Frystigeymslur sem rúma 20.000 tonn og alltaf mikið að gera

Í byrjun árs 1997 hófst vinnsla í nýju fiskiðjuveri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað. Fiskiðjuverið var afkastamikið og í upphafi var gert ráð fyrir að í því færi bæði fram vinnsla á uppsjávartegundum og bolfisktegundum, en reyndar hófst ekki vinnsla á bolfiski fyrr en á árinu 2000. Á árinu 2005 var ákveðið að draga úr bolfiskvinnslu en leggja þeim mun meiri áherslu á vinnslu uppsjávartegunda. Allt frá þeim tíma hefur búnaður til vinnslu á uppsjávartegundum verið aukinn og bættur með reglulegu millibili.

Þegar fiskiðjuverið tók til starfa var notast við frysti- og kæligeymslu sem Síldarvinnslan hafði tekið í notkun á hafnarsvæðinu árið 1984 en fljótlega kom í ljós að hún var alltof lítil og þörf var á miklu stærri geymslu. Árið 2000 var þessari þörf mætt og var þá reist 4.000 fermetra geymsla við hlið fiskiðjuversins. Um leið og umrædd geymsla var byggð var fiskiðjuverið stækkað og tengibygging reist á milli þess og nýju geymslunnar. Þegar frystigeymslan reis var fyrst og fremst ætlunin að geyma framleiðslu fiskiðjuversins í henni en einnig var gert ráð fyrir að fiskiskip sem frystu aflann um borð gætu lagt hann upp til geymslu í húsinu. Þá var lögð áhersla á að markaðsaðstæður gætu verið þannig að brýnt væri að eiga möguleika á að fresta sölu og geta geymt framleiðsluna í einhvern tíma eða þar til aðstæður á markaði yrðu hagstæðari.

Nýja frystigeymslan var fljót að sanna gildi sitt og árið 2005 þótti kominn tími til að reisa aðra frystigeymslu við hlið hinnar eldri og skyldi hún vera stærri en sú fyrri. Framkvæmdir við byggingu nýju geymslunnar gengu vel og var hún tekin í notkun á loðnuvertíðinni 2006. Nýja geymslan var áföst þeirri eldri og saman rúmuðu þær 20.000 tonn af frystum afurðum. Með tilkomu nýja geymsluhússins réði Síldarvinnslan yfir meira rými til geymslu á frystum afurðum en nokkurt annað fyrirtæki á landinu.

Magn afurða sem fara um frystigeymslurnar í Neskaupstað hefur verið breytilegt frá ári til árs og á seinni árum er það ekki síst loðnuveiðin sem þar hefur áhrif. Nefna má sem dæmi að á árinu 2008 fóru 48.000 tonn um geymslurnar en á árinu 2012 voru það 90.000 tonn.

Til að forvitnast um starfsemina í frystigeymslunum ræddi heimasíðan við Stefán Einar Elmarsson vöruhússtjóra. Stefán sagði að ávallt væru næg verkefni fyrir starfsmenn geymslanna og í reynd væru annirnar stundum í mesta lagi. “Í geymslunum eru þrír fastir starfsmenn auk mín. Það eru þeir Jón Grétar Guðgeirsson, Runólfur Elís Axelsson og Björn Steinar Pálsson. Á álagstímum, eins og þegar útskipanir eiga sér stað, bætast þeir Sigurjón M. Jónuson og Eiríkur Karl Bergsson í hópinn. Allt eru þetta hörkumenn sem leysa öll verkefni með sóma. Á þessu ári hefur verið tekið á móti um 33.000 tonnum af frystum uppsjávarfiski í geymslurnar. Þar er um að ræða makríl og síld auk dálítils kolmunna en loðnan er einungis um 2.000 tonn. Að auki hefur verið tekið á móti bolfiski frá frystitogaranum Blængi sem landar reglulega í geymslurnar. Þessar tölur væru svo sannarlega öðruvísi ef við hefðum fengið þokkalega loðnuvertíð og má til dæmis nefna að á árinu 2023 voru fryst um 20.000 tonn af loðnu í fiskiðjuverinu. Núna, þegar við tölum saman, eru um 12.000 tonn í geymslunum.

Það sem af er ári hafa farið frá okkur um 20.000 tonn eða um 2.000 tonn á mánuði. Fiskurinn fer með tvennum hætti. Annars vegar koma flutningaskip í Norðfjarðarhöfn og taka fiskinn og hins vegar fer fiskurinn í gámum sem fara í skip á Reyðarfirði. Gámar fara frá okkur jafnt og þétt. Að meðaltali sendum við frá okkur 134 gáma í mánuði. Það eru nokkur flutningaskip sem

koma hingað á hverju ári og taka frysta vöru. Á árinu 2024 komu tíu skip og það sem af er þessu ári hafa sex komið. Það er ávallt mikið að gera þegar skipað er út og þá fáum við föstu starfsmennirnir liðsauka. Komu flutningaskipa hefur heldur fækkað hin síðari ár. Það eru einir tíu dagar síðan síðasta skip kom og það tók 2.000 tonn.

Þegar fiskurinn fer í gámum á Reyðarfjörð tekur hver ferð flutningabíls fram og til baka um eina klukkustund en hver gámur tekur 25 tonn. Þarna skipta Norðfjarðargöngin gríðarlega miklu máli. Allt til ársins 2017 þurftu bílarnir að fara Oddskarðsveg og í gegnum Oddsskarðsgöng. Til þess að komast í gegnum þau göngi með gámana þurfti að nota sérbúna vagna og auðvitað var álag á ökutækjunum mikið.

Lengi vel fóru hinar frystu afurðir mest til Austur Evrópu og þá ekki síst til Rússlands. Auðvitað breyttist ýmislegt þegar Rússlandsmarkaður lokaðist en enn eru afurðir seldar til annarra landa í Austur Evrópu. Ný viðskiptalönd hafa bæst við hin síðari ár eins og til dæmis Georgía, Króatía og Egyptaland. Þá er Japansmarkaðurinn ávallt mjög traustur, einkum hvað varðar loðnu og loðnuhrogn.

Ég hef gegnt starfi vöruhússtjóra síðan í fyrravor en þá lét Heimir Ásgeirsson af því starfi. Heimir hafði gegnt starfinu allt frá því að frystigeymslurnar voru teknar í notkun og það var mikið hægt að læra af honum. Hann heimsækir okkur stundum og þá er alltaf hægt að þiggja góð ráð frá manni sem má með sanni kallast reynslubrunnur,” sagði Stefán Einar.