Þokkalegasta kolmunnaveiði í íslensku lögsögunni

Gott kolmunnahol. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonGott kolmunnahol. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonAð undanförnu hefur verið þokkalegasta kolmunnaveiði í íslensku lögsögunni. Skipin byrja venjulega að toga við Þórsbankann og síðan er togað í austur í átt að færeysku lögsögunni en ekki farið inn í hana, það er stoppað við línuna. Beitir NK landaði rúmum 1.500 tonnum í Neskaupstað í gær og hélt á kolmunnamiðin strax að lokinni löndun. Heimasíðan ræddi við Leif Þormóðsson, stýrimann á Berki NK og Gísla Runólfsson, skipstjóra á Bjarna Ólafssyni AK, í morgun en skipin voru bæði að kolmunnaveiðum. Leifur upplýsti að Börkur væri kominn með 1.650 tonn og hefði aflinn fengist í átta holum. „Það er lengi dregið, yfirleitt í sólarhring eða svo. Aflinn hjá okkur hefur gjarnan verið 150 – 350 tonn í holi og segja má að þetta sé ágætis reytingur. Við eigum að landa í Neskaupstað í nótt og gert er ráð fyrir að við förum einn túr enn á kolmunna áður en makrílveiði kemst á dagskrá,“ segir Leifur.
 
Gísli Runólfsson segir að þeir á Bjarna Ólafssyni séu komnir með 1.200 tonn í þremur holum. „Þetta hefur bara gengið vel hjá okkur núna. Við fengum rúm 300 tonn í fyrsta holi , síðan 470 tonn og loks 380 tonn í gær. Það er hins vegar heldur lítið að hafa í dag,“ segir Gísli.

Söluhorfur á makríl ágætar en verra útlit með síldina

Gústaf Baldvinsson. Ljósm. Hákon ErnusonGústaf Baldvinsson. Ljósm. Hákon ErnusonÁ dögunum heimsóttu nokkrir starfsmenn sölufyrirtækisins Ice Fresh Seafood Neskaupstað og funduðu þar með forsvarsmönnum Síldarvinnslunnar. Gústaf Baldvinsson framkvæmdastjóri fór fyrir starfsmönnum sölufyrirtækisins og notaði heimasíðan tækifærið til að spyrja hann dálítið um sögu fyrirtækisins og horfur á sölu makríl- og síldarafurða á nýbyrjaðri vertíð.
 
Gústaf segir að Ice Fresh Seafood hefði verið stofnað árið 2007 og  hefur hann gegnt starfi framkvæmdastjóra frá upphafi. Hlutverk fyrirtækisins er að selja sjávarafurðir og annast það sölu bæði fyrir innlend og erlend sjávarútvegsfyrirtæki. Undanfarin ár hefur Ice Fresh Seafood selt afurðir til 50-60 landa út um allan heim. Fyrirtækið hefur höfuðstöðvar á Akureyri, skrifstofu í Reykjavík og söluskrifstofur í  Boulogne í Frakklandi, San Sebastian á Spáni og í Hull í Englandi þar sem Gústaf hefur aðsetur. Starfsmenn fyrirtækisins eru um 30 talsins og  eru þeir mikið á ferðinni en Gústaf segir að gríðarlega mikilvægt sé að heimsækja viðskiptalöndin, kynnast öllum aðstæðum þar og byggja upp traust tengsl við kaupendur. 
 
