Hverfandi kolmunnaveiði

Beitir NK. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonBeitir NK. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonKolmunnaveiðinni sem verið hefur á Þórsbanka og í Rósagarðinum virðist vera að ljúka að sinni. Börkur NK landaði 1.700 tonnum í Neskaupstað sl. föstudag og Bjarni Ólafsson AK landaði svipuðu magni daginn eftir. Börkur fór ekki til veiða að löndun lokinni en Bjarni Ólafsson hélt hins vegar á miðin á ný. Rætt var við Gísla Runólfsson skipstjóri á Bjarna Ólafssyni í morgun og var heldur dauft í honum hljóðið. „Við erum úti í Rósagarði og hérna er nánast alveg dautt. Við munum skanna svæðið fram á morgundaginn og ef ekkert gerist verður haldið til hafnar. Það verður þó að hafa það í huga að nauðsynlegt er að fara út og leita, annars gerist ekki neitt. Nú eru bara fjögur kolmunnaskip hérna á miðunum en það fimmta, Beitir, er á landleið,“ segir Gísli.
 
Sturla Þórðarson skipstjóri á Beiti tók undir með Gísla og sagði að afar lítið væri að hafa. „Við erum á landleið með 320 tonn. Það hefur verið ákveðið að hvíla þetta um sinn. Aflinn hefur verið um það bil 5 tonn á tímann og það er allt of lítið,“ segir Sturla. 

Kolmunna landað í Neskaupstað

Börkur NK kom með 1.700 tonn af kolmunna til Neskaupstaðar í morgun. Ljósm. Hákon Ernuson.Börkur NK kom með 1.700 tonn af kolmunna til
Neskaupstaðar í morgun. Ljósm. Hákon Ernuson.
Börkur NK kom til hafnar í Neskaupstað í morgun með um 1.700 tonn af kolmunna. Aflinn fékkst austan við Þórsbankann. Hjörvar Hjálmarsson skipstjóri segir að framan af veiðiferðinni hafi verið þokkalegasta kropp en dregið hafi úr veiðinni og lítið fengist í gær. „Við fengum þennan afla í sex holum, að meðaltali voru þetta um 300 tonn í holi og aðeins var tekið eitt hol á sólarhring. Í gær voru átta skip á þessum slóðum en þrjú fóru í land í nótt. Þau höfðu áður fengið afla í Smugunni og þurftu að fara til löndunar. Það er frábært að fá kolmunna innan lögsögunnar og vonandi verður framhald á veiði á þessum slóðum. Ég hef líka trú á því að það skapist fleiri möguleikar til kolmunnaveiða innan lögsögunnar síðar á árinu,“ segir Hjörvar.
 
Slegið var á þráðinn til Runólfs Runólfssonar skipstjóra á Bjarna Ólafssyni AK. Runólfur upplýsti að aflinn væri orðinn 1.400 tonn. „Það var lítið að hafa í gær og við leituðum í alla nótt. Síðan var kastað í morgun á Rauða torginu um 85 mílur frá Norðfjarðarhorni, en það er sannast sagna heldur lítið að sjá. Vonandi rætist samt úr þessu,“ segir Runólfur.
 
Beitir NK hélt til kolmunnaveiða í fyrrakvöld og hóf veiðar í gær. Skipið var í Norðfjarðarhöfn í vélarupptekt.
 

Gríðarlega mikilvægt að efla nám í netagerð

Það er löngu liðin tíð að netagerðarmenn standi á bryggju við störf sín í öllum veðrum. Myndin er tekin á ytri bæjarbryggjunni í Neskaupstað sumarið 1959. Ljósm. Snorri SnorrasonÞað er löngu liðin tíð að netagerðarmenn standi á bryggju
við störf sín í öllum veðrum. Myndin er tekiná ytri
bæjarbryggjunni í Neskaupstað sumarið 1959.
Ljósm. Snorri Snorrason
Íslendingar eru fiskveiðiþjóð og í reyndinni hafa auðlindir hafsins lagt grunn að velferð þjóðarinnar. Enginn afli úr sjó næst án veiðarfæra og því skyldi ætla að veiðarfæragerð eða netagerð væri vinsæl iðngrein á meðal landsmanna og þeir sem sinntu henni mikils metnir. En hverjar eru staðreyndirnar? Það er ótrúlegt en satt að frá árinu 2005 hafa yfirleitt einungis 2-3 nemendur verið skráðir í netagerðarnám á öllu landinu og margir þeir sem hafa aflað sér menntunar í greininni hafa verið að láta af störfum vegna aldurs. Það er því óhætt að segja að staða veiðarfæragerðar í landinu er grafalvarleg þegar litið er til þróunar síðari ára og mikil þörf á aðgerðum til að efla iðngreinina og vekja áhuga á henni.
 
Um síðustu áramót tók Fisktækniskóli Íslands í Grindavík við netagerðarnáminu og mun skólinn annast það í framtíðinni. Námskrá var endurskoðuð árið 2016 og er boðið upp á námið í samstarfi við fagnefnd netagerðar, sjávarútvegsfyrirtæki, öll helstu fyrirtæki í veiðarfæragerð og þau fyrirtæki sem þjónusta netagerðirnar. Lögð er áhersla á að nemendur þurfi ekki að flytjast búferlum til að geta lagt stund á námið. Faglegu greinarnar eru kenndar í staðar- og fjarnámi en hinar almennu greinar er unnt að taka við hvaða framhaldsskóla sem er t.d. í fjarnámi. Þá er lögð áhersla á svonefnt raunfærnimat, en í raunfærnimati er starfsreynsla metin inn í námið og þannig getur námstími styst til mikilla muna. Ásdís V. Pálsdóttir verkefnastjóri í Fisktækniskólanum segir að nú sé lögð áhersla á að endurvekja áhuga á námi í netagerð og þá skipti miklu að námið sé aðgengilegt öllum án tillits til búsetu. Þá sé afar brýnt að þeir sem starfað hafi við veiðarfæragerð og viðhald veiðarfæra  fái að njóta þekkingar sinnar og reynslu í náminu en margir sjómenn hafi haldgóða reynslu á þessu sviði. Ásdís bendir á að í reynd sé það grundvallaratriði fyrir íslenskan sjávarútveg að veiðarfæragerð í landinu sé á háu stigi því þó svo að stærri fiskiskipum hafi fækkað þá hafi veiðarfærin stækkað og gerð þeirra krafist síaukinnar kunnáttu og þekkingar. Til viðbótar hafi bæst við verkefni vegna sífellt umfangsmeira laxeldis. Ef allt væri eðlilegt ætti netagerð að vera á meðal virtustu iðngreina á Íslandi.
 
