en að veiða þá og nýta. Staðreyndin er sú að ákveðnar hvalategundir eru ótvírætt í útrýmingarhættu og má þar nefna steypireyðina og sléttbakinn en mikil fjölgun hefur hins vegar orðið í öðrum tegundum með tilheyrandi áhrifum á fiskistofna.

                Hnúfubakur hefur verið friðaður frá árinu 1955 og hafa síðan gilt um hann sömu reglur og gilda um steypireyðina og sléttbakinn. Hnúfubakar voru fyrst taldir hér við land árið 1987 og þá reyndust dýrin vera um 2000. Talningar á árunum 2007 og 2015 benda hins vegar til þess að stofnstærð hnúfubaks sé á bilinu 10.000 – 15.000 dýr og er álitið að hægt hafi á  fjölguninni enda  stofninn náð þeirri stærð sem hann var í áður en hvalveiðitímabilið 1883-1915 hófst. Það er því ljóst að hnúfubaksstofninn hefur 5 – 7 faldast frá því að talningar hófust. Athyglisvert er að þessar staðreyndir virðast hafa haft sáralítil eða engin áhrif á umræðuna um hvalafriðun.

                Lengi var því haldið fram að hnúfubakurinn héldi til hlýrri hafsvæða yfir vetrartímann þar sem mökun færi fram. Hins vegar er löngu orðið ljóst að þúsundir hnúfubaka dvelja á hafsvæðinu við Ísland yfir vetrartímann og fylgja þá meðal annars loðnugöngum og eru til mikilla vandræða við loðnuveiðar. Haustið 2015 framkvæmdi Hafrannsóknastofnun hvalatalningu á loðnuslóð norðvestan Íslands og að strönd Grænlands og voru þar taldir sjö þúsund hnúfubakar og fimm þúsund langreyðar. Það er því ekki einungis hnúfubaksstofninn sem hefur náð sér vel á strik á hafsvæðinu við Ísland heldur er langreyðarstofninn einnig orðinn afar öflugur.

                Ef við höldum okkur við hnúfubakinn þá hafa ekki farið fram rannsóknir á fæðusamsetningu hans hér við land. Hins vegar eru til rannsóknir frá Kanada sem benda til þess að 60% af fæðu hnúfubaks sé fiskur og fyrir liggur að loðna er sá fiskur sem hann sækir í með mest áberandi hætti hér við land. Hnúfubakurinn er álitinn þurfa að innbyrða 2-2,5 tonn af fæðu á dag og hann er álitinn geta náð a.m.k. 50 ára aldri. Ef við gefum okkur að sjö þúsund hnúfubakar éti hver og einn 1,2 tonn af loðnu í 60 daga á ári þá gera það 504 þúsund tonn í heildina en ef þeir eru að gæða sér á loðnu í helmingi lengri tíma fer magnið yfir eina milljón tonna. Hafa verður í huga að hér er einungis um hnúfubak að ræða en aðrir hvalir vilja einnig gæða sér á loðnunni og þá ekki síst smáhveli sem oft verður vart við í loðnugöngum. Hrefna er til dæmis nokkuð áberandi á loðnumiðunum og eins ber á háhyrningi þó hann sæki meira í síldina.

                Eina fræðilega greinin um fiskát hvala við Ísland, sem sá sem þetta skrifar hefur séð, er rituð af Jóhanni Sigurjónssyni og Gísla A. Víkingssyni hvalasérfræðingum Hafrannsóknastofnunar og birtist árið 1997. Niðurstöður hennar eru þær að gera megi ráð fyrir að hvalir éti 1,9 – 2 milljónir tonna af fiski á hafsvæðunum í nágrenni Íslands og hrefnan sé sú hvalategund sem geri mestan skurk í fiskstofnunum. Það hefur mikið breyst í þessum efnum frá 1997 vegna fjölgunar hvala eins og fram hefur komið fyrr í þessari grein. Er ekki kominn tími til að rannsaka ítarlega áhrif fjölgunar hvala á fiskistofnana ? Er ekki full ástæða til að fjalla um áhrif fjölgunar hvala á loðnustofninn til dæmis ? Er ekki nauðsynlegt að fram fari mat á því hvaða áhrif hvalafriðun hefur á fiskistofnana til framtíðar litið ?  Og er ekki brýnt að auka rannsóknir á fæðukeðjunni í hafinu ?