Ice Fresh Seafood annast sölu á frystum uppsjávarafurðum Síldarvinnslunnar, sjófrystum afurðum og einnig mjöli og lýsi. Samstarfið við Síldarvinnsluna hófst strax við stofnun sölufyrirtækisins og hefur það aukist jafnt og þétt. Sérstaklega er sala á frystri loðnu, makríl og síld mikilvægir þættir í samskiptum fyrirtækjanna auk afurða fiskimjölsverksmiðjanna og því er sérhver loðnuvertíð og makríl- og síldarvertíð spennandi álagstími. Gústaf segir að sala á loðnuafurðum hafi gengið ágætlega á síðustu vertíð en staðan sé flóknari þegar kemur að makríl og síld á vertíðinni sem nú er að hefjast. „Söluhorfur á makríl eru ágætar og þar finnum við fyrir mikilli eftirspurn frá mörgum mörkuðum. Hins vegar er því ekki að neita að við höfum nokkrar áhyggjur af síldinni. Eftirspurn dróst saman á síldarmörkuðum á síðustu vertíð og verð lækkuðu mikið. Því miður sér ekki fyrir endann á þessari niðursveiflu hvað síldina varðar. Inn í þetta spilar hið svonefnda Rússabann sem er grafalvarlegt. Rússabannið hefur áhrif á nánast alla okkar sölustarfsemi því Rússland var okkar helsti markaður fyrir uppsjávarafurðir,“ segir Gústaf.

Fyrsti makríllinn á vertíðinni til Neskaupstaðar

Guðmundur Jónsson skipstjóri. Á bak við hann sést Vilhelm Þorsteinsson EA.  Ljósm. Smári GeirssonGuðmundur Jónsson skipstjóri. Á bak við hann sést
Vilhelm Þorsteinsson EA. Ljósm. Smári Geirsson
Vilhelm Þorsteinsson EA kom til Neskaupstaðar í gær með fyrsta makrílinn sem þangað berst á vertíðinni. Afli skipsins var 700 tonn upp úr sjó og þar af 500 tonn af frystum makríl. Vilhelm Þorsteinsson kom einnig til Neskaupstaðar með fyrsta makrílfarminn á síðustu vertíð en það var 11. júlí eða átta dögum fyrr en í ár. Heimasíðan ræddi við Guðmund Jónsson skipstjóra á Vilhelm og spurði hann hvernig honum litist á vertíðina. „Mér líst vel á vertíðina, ég trúi því að þetta verði fínasta vertíð. Annars er makríllinn heldur seinna á ferðinni en undanfarin ár enda er sjórinn við landið heldur kaldari en hann hefur verið um þetta leyti árs. Við byrjuðum túrinn á því að fara í Smuguna en þar var heldur lítið að hafa. Við fengum þar þrjú hundruð tonn. Síðan var farið á miðin austan við Vestmannaeyjar, í Háfadýpið, og þar fengum við meirihluta aflans. Veiðin var þar heldur róleg en hún glæddist, allavega hjá einhverjum skipum, eftir að við héldum í land. Makríllinn sem fæst þarna er stór og fallegur. Þetta er 430 gramma fiskur og 19-20% feitur. Það er svolítil áta í honum. Ég reikna með að þetta verði allt heldur seinna á ferðinni nú en síðustu ár en í fyrra var makrílvertíðinni lokið í lok september og þá vorum við búnir að vera í Smugunni um mánaðartíma. Við fórum í Smuguna 29. ágúst því þá var veiðin búin hér við landið,“ segir Guðmundur Jónsson.

Sjávarútvegsskólinn í Neskaupstað

Nemendur Sjávarútvegsskólans sem kennt var í Neskaupstað. Ljósm. Magnús VíðissonNemendur Sjávarútvegsskólans sem kennt var í Neskaupstað.
Ljósm. Magnús Víðisson
Sumarið 2013 stofnaði Síldarvinnslan sjávarútvegsskóla í Neskaupstað og var tilgangur skólans að bjóða ungmennum upp á fræðslu um sjávarútveg. Skólinn var starfræktur í samvinnu við Vinnuskóla Fjarðabyggðar og fengu nemendur greidd laun á meðan á skólavistinni stóð. Mikill áhugi reyndist vera fyrir skólastarfinu og árið 2014 hófu önnur sjávarútvegsfyrirtæki í Fjarðabyggð að taka þátt í starfsemi hans. Þá breyttist nafn skólans úr Sjávarútvegsskóli Síldarvinnslunnar í Sjávarútvegsskóli Fjarðabyggðar. Árið 2015 bættust síðan fleiri fyrirtæki á Austurlandi í hóp þeirra sem stóðu að skólanum og Sjávarútvegsskóli Austurlands varð til.
 