Stefán B. Ingvarsson, framkvæmdastjóri Egersund á Eskifirði, tekur undir að afar brýnt sé að efla nám í netagerð. Nú er Stefán eini starfsmaður Egersund með iðnréttindi en hjá fyrirtækinu eru hins vegar þrír nemar sem munu væntanlega ljúka námi í haust og vetur. „Það er mikilvægt að Fisktækniskólinn og netagerðir á landinu taki höndum saman og vinni að eflingu náms í greininni. Allar vinnuaðstæður hafa gjörbreyst. Netagerðarmenn standa ekki lengur á bryggjum í öllum veðrum við vinnu sína heldur er verið að skapa gott vinnuumhverfi. Við hjá Egersund bjóðum upp á góðar vinnuaðstæður og nú eru að hefjast framkvæmdir við byggingu þvottastöðvar fyrir laxeldispoka. Starfsemin er vaxandi og eru verkefnin fjölbreytt. Starfsmenn eru 16 talsins og starfsmannaveltan er afar lítil. Við höfum lagt áherslu á að greiða starfsfólki eftir iðnaðarmannasamningum en hér áður voru launin of lág og hvöttu ekki til þess að menn hæfu nám í netagerð. Það ætti að vera spennandi fyrir ungt fólk að hefja nám í netagerð í dag því á sviði veiðarfæragerðar er hröð þróun og sífellt verið að sinna nýjum og spennandi verkefnum,“ segir Stefán.
 
Jón Einar Marteinsson framkvæmdastjóri Fjarðanets leggur áherslu á að netagerð sé spennandi námsgrein og framþróunin á sviði veiðarfæragerðar hafi verið ör síðustu áratugi. „Síðustu áratugi hafa sífellt verið að koma fram ný efni til veiðarfæragerðar, sem við höfum nýtt okkur til að þróa ný og betri veiðarfæri. Mikilvægt er að sú þróun haldi áfram og til þess að svo verði þarf að vera til staðar vel menntað og reynslumikið starfsfólk í iðngreininni.  Það er því gríðarlega mikilvægt fyrir efnahagslífið og sjávarútveginn að nám í netagerð sé eflt og þekking á því sviði sé metin að verðleikum. Fjarðanet hefur starfsstöðvar í Neskaupstað, á Akureyri og á Ísafirði. Hjá fyrirtækinu eru 24 starfsmenn, þar af eru 7 með iðnréttindi og 3 nemar. Í Neskaupstað eru 10 starfsmenn, 3 með iðnréttindi og einn nemi. Endurnýjun hefur verið of lítil síðustu árin hjá fyrirtækinu. Framkvæmdir eru hafnar við nýtt glæsilegt 2.200 fermetra netaverkstæði Fjarðanets í Neskaupstað og er áformað að starfsemi hefjist í því í mars á næsta ári. Er það von okkar að ný og bætt vinnuaðstaða hafi hér áhrif og stuðli að breyttum viðhorfum til iðngreinarinnar. Það hefur verið reynsla annarra, m.a. í nágrannalöndunum. Það þarf að beita öllum ráðum til að laða fólk til starfa við veiðarfæragerð og hvetja fólk til náms í iðngreininni.  Í því sambandi er mikilvægt að bjóða upp á nám sem krefst ekki búferlaflutninga og eins skiptir raunfærnimatið miklu máli. Skipulag námsins er grundvallarþáttur í þessu sambandi,“ segir Jón Einar Marteinsson.
 

Kolmunnaveiði á Þórsbanka

Borkur mai 2018 HFOBörkur NK. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonKolmunnaskipin Börkur NK og Bjarni Ólafsson AK héldu til kolmunnaleitar sl. föstudag. Þau leituðu í um það bil sólarhring en köstuðu síðan á Þórsbankanum. Leifur Þormóðsson, stýrimaður á Berki, segir að árangur hafi verið umfram væntingar. „Við byrjuðum á að draga í í 10 tíma og fengum 215 tonn. Síðan var dregið í 20 tíma og þá fengust rúmlega 260 tonn. Þriðja holið skilaði síðan ágætu þannig að það eru tæp 900 tonn komin um borð. Þetta er fínasti kolmunni hvað stærð varðar og það er alger blíða á miðunum, stillt veður og þoka,“ segir Leifur.
 
Runólfur Runólfsson, skipstjóri á Bjarna Ólafssyni, tekur undir með Leifi og segir að það sé afar mikilvægt að kolmunninn veiðist innan íslenskrar lögsögu. „Við erum búnir að taka tvö hol og fengum um 300 tonn í hvoru. Það er allt í lagi með þessi aflabrögð og vonandi verður framhald á þessu. Kolmunninn er í litlum blettum og þegar menn hitta á þá fæst eitthvað í veiðarfærið,“ segir Runólfur.
 
Samkvæmt nýjustu upplýsingum var heldur léleg veiði í nótt, en kolmunninn mun helst þétta sig á daginn. Það fjölgar skipum á Þórsbankanum en Margrét EA kom í gær og skipin sem voru að veiðum í Smugunni munu vera á leiðinni.

Verðmætasti farmur norðfirsks fiskiskips

Blængur NK kominn úr Barentshafinu. Ljósm. Karl Jóhann BirgissonBlængur NK kominn úr Barentshafinu.
Ljósm. Karl Jóhann Birgisson
Frystitogarinn Blængur NK kom til Neskaupstaðar í gærkvöldi eftir að hafa verið að veiðum í Barentshafi frá því í lok aprílmánaðar. Í lestum skipsins eru 500 tonn af frystum afurðum eða um 27.000 kassar og var aflinn í veiðiferðinni um 1.450 tonn upp úr sjó og er þá miðað við óaðgerðan fisk. Verðmæti aflans er um 380 milljónir króna og er líklega óhætt að fullyrða að þetta er verðmætasti farmur sem norðfirskt fiskiskip hefur komið með að landi úr veiðiferð. Theodór Haraldsson var skipstjóri fyrri hluta veiðiferðarinnar en Bjarni Ólafur Hjálmarsson tók við skipstjórn eftir sjómannadag. Bjarni Ólafur segir að veiðiferðin hafi gengið vel en aflinn hefði mátt vera meiri. „Fyrir sjómannadag komu skot þar sem afli var nokkuð góður en síðari hluta veiðiferðarinnar komu engin skot ef síðasti veiðidagurinn er undanskilinn. Síðustu þrjár vikurnar var veiðin afar róleg og það svæði sem helst var veiðivon á var lokað í heila viku vegna heræfinga. Vegna æfinganna þurftum við að færa okkur austar og austast vorum við einar 60 sjómílur frá Novaja Zemlja. Ég held að áhöfnin sé sátt við þennan Barentshafstúr þó veiðin hafi alls ekki verið jafn góð og síðustu ár. Það var skemmtileg reynsla að fara á þessar slóðir. Öll samskipti við Rússana gengu vel og þar nutum við þess að Geir Stefánsson stýrimaður talar reiprennandi rússnesku. Rússarnir voru dálítið hissa þegar þeir uppgötvuðu rússneskumælandi mann um borð hjá okkur, þeir eiga líklega ekki slíku að venjast um borð í erlendum veiðiskipum sem sækja í Barentshafið,“ segir Bjarni Ólafur.
 
