Hörður Erlendsson hefur látið af störfum og kvatt skipsfélaga sína á Berki NK

Hörður Erlendsson lét af störfum sem yfirvélstjóri á Berki NK að lokinni síðustu loðnuvertíð. Hann er þó ekki hættur á sjónum og leggur stund á strandveiðar af krafti. Öll þjóðin veit núna að Bubbi Morthens varð sjötugur þann 6. júní sl. en færri vita að Hörður varð einnig sjötugur þann dag. Hörður starfaði í 26 ár sem vélstjóri á skipum Síldarvinnslunnar en sá ferill var ekki samfelldur. Heimasíðan ræddi við Hörð nýverið í tilefni starfslokanna og grennslaðist fyrir um líf hans og störf.

Fékk snemma óþrjótandi áhuga á vélum og tækjum

Hörður Erlendsson níu ára gamall á traktornum á Siglunesi. Hörður fékk snemma gífurlegan áhuga á vélum og tækjum

Ég fæddist á Siglufirði og ólst upp á Siglunesi til tólf ára aldurs. Faðir minn gegndi starfi vitavarðar á Siglunesi. Ég kem úr stórri fjölskyldu en við erum sjö systkinin. Ég naut heimakennslu á Siglufirði og fór ekki í skóla fyrr en veturinn 1967 – 1968 en sú skólaganga var á Ólafsfirði. Ég fékk ótrúlega snemma óþrjótandi áhuga á vélum og tækjum og var til dæmis farinn að keyra traktorinn kornungur. Í vitanum á Siglunesi var ljósavél og ég var farinn að hugsa um hana strax um tíu ára aldur. Allt sem snerti vél- og tækjabúnað vakti athygli mína og áhugi minn á þessu sviði mótaði mitt líf. Ég fór í vélstjórnarnám og lauk því endanlega árið 1981, sveinsprófi í vélvirkjun lauk ég 1984 og sveinsprófi í rafvirkjun árið 2003. Námið í vélvirkjun og rafvirkjun var stundað til hliðar við sjómennsku.

Sumarið 1968 flutti fjölskyldan frá Siglunesi til Dalatanga og tók faðir minn við starfi vitavarðar þar. Á Dalatanga var gott verkstæði og þar gat ungur vélamaður fundið sér nóg að gera. Fyrstu tvo veturna eftir að austur var komið sótti ég skóla í Mjóafirði en síðan lá leiðin í Eiða þar sem ég var í þrjá vetur. Á þessum skólaárum var ég yfirleitt heima á Dalatanga á sumrin og tók þar þátt í öllum þeim störfum sem til féllu.

Fyrst farið á sjóinn haustið 1973

Hörður hóf sjómannsferilinn á skipum Landhelgisgæslunnar, fyrst á Óðni og síðan á Hval 8. Myndin er af Hval 8 og tekin árið 1974 þegar hann var í þjónustu Landhelgisgæslunnar

Sjómannsferillinn hófst haustið 1973 en þá réði ég mig sem háseta á varðskipið Óðin. Síðar þennan vetur hóf ég störf um borð í Hval 8 en hann gegndi þá hlutverki varðskips. Ég hóf störf á Hval 8 sem háseti en fljótlega varð ég kyndari og var miklu sáttari við það enda kominn niður í vélarrúmið. Þarna var verið að færa landhelgina út í 50 mílur og reyndum við á Hval 8 nokkrum sinnum að klippa troll aftan úr þýskum togurum.

Veturinn eftir veruna á Hval 8 réðist ég sem háseti á Akureyrartogarann Sólbak. Ég var algjörlega óvanur togaravinnunni og gömlu togarajaxlarnir um borð settu upp sérstakan svip þegar þeir fylgdust með mér handleika þorskinn. Eftir veruna á Sólbak var ég um tíma á Sléttbak en síðan lá leiðin í vélstjórnarnámið. Ég var í tvo vetur í náminu á Akureyri og var á Akureyrartogurum yfir sumartímann og reyndar einnig á togskipinu Emily frá Seyðisfirði. Þriðja veturinn í vélstjórnarnáminu tók ég í Reykjavík og að honum loknum hafði ég skírteini upp á þriðja stig vélstjórnar í vasanum.

Að þessu loknu lá leiðin á Seyðisfjörð þar sem ég réðist á togarann Gullver og síðar á Gullberg. Á Seyðisfirði kynntist ég konunni minni, Guðrúnu Ásgeirsdóttur, þannig að dvölin þar hafði mikil og góð áhrif á mitt líf.

Veturinn 1980 – 1981 var haldið suður til Reykjavíkur og þar var lokið fjórða stigi vélstjórnarnáms.