Á árinu 2015 hófust viðræður við sjávarútvegsdeild Háskólans á Akureyri um að hún tæki að sér starfsemi Sjávarútvegsskólans enda var hún orðin allumfangsmikil. Þeim viðræðum lyktaði með því að skrifað var undir samstarfssamning á milli Háskólans og sex fyrirtækja á Austurlandi á vormánuðum 2016. Fyrirtækin voru Síldarvinnslan, Loðnuvinnslan, Eskja, Gullberg, HB-Grandi og Skinney-Þinganes. Frá þessum tíma hefur sjávarútvegsdeild Háskólans á Akureyri annast starfsemi Sjávarútvegsskóla Austurlands og reyndar hefur Sjávarútvegsskóla að austfirskri fyrirmynd einnig verið komið á fót á Norðurlandi. Því má segja að Sjávarútvegsskóli Síldarvinnslunnar sem stofnaður var 2013 hafi svo sannarlega skotið rótum víða.
 
Sl. föstudag lauk kennslu í Sjávarútvegsskólanum í Neskaupstað en hún hafði þá staðið yfir í eina viku. Nemendur í Neskaupstað voru 13 talsins en kennarar voru Magnús Víðisson sjávarútvegsfræðingur og Kristín Axelsdóttir nemi í sjávarútvegsfræðum. Kennsla í skólanum hefur þegar farið fram á Vopnafirði, Seyðisfirði og Fáskrúðsfirði og þessa viku er kennt á Eskifirði. Þess skal getið að nemendur frá Fljótsdalshéraði sóttu kennslu á Seyðisfjörð og nemendur frá Reyðarfirði og Stöðvarfirði á Fáskrúðsfjörð. Að auki hefur kennsla farið fram á Akureyri, Húsavík og Dalvík á vegum Sjávarútvegsskóla Norðurlands en sjávarútvegsdeild Háskólans á Akureyri sér einnig um skólahaldið þar.
 
Kristín Axelsdóttir og Magnús Víðisson kennarar í Sjávarútvegsskólanum. Ljósm. Smári GeirssonKristín Axelsdóttir og Magnús Víðisson kennarar
í Sjávarútvegsskólanum. Ljósm. Smári Geirsson
Heimasíðan ræddi við þau Magnús og Kristínu að loknu skólahaldinu í Neskaupstað og kom fram hjá þeim að kennslan fyrir austan gengi mjög vel. Sögðu þau að vel væri tekið á mót þeim á öllum kennslustöðum, samstarfsfyrirtækin sinntu skólanum vel og nemendurnir væru áhugasamir. Töluðu þau bæði um að það væri gefandi að fá tækifæri til að sinna kennslu í Sjávarútvegsskólanum og þau nytu þess að kynnast sjávarútvegi í mörgum byggðarlögum og byggðarlögunum sjálfum. Í samtalinu var upplýst að á milli 70 og 80 nemendur myndu sækja skólann á Austurlandi í ár og um 120 á Norðurlandi. Bæði Magnús og Kristín töldu líklegt að þau myndu sækjast eftir kennslu við skólann næsta sumar og þá kæmi fengin kennslureynsla að góðum notum.
 

Fyrsta síldin fyrir 60 árum og samkeppni um minningarreit

Samkoman í Safnahúsinu var vel sótt. Ljósm. Smári GeirssonSamkoman í Safnahúsinu var vel sótt. Ljósm. Smári GeirssonÍ gær hélt Síldarvinnslan samkomu í Safnahúsinu í Neskaupstað til að minnast þess að þá voru liðin 60 ár frá því að fyrst var tekið á móti síld til vinnslu í síldarverksmiðju fyrirtækisins. Eins var greint frá því á samkomunni að fyrirhugað er að efna til samkeppni um gerð minningarreits á grunni gömlu síldarverksmiðjunnar, en reiturinn verður helgaður minningu þeirra sem látist hafa í starfi hjá Síldarvinnslunni.
 