Byrjað verður að landa úr Blængi í Norðfjarðarhöfn á morgun og mun löndunin líklega taka eina tvo daga. Gert er ráð fyrir að Blængur haldi til veiða á ný á fimmtudagskvöld.

Sjávarútvegsskólinn á Seyðisfirði

: Nemendur Sjávarútvegsskóla Austurlands á Seyðisfirði. Ljósm. Ómar BogasonNemendur Sjávarútvegsskóla Austurlands
á Seyðisfirði. Ljósm. Ómar Bogason
Í dag er að ljúka kennslu í Sjávarútvegsskóla Austurlands á Seyðisfirði en þar hefur 22 ungmennum frá Seyðisfirði og Fljótsdalshéraði verið kennt þessa viku. Það var Síldarvinnslan sem kom sjávarútvegsskóla fyrst á laggirnar árið 2013 en síðan færði starfsemin út kvíarnar og árið 2016 hóf Sjávarútvegsmiðstöð Háskólans á Akureyri að annast skólahaldið á Austurlandi í samvinnu við sjávarútvegsfyrirtæki. Þá hóf Háskólinn að bjóða ungmennum upp á samsvarandi fræðslu á Norðurlandi árið 2017.
 
Kennarar í skólanum á Austfjörðum eru þær Guðný Jónsdóttir nemi í líftækni og Kristín Axelsdóttir nemi í sjávarútvegsfræðum. Segir Guðný að kennslan hafi gengið mjög vel. „Í skólanum hér á Seyðisfirði hafa verið 22 nemendur og næst liggur leiðin til Fáskrúðsfjarðar, þaðan til Neskaupstaðar og loks fá nemendur á Eskifirði og Reyðarfirði sína fræðslu. Áður en kom að kennslunni á Seyðisfirði höfðum við Kristín kennt á Akureyri og á Vopnafirði en annars eru aðrir sem annast kennsluna fyrir norðan,“ sagði Guðný.
 
Nemendur skólans á Seyðisfirði heimsóttu bæði fiskimjölsverksmiðju og fiskvinnslustöð Síldarvinnslunnar á staðnum og fræddust um starfsemina.

Áhersla á ýsuna

Bergey april 2018 GABergey VE. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonUm þessar mundir leggja Vestmannaey VE og Bergey VE áherslu á ýsuveiðar. Skipin hafa að undanförnu helst verið að fiska fyrir austan Vestmannaeyjar og út af Suðausturlandi. Að sögn Arnars Richardssonar rekstarstjóra ganga veiðarnar rólega. „Skipin hafa verið um það bil fimm daga í hverri veiðiferð að undanförnu og það telst heldur rólegt hjá okkur. Bergur – Huginn er stærsta fyrirtækið í ýsu á landinu og því fögnum við auðvitað mjög auknum ýsukvóta á næsta fiskveiðiári. Ýsukvótinn var aukinn um 40% og það þýðir um 600 tonna aukningu á skipin okkar tvö. Þá njótum við einnig aukins ufsakvóta svo það verður nógu að sinna hjá okkar mönnum á næsta fiskveiðiári,“ segir Arnar.

Árangurslaus kolmunnaleit

Bjarni Ólafsson AK. Ljósm. Hákon ErnusonBjarni Ólafsson AK. Ljósm. Hákon ErnusonBjarni Ólafsson AK og Börkur NK héldu til kolmunnaleitar frá Neskaupstað í síðustu viku. Skipin komu á ný til hafnar á föstudagsmorgun og segir Runólfur Runólfsson skipstjóri á Bjarna Ólafssyni að leitin hafi ekki skilað árangri. „Það er heldur lágt á manni risið eftir þessa leit. Skipin leituðu í Rósagarðinum og austan og vestan við hann. Síðan var leitað í Hvalbakshalli og norður eftir, allt norður fyrir Seyðisfjarðardýpi. Það var nánast ekkert að sjá á öllu þessu svæði – sums staðar þunnt ryk sem nánast ekkert var. Hvorugt skipanna bleytti veiðarfærin í þessum leitartúr. Þó svo að ekkert hafi komið út úr þessu þá er nauðsynlegt að fara að leita og kanna stöðuna, það gerist ekkert öðru vísi. Vonandi gengur bara betur næst,“ segir Runólfur Runólfsson.

Jafnlaunavottun í undirbúningi

SVN logo2Þann 1. janúar sl. tók gildi breyting á jafnréttislögum sem kveður á um að fyrirtækjum og stofnunum sé skylt að sýna fram á að þau greiði jöfn laun fyrir sömu og jafnverðmæt störf. Markmið þessarar lagabreytingar er að tryggja að óútskýrður munur á launum heyri sögunni til. Fyrirtæki með fleiri en 250 starfsmenn eiga að hafa fengið launakerfi sitt vottað fyrir árslok og stendur undirbúningur fyrir vottunarferlið yfir hjá Síldarvinnslunni. Að sögn Hákonar Ernusonar starfsmannastjóra felst talsverð vinna í undirbúningnum, en skjalfesta þarf öll ferli í tengslum við launamál og ákvarðanir launa og tryggja að þau séu nægilega skýr svo þau uppfylli skilyrði laganna. Að auki þurfa að liggja fyrir starfslýsingar fyrir öll störf hjá fyrirtækinu. „Umfangið á þessari vinnu er töluvert, en þarna er í öllum tilfellum um að ræða þætti sem borgar sig að hafa á hreinu og í góðu lagi,“ segir Hákon. „Þetta mun tryggja enn betur en áður að launamálin hjá fyrirtækinu séu faglega unnin og ekki leynist einhvers staðar launamunur sem má rekja til kyns eða annarra þátta sem koma kröfum til starfsins eða hæfni til að gegna því ekkert við. Stór hluti okkar starfsmanna fær auðvitað greidd laun samkvæmt kjarasamningum sem einfaldar málið en engu að síður er þetta nokkuð flókin vinna sem þarf að fara fram með tilkomu breytinganna á lögunum. Á sama tíma erum við svo að ganga frá ferlum og skjölum í tengslum við nýja persónuverndarlöggjöf, þannig að löggjafinn sér til þess að nógu er að sinna þessi misserin,“ segir Hákon að lokum.
 
Sigurður Ólafsson verkefnastjóri ásamt Hákoni starfsmannastjóra og Ragnhildi Tryggvadóttur launafulltrúa vinna að undirbúningi jafnlaunavottunarinnar. 