Árið 1984 lá leiðin til Neskaupstaðar

Hörður réðist sem vélstjóri á Stóra Börk árið 1984. Þar með hófst farsæll starfsferill hjá Síldarvinnslunni. Ljósm: Guðmundur Sveinsson
Frystitogarinn Blængur NK var í eigu Síldarvinnslunnar á árunum 1993 – 1998 og var Hörður vélstjóri á honum. Blængur var seldur árið 1998 og fékk þá nafnið Örvar. Hörður fylgdi skipinu þegar það hvarf frá Neskaupstað. Ljósm. Þorgeir Baldursson

Árið 1984 tókum við Guðrún ákvörðun um að flytjast til Neskaupstaðar en þar réðist ég sem vélstjóri á Stóra Börk. Þar með hófst starfsferill minn hjá Síldarvinnslunni. Á Stóra Berki var ég til 1987 en þá stofnuðum við Magni Kristjánsson og Hólmgeir Hreggviðsson fiskvinnslufyrirtækið Ness. Fiskvinnslufyrirtækið rákum við einungis til ársins 1989 en rekstur þess gekk ekki. Þá lá leiðin aftur á skip Síldarvinnslunnar og var ég þá um tíma á Barða, Bjarti og Beiti en árið 1990 réðist ég á Vöku sem var nýtt skip frá Eskifirði. Ég hóf reyndar störfin hjá Vökuútgerðinni á meðan skipið var í smíðum á Spáni. Þegar Vaka var seld á Siglufjörð árið 1992 og fékk nafnið Sunna fylgdi ég með og var þar vélstjóri fram til ársins 1993.

Árið 1993 lá leiðin á ný til Síldarvinnslunnar en þá var ég ráðinn sem vélstjóri á frystitogarann Blæng sem var í smíðum úti á Spáni. Á því skipi var ég næstu 17 árin en Síldarvinnslan seldi það til Skagastrandar árið 1998 og enn og aftur fylgdi ég með. Þegar skipið var komið til Skagastrandar fékk það nafnið Örvar og lagði stund á veiðar á Flæmska hattinum allt til ársins 2006. Ég var á Örvari allt til ársins 2010 en þá lá leiðin á ný á skip heima í Neskaupstað.

Árið 2010 hóf ég aftur störf sem yfirvélstjóri á Stóra Berki og síðar á fleiri skip sem báru Barkarnafnið. Árið 2020 var unnið að smíði núverandi Barkar og var ég þá ráðinn til að starfa við smíðina og tók síðan við starfi yfirvélstjóra á því glæsilega skipi.

Hörður Erlendsson að störfum um borð Örvari en hann var vélstjóri á skipinu á árunum 1998 – 2010. Örvar bar upphaflega nafnið Blængur

Það hefur margt breyst á þeim tíma sem ég hef starfað við vélstjórn. Ég hugsa stundum um vélarrúmin á fyrstu skipunum sem ég var á og síðan vélarrúmið á nýjasta Berki. Þetta er eins og dagur og nótt. Þá ber einnig að nefna allan aðbúnað um borð í skipunum en hann hefur tekið ótrúlegum breytingum. Í upphafi míns ferils á sjónum gat enginn ímyndað sér að aðbúnaður um borð yrði jafn góður og hann er á nýjustu skipum flotans í dag.

Þó svo að ég hafi starfað víða sem vélstjóri áttum við fjölskyldan ávallt heima í Neskaupstað frá árinu 1984. Við Guðrún eignuðumst þrjú börn og barnabörnin eru orðin sex. Þá ber að nefna að þýski skiptineminn Eva Menke dvaldi á heimilinu lengi og hún telst ávallt tilheyra fjölskyldunni.

Nýjasti Börkur er svo sannarlega glæsilegt skip. Myndin er tekin af honum á loðnuveiðum. Hörður starfaði við smíði skipsins og gegndi síðan starfi yfirvélstjóra á því. Ljósm. Björn Steinbekk

Áhugamál og hliðarstörf

Hörður hefur átt mörg áhugamál sem hann hefur sinnt samviskusamlega. Meðal annars hefur hann æft hlaup og tekið þátt í ýmsum hlaupakeppnum

Fyrir utan sjómennskuna hef ég löngum átt góð áhugamál og sinnt ýmsum hliðarstörfum. Við Guðrún konan mín höfum til dæmis sinnt veðurmælingum fyrir Veðurstofu Íslands frá árinu 1986. Þá hef ég einnig stundað strandveiðar allt frá árinu 2016. Ég átti trilluna Esther og síðan Elfríð sem reyndar fékk síðar nafnið Elfríð Ósk.

Útivist hefur ávallt heillað mig. Ég er hlaupagikkur og hef tekið þátt í ýmsum hlaupum, til dæmis Laugavegshlaupi, hálfmaraþoni í Munchen og Barðsneshlaupi. Þessi hlaup hafa bara gengið vel og á ég nokkra verðlaunapeninga sem minna mig á það. Fjallganga hefur líka heillað og ég nýt þess að ganga á fjöll. Svo verð ég að nefna byggingu sumarbústaðar á Siglunesi sem undanfarin ár hefur verið allstórt verkefni.

Nú þegar ég hef lokið starfsferli á sjónum gefst góður tími til að sinna áhugamálunum en um þessar mundir er það strandveiðin sem á hug minn allan.