Samkoman var vel sótt og mátti sjá marga aðstandendur þeirra sem farist hafa í starfi hjá Síldarvinnslunni á meðal gesta. Smári Geirsson greindi frá aðdraganda stofnunar Síldarvinnslunnar og upphafi starfsemi fyrirtækisins og Gunnþór B. Ingvason fjallaði um fyrirhugaða samkeppni um gerð minningarreits. Þá fluttu Jón Hilmar Kárason gítarleikari og Hildur Þórðardóttir flautuleikari tónlist.
 
Að lokinni kaffidrykkju héldu samkomugestir inn á grunn gömlu síldarverksmiðjunnar og þar minntist Gunnþór B. Ingvason þeirra sem farist hafa í starfi hjá fyrirtækinu. Allar aðstæður voru skoðaðar og virtist gestunum lítast vel á gerð minningarreits á þessum stað.
 
Á næstunni mun samkeppnin um gerð minningarreitsins verða auglýst og vonandi munu margir sjá ástæðu til að skila inn tillögum.
 
Látinna minnst á staðnum þar sem fyrirhugað er að gera minningarreit. Ljósm. Smári GeirssonLátinna minnst á staðnum þar sem fyrirhugað er
að gera minningarreit. Ljósm. Smári Geirsson

Merkisdagur í sögu Síldarvinnslunnar

Í dag er 17. júlí og það er merkisdagur í sögu Síldarvinnslunnar. Hinn 17. júlí árið 1958 eða fyrir réttum 60 árum var í fyrsta sinn tekið á móti hráefni til vinnslu í síldarverksmiðju Síldarvinnslunnar. Þennan dag átti sér einnig stað hörmulegt banaslys í þróm verksmiðjunnar þegar ungur vélvirki, Þorsteinn Jónsson, fórst. Slysið skyggði svo sannarlega á þá gleði sem ríkti vegna tilkomu nýrrar síldarverksmiðju og þeirra þáttaskila sem voru að eiga sér stað í atvinnusögu Neskaupstaðar.
 
Því miður er umrætt banaslys ekki hið eina í sögu Síldarvinnslunnar. Alls hafa 12 menn látist í starfi hjá fyrirtækinu á þeim 60 árum sem það hefur starfað. Þar af létust sjö í snjóflóðunum 20. desember 1974. Í dag kl. 16 verður efnt til stuttrar samkomu í Safnahúsinu í Neskaupstað þar sem meðal annars verða kynntar hugmyndir um samkeppni um gerð minningarreits á grunni gömlu síldarverksmiðjunnar og verður reiturinn helgaður öllum þeim sem látið hafa lífið við störf hjá Síldarvinnslunni.
 
Hér á eftir fylgir minningargrein sem Hlífar Þorsteinsson ritaði um föður sinn sem fórst fyrir réttum 60 árum:
 
Þorsteinn JónssonÞorsteinn JónssonÞorsteinn Jónsson 
Fæddur í Neskaupstað 27. ágúst 1934
Látinn 17. júlí 1958
Vélvirki í Neskaupstað.
 
Starfsmaður vélaverkstæðis Dráttarbrautarinnar hf í Neskaupstað, lést af slysförum við byggingu síldarverksmiðju Síldarvinnslunnar hf, SVN,  í Neskaupstað.
 