Það fiskast vel á línuna og færin

Línubátur og strandveiðibátur að landa í Norðfjarðarhöfn. Ljósm. Smári GeirssonLínubátur og strandveiðibátur að landa í Norðfjarðarhöfn.
Ljósm. Smári Geirsson
Um þessar mundir róa fimm línubátar frá Neskaupstað og hafa verið að afla vel. Allt eru þetta aðkomubátar og hafa sumir þeirra komið á hverju vori undanfarin ár. Rúnar Óli Birgisson starfsmaður Norðfjarðarhafnar segir að fyrsti báturinn hafi hafið róðra í lok maí þetta árið. „Nú róa héðan fimm línubátar og það á eftir að bætast í þann flota. Í fyrra voru þessir bátar 11 talsins seinni hluta sumars. Bátarnir eru farnir að koma fyrr á vorin og fara seinna en áður þannig að allt bendir til að héðan sé gott að gera þá út stóran hluta ársins. Í fyrra hætti síðasti línubáturinn róðrum héðan í desember. Bátarnir sem róa héðan fast núna koma frá Hornafirði, Fáskrúðsfirði og Suðurnesjum. Stærsti báturinn landaði hér 25 tonnum tvo daga í röð í síðustu viku og algengt er að minni bátarnir séu að koma með 8-10 tonn að landi. Þetta eru aflatölur fyrir endurvigtun,“ segir Rúnar Óli.
 
Þegar spurt er um afla strandveiðibáta fást svipuð svör hvað afla varðar; aflinn hefur verið góður frá því í maí. Samkvæmt upplýsingum frá Norðfjarðarhöfn róa nú 10 strandveiðibátar frá Neskaupstað, þar af er einn bátur frá Eskifirði og annar frá Fáskrúðsfirði. Mun strandveiðibátunum væntanlega eiga eftir að fjölga verulega þegar kemur lengra fram á sumarið.

Kolmunnaskipin halda til leitar

Bjarni Ólafsson AK. Ljósm. Hákon ErnusonBjarni Ólafsson AK. Ljósm. Hákon ErnusonBjarni Ólafsson AK og Börkur NK munu láta úr höfn í Neskaupstað í kvöld og er ætlunin að leita að kolmunna. Runólfur Runólfsson skipstjóri á Bjarna Ólafssyni segir að nauðsynlegt sé að fara út og leita, það þýði ekkert að liggja við bryggju endalaust. „Það eru svo sem engar kolmunnafréttir sem hafa borist okkur til eyrna. Guðrún Þorkelsdóttir SU hefur verið að fá eitthvað smávegis úti í Smugu en það er eina kolmunnaskipið sem er úti núna eftir því sem ég best veit. Börkur fer einnig út í kvöld og við munum væntanlega byrja að leita í Rósagarðinum. Ég hef heyrt að fleiri kolmunnaskip muni síðan láta úr höfn á næstu dögum þannig að vonandi verður unnt að leita þokkalega á líklegum svæðum,“ segir Runólfur.

Undirbúningur fyrir innleiðingu persónuverndarlaga

SVN logo thumbnailRétt fyrir þinglok var samþykkt lagafrumvarp um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga. Byggir frumvarpið á Evrópulöggjöf og munu þessi nýju lög gera auknar kröfur um meðferð persónuupplýsinga hjá fyrirtækjum og stofnunum. Hjá Síldarvinnslunni hefur undirbúningur fyrir gildistöku þessara laga staðið yfir um nokkurt skeið og hefur Sigurður Ólafsson verkefnastjóri leitt þá vinnu. En hvaða áhrif hafa lög eins og þessi á fyrirtæki eins og Síldarvinnsluna ? Sigurður segir að miðað við ýmis önnur fyrirtæki og stofnanir sé tilkoma laganna ekki mikið áhyggjuefni fyrir fyrirtæki eins og Síldarvinnsluna. „Starfsemi Síldarvinnslunnar gengur ekki út á vinnslu persónuupplýsinga að neinu leyti og þær persónuupplýsingar sem þarf að skrá og vinna með eru yfirleitt ekki viðkvæmar. Auðvitað þarf að skrá ýmislegt um starfsmenn, svo sem launaupplýsingar svo unnt sé að greiða rétt laun og einnig sögu starfsmanna hjá fyrirtækinu og fleira slíkt. Einnig þarf í sumum tilvikum að skrá persónuupplýsingar um viðskiptamenn en þær eru mjög takmarkaðar. Hjá Síldarvinnslunni er í engum tilvikum safnað meiri upplýsingum um fólk en brýna nauðsyn ber til og hafa verður í huga að lögin eiga ef til vill helst við fyrirtæki og stofnanir sem þurfa að vinna með mjög viðkvæmar persónuupplýsingar svo ekki sé talað um fyrirtæki sem eiga í viðskiptum með slíkar upplýsingar og nægir þar að nefna Facebook og Google,“ segir Sigurður.
 
Sigurður segir að öll fyrirtæki og stofnanir þurfi samkvæmt lögunum að hafa fullkomna vitneskju um hvar persónuupplýsingar séu skráðar auk þess sem tryggt verði að þeim sé safnað í lögmætum tilgangi og einungis þeir sem nauðsynlega þurfi hafi aðgang að þeim. „Það þarf að fara yfir öll kerfi fyrirtækja og stofnana og kortleggja hvaða persónuupplýsingar er þar að finna, fara yfir alla meðferð upplýsinganna og tryggja að kröfum laganna verið uppfyllt. Eftir að lögin taka gildi þarf til dæmis að vera unnt að afhenda starfsfólki afrit af þeim upplýsingum sem fyrirtækið á um viðkomandi og ef fólk fer fram á það þá þarf að vera unnt að eyða upplýsingunum eða leiðrétta þær svo fremi að það stangist ekki á við önnur lög eins og til dæmis bókhaldslög. Á þessu sést að það þarf að vinna talsvert í þessum málum hjá fyrirtæki eins og Síldarvinnslunni þó vinnan sé mun viðameiri og flóknari hjá ýmsum öðrum fyrirtækjum og stofnunum. Við hjá Síldarvinnslunni stefnum að því að vera með allt klárt í þessum efnum þegar lögin taka gildi, sem væntanlega verður á haustmánuðum,“ segir Sigurður Ólafsson.

Rólegt í Barentshafinu

Blængur NK í höfn í Kirkenes í Norður-Noregi. Ljósm. Theodór HaraldssonBlængur NK í höfn í Kirkenes í Norður-Noregi.
Ljósm. Theodór Haraldsson
Að morgni 7. júní hélt frystitogarinn Blængur NK til veiða í Barentshafi frá Kirkenes í Noregi. Skipið hafði legið í Kirkenes yfir sjómannadagshelgina á meðan áhöfnin naut hátíðarhaldanna heima. Blængur hafði verið við veiðar í Barentshafi frá því í lok aprílmánaðar en enn átti eftir að veiða um 500 tonn af kvótanum þegar sjómannadagshelgin gekk í garð. Heimasíðan sló á þráðinn til Bjarna Ólafs Hjálmarssonar skipstjóra og spurði frétta. „Það er vika síðan við hófum veiðar og það verður að segjast að þetta hefur verið heldur rólegt. Við höfum verið að fá um það bil eitt tonn á togtíma og þessa viku hefur ekki komið neitt aflaskot eins og komu í maí. Þetta er miklu lakari veiði en verið hefur í Barentshafinu á þessum árstíma undanfarin ár. Hér er hins vegar ekki hægt að kvarta undan veðri. Það var að vísu bræla fyrsta einn og hálfan sólarhringinn eftir að við komum út en síðan hefur verið renniblíða. Hér eru þrjú íslensk skip á miðunum, Arnar og Kleifaberg auk okkar. Fáein færeysk skip eru hérna einnig og töluvert af rússneskum. Þessi skip eru dreifð og hvergi mikill afli eftir því sem við best vitum. Annars gengur allt vel hér um borð og vinnslan gengur ágætlega,“ segir Bjarni Ólafur.