 

                Ýmsir sjómenn hafa tjáð áhyggjur sínar af aukinni hvalagengd og þá sérstaklega í tengslum við loðnuveiðar. Heimasíðan hafði samband við þrjá skipstjóra og spurði þá hvort þeir yrðu varir við aukinn fjölda hvala á miðunum. Svör þeirra fara hér á eftir:

Guðmundur Jónsson, skipstjóri á Vilhelm Þorsteinssyni EA:

                Hvölunum virðist sífellt fara fjölgandi. Ég tók við skipstjórn á Vilhelm Þorsteinssyni  árið 2001 og frá þeim tíma hefur hvölum örugglega fjölgað mikið. Síðustu árin sjást hvalir á þeim slóðum sem aldrei sást hvalur á áður. Það eru hvalir úti um allt. Eftir að loðnan fór að halda sig norður af landinu er þó minna um hvali sem fylgja loðnugöngunni. Hvalurinn virðist frekar kjósa að vera í loðnunni norðurfrá. Ég held að sé full ástæða til að hafa áhyggjur af þessari þróun og það er ljóst að aukin hvalagengd getur haft afar neikvæð áhrif á fiskistofna sem eru nýttir og eru efnahagslega mikilvægir.

Sturla þórðarson, skipstjóri á Beiti NK:

                Ég fór fyrst á loðnu árið 1973. Þá sást enginn hvalur. Ég fór síðan í fyrsta sinn á sumarloðnu 1976 og þá sáust tveir eða þrír hvalir á allri vertíðinni. Síðan tók hvölum að fjölga og það var fyrst og fremst hnúfubakurinn sem var í loðnunni. Um eða fyrir 1990 tók hnúfubakurinn að fylgja loðnugöngunni hvert ár og sífellt fjölgaði hvölunum. Það var fyrst á síðustu vertíð að hvalurinn fylgdi ekki göngunni í eins miklum mæli og áður því það var nóg af loðnu fyrir norðan land og þar hélt hann sig. Þessi fjölgun hvala hefur oft skapað mikil vandræði við loðnuveiðarnar. Það er ekkert grín að fá hnúfubak í nótina. Staðreyndin er sú að þegar ég byrjaði til sjós sáust hvalir einungis á hafi úti en nú eru þeir hvarvetna. Mér líst afar illa á blikuna ef þróunin heldur áfram eins og hún hefur verið og áhrif þessarar fjölgunar hvala á loðnustofninn hlýtur að vera hrikaleg.

Geir Zoëga, skipstjóri á Polar Amaroq:

                Hvölum virðist fjölga ár frá ári og þeir eru alls ekki að forðast veiðiskipin; þeir elta okkur hvert sem við förum á loðnumiðunum. Fyrir norðan land á síðustu loðnuvertíð var óhugnanlega mikið af hnúfubak. Þegar horft var yfir hafflötinn var engu líkara en maður væri staddur á miðju hverasvæði því hvalablástur var út um allt. Á loðnuveiðunum er auðvitað reynt að forðast hvalinn þegar kastað er en því miður reynist það oft ekki hægt. Það er algengt að menn fái hval í nótina og ég þekki dæmi um að allt upp í fimm hnúfubakar hafi verið í nótinni samtímis. Allir hljóta að gera sér grein fyrir hvernig veiðarfærið lítur út eftir slík ósköp. Það er full ástæða til að hafa miklar áhyggjur af fjölgun hvalanna, en ég hef líka velt fyrir mér hvort ekki sé mögulegt að merkja 100-150 hnúfubaka og fylgjast með ferðum þeirra í þeim tilgangi að láta þá vísa okkur á loðnuna.