Gríðarlega mikilvægt að efla nám í netagerð

Það er löngu liðin tíð að netagerðarmenn standi á bryggju við störf sín í öllum veðrum. Myndin er tekin á ytri bæjarbryggjunni í Neskaupstað sumarið 1959. Ljósm. Snorri SnorrasonÞað er löngu liðin tíð að netagerðarmenn standi á bryggju
við störf sín í öllum veðrum. Myndin er tekiná ytri
bæjarbryggjunni í Neskaupstað sumarið 1959.
Ljósm. Snorri Snorrason
Íslendingar eru fiskveiðiþjóð og í reyndinni hafa auðlindir hafsins lagt grunn að velferð þjóðarinnar. Enginn afli úr sjó næst án veiðarfæra og því skyldi ætla að veiðarfæragerð eða netagerð væri vinsæl iðngrein á meðal landsmanna og þeir sem sinntu henni mikils metnir. En hverjar eru staðreyndirnar? Það er ótrúlegt en satt að frá árinu 2005 hafa yfirleitt einungis 2-3 nemendur verið skráðir í netagerðarnám á öllu landinu og margir þeir sem hafa aflað sér menntunar í greininni hafa verið að láta af störfum vegna aldurs. Það er því óhætt að segja að staða veiðarfæragerðar í landinu er grafalvarleg þegar litið er til þróunar síðari ára og mikil þörf á aðgerðum til að efla iðngreinina og vekja áhuga á henni.
 
Um síðustu áramót tók Fisktækniskóli Íslands í Grindavík við netagerðarnáminu og mun skólinn annast það í framtíðinni. Námskrá var endurskoðuð árið 2016 og er boðið upp á námið í samstarfi við fagnefnd netagerðar, sjávarútvegsfyrirtæki, öll helstu fyrirtæki í veiðarfæragerð og þau fyrirtæki sem þjónusta netagerðirnar. Lögð er áhersla á að nemendur þurfi ekki að flytjast búferlum til að geta lagt stund á námið. Faglegu greinarnar eru kenndar í staðar- og fjarnámi en hinar almennu greinar er unnt að taka við hvaða framhaldsskóla sem er t.d. í fjarnámi. Þá er lögð áhersla á svonefnt raunfærnimat, en í raunfærnimati er starfsreynsla metin inn í námið og þannig getur námstími styst til mikilla muna. Ásdís V. Pálsdóttir verkefnastjóri í Fisktækniskólanum segir að nú sé lögð áhersla á að endurvekja áhuga á námi í netagerð og þá skipti miklu að námið sé aðgengilegt öllum án tillits til búsetu. Þá sé afar brýnt að þeir sem starfað hafi við veiðarfæragerð og viðhald veiðarfæra  fái að njóta þekkingar sinnar og reynslu í náminu en margir sjómenn hafi haldgóða reynslu á þessu sviði. Ásdís bendir á að í reynd sé það grundvallaratriði fyrir íslenskan sjávarútveg að veiðarfæragerð í landinu sé á háu stigi því þó svo að stærri fiskiskipum hafi fækkað þá hafi veiðarfærin stækkað og gerð þeirra krafist síaukinnar kunnáttu og þekkingar. Til viðbótar hafi bæst við verkefni vegna sífellt umfangsmeira laxeldis. Ef allt væri eðlilegt ætti netagerð að vera á meðal virtustu iðngreina á Íslandi.
 
Stefán B. Ingvarsson, framkvæmdastjóri Egersund á Eskifirði, tekur undir að afar brýnt sé að efla nám í netagerð. Nú er Stefán eini starfsmaður Egersund með iðnréttindi en hjá fyrirtækinu eru hins vegar þrír nemar sem munu væntanlega ljúka námi í haust og vetur. „Það er mikilvægt að Fisktækniskólinn og netagerðir á landinu taki höndum saman og vinni að eflingu náms í greininni. Allar vinnuaðstæður hafa gjörbreyst. Netagerðarmenn standa ekki lengur á bryggjum í öllum veðrum við vinnu sína heldur er verið að skapa gott vinnuumhverfi. Við hjá Egersund bjóðum upp á góðar vinnuaðstæður og nú eru að hefjast framkvæmdir við byggingu þvottastöðvar fyrir laxeldispoka. Starfsemin er vaxandi og eru verkefnin fjölbreytt. Starfsmenn eru 16 talsins og starfsmannaveltan er afar lítil. Við höfum lagt áherslu á að greiða starfsfólki eftir iðnaðarmannasamningum en hér áður voru launin of lág og hvöttu ekki til þess að menn hæfu nám í netagerð. Það ætti að vera spennandi fyrir ungt fólk að hefja nám í netagerð í dag því á sviði veiðarfæragerðar er hröð þróun og sífellt verið að sinna nýjum og spennandi verkefnum,“ segir Stefán.
 