Hóf störf í síldarverksmiðjunni 11 ára gamall

Víglundur Gunnarsson fæddist á Stekk í Mjóafirði árið 1947. Hann fluttist til Neskaupstaðar ásamt foreldrum sínum og systkinum árið 1955 og þá settist fjölskyldan að í húsinu Hruna sem stóð innarlega í bænum við Naustahvamm. Árið 1958 var síldarverksmiðja Síldarvinnslunnar reist og var þá mikið umleikis í nágrenni Hruna en síldarverksmiðjan var í reynd byggð handan götunnar. Byggingarframkvæmdirnar settu sitt mark á umhverfið og voru miklir malarhaugar utan við svefnherbergisgluggann. Víglundur fylgdist spenntur með byggingarframkvæmdunum og þegar vinnsla hófst í verksmiðjunni réði hann sig þar til starfa. Hér á eftir fer frásögn Víglundar af byggingarframkvæmdunum og fyrstu starfsárum verksmiðjunnar en þá sinnti hann þar ýmsum störfum:
 
Síldarverksmiðja Síldarvinnslunnar hóf starfsemi 17.júlí 1958. Byggingarframkvæmdum var þá ekki lokið. Ljósm. Reynir Zoëga Síldarverksmiðja Síldarvinnslunnar hóf starfsemi 17.júlí 1958.
Byggingarframkvæmdum var þá ekki lokið. Ljósm. Reynir Zoëga
Bygging verksmiðjunnar er mér afar minnisstæð. Það var mikið um að vera hvern einasta dag og þarna unnu fullt af skemmtilegum körlum, bæði heimamenn og aðkomumenn. Ég var að snúast í kringum þessa menn og aldrei var amast við mér, menn virtust þvert á móti hafa gaman af því hve þessi strákur sýndi framkvæmdunum mikinn áhuga.
 
Í rauninni var það ótrúlegt hve byggingarframkvæmdirnar gengu vel miðað við þann búnað sem var til staðar. Ýmislegt var erfiðara en annað. Ég man til dæmis vel eftir því þegar Helgi Helgason VE kom með gufuketil verksmiðjunnar í togi að sunnan og þá átti eftir að koma honum á sinn stað. Þarna voru engir kranar til staðar og því þurfti að velta katlinum upp úr fjörunni og upp á veg. Síðan var honum velt eftir veginum og á sinn stað á verksmiðjugrunninum. Að því loknu var síðan steypt í kringum hann. Þetta var framkvæmt með miklum tilfæringum og notuð tóg og blakkir til að þoka katlinum úr stað. Þetta gekk allt saman en það mátti ekki mikið út af bera til þess að allt færi í óefni.

 

Starfsmenn í mjölhúsinu sumarið 1962. Talið frá vinstri: Sigurjón Stefánsson, Gunnar Ingi Gunnarsson, Víglundur Gunnarsson, Stefán Pálmason, Ólafur F. Baldursson og Ólafur Wium. Ljósm. í eigu Ólafs F. BaldurssonarStarfsmenn í mjölhúsinu sumarið 1962. Talið frá vinstri:
Sigurjón Stefánsson, Gunnar Ingi Gunnarsson, Víglundur Gunnarsson,
Stefán Pálmason, Ólafur F. Baldursson og Ólafur Wium.
Ljósm. í eigu Ólafs F. Baldurssonar
Það vann mikill fjöldi manna við byggingu verksmiðjunnar. Grunnur hennar og hráefnisþrær voru steinsteyptar og öll steypan var hrærð í gamaldags steypuvél og steypunni síðan keyrt í mótin í hjólbörum. Verktakafyrirtækið Snæfell frá Eskifirði sá um byggingu hráefnisþrónna og voru margir menn sem störfuðu á þess vegum undir stjórn Bóasar Emilssonar. Bóas var aðsópsmikill og hann átti það til að glíma við strákana sem unnu hjá honum. Á sama tíma var Snæfell að leggja rafmagnslínur frá Grímsárvirkjun þannig að það var mikið að gera hjá þeim Snæfellsmönnum. Strákarnir frá Héðni eru líka eftirminnilegir, en þeir sáu um að koma upp vélbúnaði verksmiðjunnar. Þarna voru strákar eins og Jói, Bingó og Fíi og reyndar miklu fleiri og flestir voru þeir ungir og sprellfjörugir. Síðar komu Héðinsmenn sem áttu eftir að stýra verksmiðjunni en það voru Hilmar Haraldsson og Kristinn Sigurðsson.
 
Síldarbátar við löndunarbryggju síldarverksmiðjunnar sumarið 1962. Jón Guðmundsson KE er að landa og eins sést Heiðrún ÍS á myndinni. Fjær er bátur að koma til löndunar með fullfermi. Ljósm. Ólafur F. BaldurssonSíldarbátar við löndunarbryggju síldarverksmiðjunnar
sumarið 1962. Jón Guðmundsson KE er að landa
og eins sést Heiðrún ÍS á myndinni. Fjær er bátur
að koma til löndunar með fullfermi.
Ljósm. Ólafur F. Baldursson
Við fjölskyldan fórum í stutt ferðalag og þegar við komum til baka var farið að rjúka úr verksmiðjunni. Þetta var í júlímánuði 1958. Það er mér ógleymanlegt að sjá verksmiðjuna í gangi í fyrsta sinn. Þegar heim var komið gekk ég strax á fund Guðjóns Marteinssonar verkstjóra og bað hann um vinnu. Ég var einungis 11 ára gamall en það sárvantaði starfsmenn þannig að ég fékk vinnuna. Fyrsta árið starfaði ég sem smokrari en starfið fólst í því að smokra mjölpokunum upp á rör sem mjölið streymdi síðan úr í þá. Mjölpallurinn var á þessum tíma í bogaskemmunni svonefndu sem stóð nokkuð innan við verksmiðjuhúsið. Rör sem flutti mjölið lá frá verksmiðjunni í skemmuna.
 