Nú í morgunsárið voru liðin 60 ár frá því strákurinn hann faðir minn, Þorsteinn Jónsson, varð fyrir slysi við byggingu síldarverksmiðju Síldarvinnslunnar, SVN, og lést. Mikið kapp hafði verið í mönnum að koma þessu nýja fyrirtæki áfram og síldarverksmiðjunni í gang, þar sem stutt var eftir af síldarvertíðinni og sumarið senn á enda. Uppúr miðnætti var byrjað að landa síld úr fyrsta bátnum, nýbyggð þró sem síldinni var safnað í þoldi ekki þungann og sprakk. Pabbi var að vinna við að koma færibandi saman sem flytja átti síldina inn í verksmiðju, að ég best veit var hann með rafsuðuhjálm fyrir andlitinu og að rafsjóða við færibandið þegar þróarveggurinn féll yfir hann og síldin í þrónni þar á eftir. Hann hefur líklega ekki haft hugmynd um hvað var að gerast. Þessi dagur, 17. júlí 1958, hefur verið talinn fyrsti starfsdagur Síldarvinnslunar og því ekki hægt að minnast á þennan gleðidag hvað fyrirtækið varðar án þess að hafa slysið og þar með sorgardaginn með í þeirri umræðu. 
 
Ég leyfi mér að segja strákurinn,  þar sem hann fékk ekki nema 23 ár hér á jörð, þrátt fyrir fá ár tókst honum að framkvæma ótrúlega margt.
 
Hann var mikill fjölskyldumaður, vann mikið til þess að koma sér og sínum áfram, þurfti að eiga fyrir því sem hann keypti, var mikill útivistar- og náttúruunnandi, gekk á fjöll sumar sem vetur. Hann var mikill skíðamaður og varð m.a. Austurlandsmeistari á skíðum 1950  þá 15 ára gamall. Hann var mikill hagleiksmaður og smíðaði ásamt félaga sínum Bjarna (Banna) Björgvinssyni indíánakanó, en báturinn er úr eikargrind klæddur segldúk. Að beygja eik er ekki auðvelt, til þess þurftu þeir fyrst að smíða sér gufustokk til þess að hita eikarlistana með vatnsgufu, steinolíuprímusar voru notaðir til þess að hita vatnið inni í stokknum svo af yrði gufa, þegar eikarlistarnir voru svo nægilega heitir var hægt að beygja þá til í rétt form. Ýmsar siglingar var svo farið í á kanónum t.d. um Mývatn. Þessi kanó er enn til og hangir uppi í bílskúrnum hjá mér, mín bíður svo það verkefni að pússa hann upp og lakka að nýju. 
 
Mamma og pabbi hófu búskap í húsi móðurafa og ömmu að Urðarteigi 21 á Norðfirði, þau innréttuðu sér íbúð í útenda hússins sem þá var nýlega byggt og ekki fullklárað, eins og títt var á þeim árum. Pabbi var þá að ljúka námi í vélvirkjun og hugði á frekara nám í vélfræðum. Á þessum árum var ekki alltaf auðvelt að fá allt sem þurfti, hann smíðaði því m.a. olíukynta ketilinn sem hitaði bæði vatnið, sem rann um ofnana sem hituðu húsið, og neysluvatnið.
 
Eðlilega man ég ekki mikið eftir pabba enda var ég bara tveggja ára þegar hann dó, ég man þó eftir nokkrum punktum, einn er þegar hann var að hjálpa vini sínum Gísla Bjarnasyni (á Hólum) að laga Willisinn hans við bílskúr þeirra Hólabræðra, Willisinn var með rauðum brettum sem voru orðin upplituð. Þetta var á góðviðrisdegi sennilega rétt fyrir slysið, litli strákurinn var eitthvað að sniglast í kringum þá og fékk því verkefni en það var að mála brettin á Willisnum, sem varð skærrautt og fallegt, en það stóð ekki lengi, brettið varð fljótt eins upplitað aftur, svo litli strákurinn varð ekki ánægður. Málningin sem ég hafði fengið til þess að mála með og gerði brettið glansandi fallegt var að sjálfsögðu vatn, sem gufaði fljótt upp í góða veðrinu. 
 
Hlífar Þorsteinsson