Jón Einar Marteinsson framkvæmdastjóri Fjarðanets leggur áherslu á að netagerð sé spennandi námsgrein og framþróunin á sviði veiðarfæragerðar hafi verið ör síðustu áratugi. „Síðustu áratugi hafa sífellt verið að koma fram ný efni til veiðarfæragerðar, sem við höfum nýtt okkur til að þróa ný og betri veiðarfæri. Mikilvægt er að sú þróun haldi áfram og til þess að svo verði þarf að vera til staðar vel menntað og reynslumikið starfsfólk í iðngreininni.  Það er því gríðarlega mikilvægt fyrir efnahagslífið og sjávarútveginn að nám í netagerð sé eflt og þekking á því sviði sé metin að verðleikum. Fjarðanet hefur starfsstöðvar í Neskaupstað, á Akureyri og á Ísafirði. Hjá fyrirtækinu eru 24 starfsmenn, þar af eru 7 með iðnréttindi og 3 nemar. Í Neskaupstað eru 10 starfsmenn, 3 með iðnréttindi og einn nemi. Endurnýjun hefur verið of lítil síðustu árin hjá fyrirtækinu. Framkvæmdir eru hafnar við nýtt glæsilegt 2.200 fermetra netaverkstæði Fjarðanets í Neskaupstað og er áformað að starfsemi hefjist í því í mars á næsta ári. Er það von okkar að ný og bætt vinnuaðstaða hafi hér áhrif og stuðli að breyttum viðhorfum til iðngreinarinnar. Það hefur verið reynsla annarra, m.a. í nágrannalöndunum. Það þarf að beita öllum ráðum til að laða fólk til starfa við veiðarfæragerð og hvetja fólk til náms í iðngreininni.  Í því sambandi er mikilvægt að bjóða upp á nám sem krefst ekki búferlaflutninga og eins skiptir raunfærnimatið miklu máli. Skipulag námsins er grundvallarþáttur í þessu sambandi,“ segir Jón Einar Marteinsson.
 

Kolmunnaveiði á Þórsbanka

Borkur mai 2018 HFOBörkur NK. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonKolmunnaskipin Börkur NK og Bjarni Ólafsson AK héldu til kolmunnaleitar sl. föstudag. Þau leituðu í um það bil sólarhring en köstuðu síðan á Þórsbankanum. Leifur Þormóðsson, stýrimaður á Berki, segir að árangur hafi verið umfram væntingar. „Við byrjuðum á að draga í í 10 tíma og fengum 215 tonn. Síðan var dregið í 20 tíma og þá fengust rúmlega 260 tonn. Þriðja holið skilaði síðan ágætu þannig að það eru tæp 900 tonn komin um borð. Þetta er fínasti kolmunni hvað stærð varðar og það er alger blíða á miðunum, stillt veður og þoka,“ segir Leifur.
 
Runólfur Runólfsson, skipstjóri á Bjarna Ólafssyni, tekur undir með Leifi og segir að það sé afar mikilvægt að kolmunninn veiðist innan íslenskrar lögsögu. „Við erum búnir að taka tvö hol og fengum um 300 tonn í hvoru. Það er allt í lagi með þessi aflabrögð og vonandi verður framhald á þessu. Kolmunninn er í litlum blettum og þegar menn hitta á þá fæst eitthvað í veiðarfærið,“ segir Runólfur.
 
Samkvæmt nýjustu upplýsingum var heldur léleg veiði í nótt, en kolmunninn mun helst þétta sig á daginn. Það fjölgar skipum á Þórsbankanum en Margrét EA kom í gær og skipin sem voru að veiðum í Smugunni munu vera á leiðinni.

Verðmætasti farmur norðfirsks fiskiskips

Blængur NK kominn úr Barentshafinu. Ljósm. Karl Jóhann BirgissonBlængur NK kominn úr Barentshafinu.
Ljósm. Karl Jóhann Birgisson
Frystitogarinn Blængur NK kom til Neskaupstaðar í gærkvöldi eftir að hafa verið að veiðum í Barentshafi frá því í lok aprílmánaðar. Í lestum skipsins eru 500 tonn af frystum afurðum eða um 27.000 kassar og var aflinn í veiðiferðinni um 1.450 tonn upp úr sjó og er þá miðað við óaðgerðan fisk. Verðmæti aflans er um 380 milljónir króna og er líklega óhætt að fullyrða að þetta er verðmætasti farmur sem norðfirskt fiskiskip hefur komið með að landi úr veiðiferð. Theodór Haraldsson var skipstjóri fyrri hluta veiðiferðarinnar en Bjarni Ólafur Hjálmarsson tók við skipstjórn eftir sjómannadag. Bjarni Ólafur segir að veiðiferðin hafi gengið vel en aflinn hefði mátt vera meiri. „Fyrir sjómannadag komu skot þar sem afli var nokkuð góður en síðari hluta veiðiferðarinnar komu engin skot ef síðasti veiðidagurinn er undanskilinn. Síðustu þrjár vikurnar var veiðin afar róleg og það svæði sem helst var veiðivon á var lokað í heila viku vegna heræfinga. Vegna æfinganna þurftum við að færa okkur austar og austast vorum við einar 60 sjómílur frá Novaja Zemlja. Ég held að áhöfnin sé sátt við þennan Barentshafstúr þó veiðin hafi alls ekki verið jafn góð og síðustu ár. Það var skemmtileg reynsla að fara á þessar slóðir. Öll samskipti við Rússana gengu vel og þar nutum við þess að Geir Stefánsson stýrimaður talar reiprennandi rússnesku. Rússarnir voru dálítið hissa þegar þeir uppgötvuðu rússneskumælandi mann um borð hjá okkur, þeir eiga líklega ekki slíku að venjast um borð í erlendum veiðiskipum sem sækja í Barentshafið,“ segir Bjarni Ólafur.
 