Mjölpokarnir á þessu fyrsta ári voru strigapokar sem tóku hundrað kíló. Frá mjölpallinum var pokunum keyrt á trillum og fyrst voru þeir látnir standa í nokkurn tíma á meðan mjölið var að kólna. Síðan var pokunum stúað í skemmuna og það þurfti tvo hrausta menn til að stúa hundrað kílóa pokum. 
 Bogaskemman rúmaði takmarkað af mjöli og því þurfti að flytja mjöl í hús víða í bænum þar sem það var geymt. Slíkir mjölflutningar voru miklir fyrstu árin sem verksmiðjan starfaði.
 
Á fyrstu vertíðinni var tekið á móti liðlega 4.000 tonnum af síld og vertíðin var stutt. Ýmsir erfiðleikar komu upp við vinnsluna og ég man að vöktum var slitið áður en lokið var við að vinna allt hráefnið sem borist hafði. Eftir vaktaslit var einungis unnið í dagvinnu og vinnslan gekk hægt. Að því kom að hráefnið var orðið mjög slæmt og þá var gripið til þess ráðs að sækja fiskbein og blanda þeim við síldina. Ef ég man rétt voru meðal annars bein frá Eskifirði flutt yfir Oddsskarð í þessum tilgangi.
 
Mjölhús Síldarvinnslunnar sumarið 1962. Ljósm. Ólafur F. BaldurssonMjölhús Síldarvinnslunnar sumarið 1962.
Ljósm. Ólafur F. Baldursson
Ég starfaði í síldarverksmiðjunni yfir sumartímann á árunum 1958 til 1963. Fyrsta árið var ég smokrari eins og fyrr segir en annað árið var ég á kvörninni. Þegar verið var á kvörninni fylgdist maður með mjölinu sem kom úr þurrkaranum en það mátti alls ekki vera of blautt. Seinni hluta sumars á öðru ári mínu í verksmiðjunni vann ég við að skammta formalín í síldina áður en hún fór í sjóðarana. Á þriðja ári fór ég aftur á mjölpallinn en þá hafði mjölhús verið byggt áfast verksmiðjunni og mjölpallurinn var kominn þangað. Á árunum 1961 til 1963 starfaði ég síðan sem mjölstúari en árið 1963 var síðasta árið mitt í verksmiðjunni.
 Þegar ég var á kvörninni var hluti af starfinu að safna síldarmerkjum. Mjölið fór yfir segul áður en það fór í kvörnina og merkin festust við segulinn. Ég tók síðan merkin og þau voru send Hafrannsóknastofnun. Ég fékk sérstaklega greitt fyrir hvert merki sem frá mér fór.
 
Eftir fyrsta árið var farið að nota fimmtíu kíló strigapoka undir mjölið og fljótlega var einnig farið að nota poka úr pappír. Eins var farið að nota færibönd til að flytja mjölpokana eftir að sérstakt mjölhús hafði verið byggt. Það varð ávallt að fylgjast vel með mjölinu því hætta var á að það ofhitnaði og kviknaði í því. Ég man eftir að það kom fyrir að eldur væri laus í mjölhúsinu. Þegar of mikill hiti reyndist í mjölinu þurfti að umstafla því og þá voru sóttir vinnuflokkar upp á Hérað til slíkra starfa. Eins komu Héraðsmenn og störfuðu við mjölústskipanir á fyrstu árunum. Ég minnist þess að Einar í Mýnesi kom og tók þátt í umstöflun á mjöli. Þá var hann í framboði fyrir Þjóðvörn og hélt þrumandi framboðsræðu í mjölhúsinu. Hann stóð upp á pokastæðu og þrumaði yfir mannskapnum.
 
Í mjölhúsinu unnum við oftast í miklum törnum en lögðum okkur á milli á volgum mjölpokunum. Ávallt var forgangsmál að tryggt væri að pláss væri fyrir pokana sem komu frá mjölpallinum svo mjölið gæti kólnað. Halldór Hinriksson var verkstjóri á okkar vakt og ég minnist þess að hann kom stundum og vakti okkur með þessum orðum: „Jæja vinirnir, er ekki plenty pláss ?“ Þetta þýddi að nú þyrftum við að fara að taka til hendinni.
 
Vinna við stúun á mjöli sumarið 1962.  Ljósm. Ólafur F. BaldurssonVinna við stúun á mjöli sumarið 1962.
Ljósm. Ólafur F. Baldursson
Við stúararnir vorum oft sendir til að stúa mjöli í húsum úti í bæ sem nýtt voru til mjölgeymslu. Ég man að einu sinni vorum við að stúa á laugardagskvöldi og þá var ball í Egilsbúð. Okkur langaði á ballið og því mættum við í sparifötunum og stúuðum af krafti. Að því loknu fórum við beint á ballið. Ég get ekki ímyndað mér að lyktin af okkur hafi þótt góð.
 
 
Hér skal frásögn Víglundar af starfsárum hans í síldarverksmiðju Síldarvinnslunnar látið lokið. Víglundur kom aftur til starfa hjá síldarvinnslunni árið 1977 og starfaði þá sem kranamaður við fisklandanir í 26 ár. Að því loknu starfaði hann í fiskiðjuverinu við smíðar og viðhald í 12 ár. Víglundur lét af störfum árið 2015 og hafði þá unnið hjá Síldarvinnslunni samtals í 43 ár. Hann segir að sér hafi líkað afar vel að starfa hjá fyrirtækinu og það hafi aldrei hvarflað að sér að færa sig um set þó hann hafi átt þess kost.
 

Kolmunnaflotinn í höfn

Polar Princess og Polar Amoroq partrolla í grænlenskri lögsögu síðasta sumar. Ljósm. Jan Torur JoensenPolar Princess og Polar Amoroq partrolla í grænlenskri
lögsögu síðasta sumar. Ljósm. Jan Torur Joensen
Kolmunnaskipin héldu til veiða eftir sjómannadagshelgina en árangurinn varð lítill og undir lok vikunnar komu þau til hafnar. Í Neskaupstað liggja nú Börkur NK, Beitir NK, Margrét EA, Bjarni Ólafsson AK og grænlenska skipið Polar Amaroq. Skipin munu hafa leitað í Rósagarðinum en afar lítið fundið og því þótti ráðlegast að gera hlé á veiðunum. Gert er ráð fyrir að íslensku skipin haldi á ný til leitar eftir einhvern tíma. Einu skipin sem eru á miðunum nú eru Venus NS, Víkingur AK og Guðrún Þorkelsdóttir SU.
 
Polar Amaroq landaði slatta af kolmunna í Neskaupstað sl. laugardag og að sögn Geirs Zoëga skipstjóra er nú verið að undirbúa skipið til veiða á makríl og síld í grænlenskri lögsögu. „Við gerum ráð fyrir að halda til veiða upp úr 20. júní. Við munum partrolla með Polar Princess eins og við höfum gert þrjú síðustu sumur. Í fyrra fengum við tæplega 15.000 tonn af makríl og síld. Ég geri ráð fyrir að við byrjum á að veiða makríl því síldin er seinna á ferðinni vegna hafíss og sjávarkulda,“ segir Geir.

Gullver með góðan afla – ný gerð af trollpoka

Trollið tekið á Gullver NS. Á myndinni má greinilega sjá hvernig nýi trollpokinn lítur út. Ljósm. Rúnar L. GunnarssonTrollið tekið á Gullver NS. Á myndinni má greinilega
sjá hvernig nýi trollpokinn lítur út.
Ljósm. Rúnar L. Gunnarsson
Ísfisktogarinn Gullver NS landaði á Seyðisfirði í gær. Afli skipsins var 67 tonn eftir stutta veiðiferð í kjölfar sjómannadagshelgar. Togarinn hélt til veiða hinn 4. júní þannig að veiðiferðin var innan við tveir og hálfur sólarhringur höfn í höfn. Uppistaða aflans var þorskur en auk þess var skipið með karfa og ýsu.  Þórhallur Jónsson var skipstjóri í veiðiferðinni og segir hann að aflinn hafi verið góður. „Þetta var ágætur afli sem fékkst í Litladýpi suðaustur úr Hvalbaknum. Veiðiferðin var stutt vegna þess að fiskvinnslustöðinni vantaði hráefni,“ segir Þórhallur.
 
Gullver hélt til veiða á ný í gærkvöldi.
 
Gullver er nýlega farinn að nota nýja gerð af trollpoka sem þróaður hefur verið hjá Fjarðaneti hf. Pokinn er fjögurra byrða skálmapoki þannig að aflinn sem í hann kemur skiptist í tvennt og þannig er minni pressa á fiskinum. Þarna er um að ræða síðupoka sem felldur er á nýstárlegan hátt. Hermann Hrafn Guðmundsson hjá Fjarðaneti á Akureyri segir að byrjað hafi verið að nota þennan poka í vetur og nú hafi hann verið reyndur á þremur togurum. „Þessi poki er unik að allri gerð og reynslan af honum hefur verið afar góð. Ekki veit ég hvað á að kalla þennan poka, en ætli sé ekki best að kalla hann bara unik – poka,“ segir Hermann.

Grálúðu- og karfavinnsla í fiskiðjuverinu

Karfi unninn í fiskiðjuverinu í Neskaupstað. Ljósm. Smári GeirssonKarfi unninn í fiskiðjuverinu í Neskaupstað.
Ljósm. Smári Geirsson
Fyrir rúmum mánuði hófst vinnsla á grálúðu í fiskiðjuveri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað. Síðar hófst einnig vinnsla á karfa. Það er Anna EA sem veiðir grálúðuna í net en karfinn kemur frá ísfisktogurum Síldarvinnslunnar. Að sögn Jóns Gunnars Sigurjónssonar yfirverkstjóra í fiskiðjuverinu gengur þessi vinnsla vel og þykir hún henta ágætlega þegar hlé er á vinnslu uppsjávartegunda. „Það er búið að taka á móti um 400 tonnum af grálúðu frá því að vinnslan hófst og þegar grálúðu vantar er unninn karfi. Það eru oftast 15-20 manns sem starfa við vinnsluna. Það var stutt hlé á vinnslunni í kjölfar sjómannadags vegna þess að skipin voru ekki á sjó um helgina en nú er von á grálúðu og sú vinnsla fer brátt á fullt á ný,“ segir Jón Gunnar.
 
Bæði lúðan og karfinn eru unnin fyrir Japansmarkað. Grálúðan er hausskorin, sporðskorin, hreinsuð og fryst en karfinn er heilfrystur.

Barentshafsveiðar Blængs

Blaengur i Kirkenes

Blængur NK við bryggju í Kirkenes: Ljósm: Theodór Haraldsson

                Frystitogarinn Blængur NK hélt til veiða í Barentshafi í lok aprílmánaðar og um sjómannadagshelgina lá skipið í höfn í Kirkenes í Noregi en áhöfnin kom fljúgandi heim. Gert er ráð fyrir að öll áhöfnin, 26 manns, verði komin til Kirkenes á morgun og þá um kvöldið mun skipið halda til veiða á ný en það á eftir að veiða um 500 tonn í Barentshafinu.

Russneskt eftirlitsskip

Rússneskt eftirlitsskip í Barentshafi. Ljósm: Theodór Haraldsson

                Theodór Haraldsson var skipstjóri á Blængi fyrri hluta veiðiferðarinnar í Barentshafinu en nú tekur Bjarni Ólafur Hjálmarsson við skipstjórninni. Heimasíðan bað Theodór að lýsa því hvernig veiðarnar í Barentshafinu færu fram. „Veiðarnar þarna eru hefðbundnar og vinnslan einnig. Það sem er hins vegar öðruvísi en venjulega er veiðisvæðið og rússneska eftirlitið sem haft er með veiðunum. Þegar við komum inn í rússneska lögsögu mætum við rússnesku eftirlitsskipi á svonefndum check point. Frá eftirlitsskipinu koma fjórir menn um borð til okkar. Þeir yfirfara alla pappíra nákvæmlega og skoða vegabréf skipstjórans. Einn þessara manna verður síðan eftir um borð hjá okkur og fylgist með veiðum og vinnslu alla veiðiferðina. Hann sinnir starfi sínu af nákvæmni og gerir kröfu um að allt bókhald sé samviskusamlega og rétt fært. Ef einhverju skeikar gerir hann strax athugasemdir. Eftirlitsmaðurinn okkar var afar þægilegur þó hann sinnti starfi sínu vel en allir þeir sem vinna hjá rússnesku strandgæslunni eru í raun hermenn. Áður en við héldum til Kirkenes þurftum við aftur að fara á check point til móts við eftirlitsskip og þá komu þrír menn um borð til okkar og fóru yfir alla pappíra ásamt eftirlitsmanninum okkar. Þeir stimpluðu síðan pappírana og að því loknu var ekkert því til fyrirstöðu að við gætum haldið til norskrar hafnar. Skipinu var síðan lagt við bryggju í Kirkenes og við flugum heim að undanskildum tveimur vélstjórum. Þessir vélstjórar hafa unnið í skipinu í Kirkenes og aðrir tveir vélstjórar koma þangað í dag og leysa þá af. Aðrir í áhöfninni munu síðan fljúga út á morgun og þá mun allt sem átti sér stað í fyrri hluta veiðiferðarinnar endurtaka sig hvað eftirlit varðar,“ segir Theodór.