Byrjað verður að landa úr Blængi í Norðfjarðarhöfn á morgun og mun löndunin líklega taka eina tvo daga. Gert er ráð fyrir að Blængur haldi til veiða á ný á fimmtudagskvöld.

Sjávarútvegsskólinn á Seyðisfirði

: Nemendur Sjávarútvegsskóla Austurlands á Seyðisfirði. Ljósm. Ómar BogasonNemendur Sjávarútvegsskóla Austurlands
á Seyðisfirði. Ljósm. Ómar Bogason
Í dag er að ljúka kennslu í Sjávarútvegsskóla Austurlands á Seyðisfirði en þar hefur 22 ungmennum frá Seyðisfirði og Fljótsdalshéraði verið kennt þessa viku. Það var Síldarvinnslan sem kom sjávarútvegsskóla fyrst á laggirnar árið 2013 en síðan færði starfsemin út kvíarnar og árið 2016 hóf Sjávarútvegsmiðstöð Háskólans á Akureyri að annast skólahaldið á Austurlandi í samvinnu við sjávarútvegsfyrirtæki. Þá hóf Háskólinn að bjóða ungmennum upp á samsvarandi fræðslu á Norðurlandi árið 2017.
 
Kennarar í skólanum á Austfjörðum eru þær Guðný Jónsdóttir nemi í líftækni og Kristín Axelsdóttir nemi í sjávarútvegsfræðum. Segir Guðný að kennslan hafi gengið mjög vel. „Í skólanum hér á Seyðisfirði hafa verið 22 nemendur og næst liggur leiðin til Fáskrúðsfjarðar, þaðan til Neskaupstaðar og loks fá nemendur á Eskifirði og Reyðarfirði sína fræðslu. Áður en kom að kennslunni á Seyðisfirði höfðum við Kristín kennt á Akureyri og á Vopnafirði en annars eru aðrir sem annast kennsluna fyrir norðan,“ sagði Guðný.
 
Nemendur skólans á Seyðisfirði heimsóttu bæði fiskimjölsverksmiðju og fiskvinnslustöð Síldarvinnslunnar á staðnum og fræddust um starfsemina.

Áhersla á ýsuna

Bergey april 2018 GABergey VE. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonUm þessar mundir leggja Vestmannaey VE og Bergey VE áherslu á ýsuveiðar. Skipin hafa að undanförnu helst verið að fiska fyrir austan Vestmannaeyjar og út af Suðausturlandi. Að sögn Arnars Richardssonar rekstarstjóra ganga veiðarnar rólega. „Skipin hafa verið um það bil fimm daga í hverri veiðiferð að undanförnu og það telst heldur rólegt hjá okkur. Bergur – Huginn er stærsta fyrirtækið í ýsu á landinu og því fögnum við auðvitað mjög auknum ýsukvóta á næsta fiskveiðiári. Ýsukvótinn var aukinn um 40% og það þýðir um 600 tonna aukningu á skipin okkar tvö. Þá njótum við einnig aukins ufsakvóta svo það verður nógu að sinna hjá okkar mönnum á næsta fiskveiðiári,“ segir Arnar.

Árangurslaus kolmunnaleit

Bjarni Ólafsson AK. Ljósm. Hákon ErnusonBjarni Ólafsson AK. Ljósm. Hákon ErnusonBjarni Ólafsson AK og Börkur NK héldu til kolmunnaleitar frá Neskaupstað í síðustu viku. Skipin komu á ný til hafnar á föstudagsmorgun og segir Runólfur Runólfsson skipstjóri á Bjarna Ólafssyni að leitin hafi ekki skilað árangri. „Það er heldur lágt á manni risið eftir þessa leit. Skipin leituðu í Rósagarðinum og austan og vestan við hann. Síðan var leitað í Hvalbakshalli og norður eftir, allt norður fyrir Seyðisfjarðardýpi. Það var nánast ekkert að sjá á öllu þessu svæði – sums staðar þunnt ryk sem nánast ekkert var. Hvorugt skipanna bleytti veiðarfærin í þessum leitartúr. Þó svo að ekkert hafi komið út úr þessu þá er nauðsynlegt að fara að leita og kanna stöðuna, það gerist ekkert öðru vísi. Vonandi gengur bara betur næst,“ segir Runólfur Runólfsson.