Russneskur eftirlitsmadur fra bordi

Rúnneskir eftirlitsmenn fara frá borði eftir að hafa yfirfarið alla pappíra um borð í Blængi. Ljósm. Theodór Haraldsson

153.000 tonn fyrir sjómannadag

Fiskimjölsverksmiðja Síldarvinnslunnar í Neskaupstað. Ljósm. Smári GeirssonFiskimjölsverksmiðja Síldarvinnslunnar í Neskaupstað.
Ljósm. Smári Geirsson
Fiskimjölsverksmiðjur Síldarvinnslunnar höfðu tekið á móti tæplega 153.000 tonnum af hráefni á þessu ári fyrir nýliðna sjómannadagshelgi. Börkur NK landaði 1.740 tonnum af kolmunna í Neskaupstað sl. föstudag og þá fór verksmiðjan þar yfir 100.000 tonna markið. Beitir NK landaði um 2.000 tonnum á sama tíma á Seyðisfirði og þar með hafði verksmiðjan þar tekið á móti rúmlega 46.000 tonnum á árinu. Verksmiðjan í Helguvík tók síðan á móti tæplega 7.000 tonnum af loðnu á síðustu vertíð.
 
Verksmiðjan í Neskaupstað hefur bæði tekið á móti loðnu og kolmunna það sem af er árinu en Seyðisfjarðarverksmiðjan eingöngu kolmunna og Helguvíkurverksmiðjan eingöngu loðnu eins og fyrr segir.
 
Hafþór Eiríksson verksmiðjustjóri í Neskaupstað segir að þar hafi verið tekið á móti mun meira hráefni en á sama tíma í fyrra. Í fyrra hafði verksmiðjan tekið á móti 76.000 tonnum í byrjun júní. Mestu munar um aukinn kolmunnaafla en í ár hafa 54.000 tonn af kolmunna borist til Neskaupstaðar en einungis 41.000 á sama tíma í fyrra.
 
Gunnar Sverrisson verksmiðjustjóri á Seyðisfirði segir að til verksmiðjunnar þar hafi borist um 10.000 tonnum meiri kolmunnaafli en á sama tíma í fyrra.
 
Eggert Ólafur Einarsson verksmiðjustjóri í Helguvík segir að verksmiðjan þar hafi tekið á móti mun minna hráefni en í fyrra og muni þar tæplega 10.000 tonnum. „Loðnukvótinn gaf ekki tilefni til að við fengjum meira hráefni en raun bar vitni,“ segir Eggert.

Vönduð umræða er mikilvæg II

 

Beitir kolmunni mai 2018 HFO

Kolmunnaveiðar. Ljósm: Helgi Freyr Ólason

Að gefnu tilefni verður hér farið yfir nokkra útreikninga sem tengjast gjöldum vegna kolmunnaveiða íslenskra og færeyskra skipa. Í gær var birtur pistill hér á heimasíðunni þar sem fjallað var um þá umræðu sem nú á sér stað um veiðigjald á kolmunna og þann samanburð sem gerður hefur verið á tekjum íslenska ríkisins og hins færeyska af kolmunnaveiðum. Því hefur blákalt verið haldið fram að tekjur færeyska ríkisins séu 83% hærri en tekjur hins íslenska af hverju kolmunnakílói sem veitt er. Þarna er borið saman fyrirhugað veiðigjald á Íslandi og það verð sem fékkst fyrir veiðiheimildir í kolmunna sem boðnar voru upp í Færeyjum. Uppsláttur um þetta efni hefur sést í íslenskum fjölmiðlum en sannast sagna er umfjöllun þeirra afar villandi og fjarri því að vera vönduð. Þegar fjallað er um mál eins og þetta verður að taka tillit til margra þátta og voru nokkrir þeirra nefndir í pistlinum sem birtist hér á heimasíðunni í gær. Þar var meðal annars vakin athygli á því að einungis lítill hluti kolmunnakvótans er boðinn upp í Færeyjum (14%) og að ýmis gjöld sem  íslensk útgerð greiðir fyrirfinnast ekki  í Færeyjum. Í því sambandi má nefna að kolefnisgjaldið sem íslensk skip greiða er ekki greitt í Færeyjum. Þá var bent á að launatengd gjöld eru mun hærri á Íslandi en í Færeyjum og munar þar til dæmis mikið um tryggingagjaldið og lífeyrisgreiðslur. Þá var vakin athygli á því að tilkostnaður íslenskra útgerða er mun meiri en færeyskra við kolmunnaveiðarnar einfaldlega vegna þess að þær þurfa að sækja lengra. Einnig ber að hafa í huga að möguleikar Færeyinga til að selja á Rússland hefur áhrif á afkomu veiðanna og þá um leið gjaldtökuna.

                Rétt er líka að vekja athygli á einum grundvallarmun á greiðslu veiðigjaldsins í Færeyjum og á Íslandi; heimilt er í Færeyjum að draga kostnað vegna veiðigjalds eða kaupa á uppboðsheimildum frá óskiptu aflaverðmæti. Með öðrum orðum þá er stór hluti af veiðigjaldinu tekinn af launum sjómannanna í Færeyjum sem er ekki gert á Íslandi.

                Til að  sýna þetta í tölum er hér tekið dæmi um 2.000 tonna kolmunnatúr hjá annars vegar færeysku skipi og hins vegar íslensku og hvað úterðin greiðir til hins opinbera vegna hans. Í dæminu er miðað við núverandi veiðigjald á Íslandi og almennt veiðigjald af kolmunna í Færeyjum.

                                                                                                          Færeyskt skip                                Íslenskt skip

Veiðigjald, hlutur útgerðar                                                2,16 kr.                                     1,16 kr.

(Veiðigjald, hlutur sjómanna                                             1,11 kr.                                         0 kr.)

Kolefnisgjald                                                                         0 kr.                                      0,58 kr.

Aflagjald til hafnarsjóðs                                                         0 kr.                                      0,40 kr.

               Samtals, hlutur útgerðar                                   2,16 kr. per kg.                         2,14 kr. per kg.

                Í þessu dæmi er gert ráð  fyrir að túrinn hafi tekið 5 daga hjá færeyska skipinu höfn í höfn  en 7 daga hjá hinu íslenska. Hjá íslenska skipinu er gert  ráð fyrir að sigling á miðin og í land að veiðum loknum taki um 30% af þeim tíma sem veiðiferðin tekur og að skipin noti 15.000 l af olíu á sólarhring og aflinn sé 400 tonn á dag. Aflagjald á Íslandi er gjarnan 1,6% af aflaverðmæti. Kolefnisgjald á Íslandi hækkaði á síðasta ári um 50,3% og er nú 11,65 kr. per kg.

                Þeir sem hafa raunverulegan áhuga á að skilja hvernig gjöldum hins opinbera vegna fiskveiða er háttað miðað við önnur lönd geta því séð á umræddu dæmi að nauðsynlegt er að horfa til fleiri þátta en veiðigjaldsins þegar samanburður er gerður.

                Enn og aftur skal hér hvatt til þess að umræða um veiðigjöld sé vönduð og samanburður við önnur ríki sé raunhæfur. Upphrópanir og gífuryrði bæta hér engu við og nauðsynlegt er að hafa í huga að fiskveiðar snerta lífsafkomu fjölda fólks og fyrirtækja sem eru flest á landsbyggðinni og í mörgum tilvikum meginstoðir atvinnulífs viðkomandi byggðarlaga.

Undirflokkar