Vinnsluskip með tæplega 7.000 tonn

Heimir Ásgeirsson fylgist með útskipun á frystum afurðum. Ljósm. Hákon ErnusonHeimir Ásgeirsson fylgist með útskipun á frystum afurðum.
Ljósm. Hákon Ernuson
Vinnsluskipin Vilhelm Þorsteinsson EA og Hákon EA hafa landað 6.950 tonnum af frystum afurðum í frystigeymslur Síldarvinnslunnar í Neskaupstað það sem af er yfirstandandi makríl- og síldarvertíð. Vilhelm hefur landað 3.850 tonnum og Hákon 3.100 tonnum. Til viðbótar hefur síðan verið tekið á móti allri framleiðslu fiskiðjuversins í frystigeymslunum. Heimir Ásgeirsson yfirverkstjóri í frystigeymslunum segir að þar hafi verið miklar annir að undanförnu. „Það hefur verið mikið álag á mönnum udanfarnar vikur. Það hefur ekki verið óalgengt að löndun og útskipun fari fram á sama tíma og stundum hafa tvö skip lestað afurðir samtímis í höfninni. Þá hafa verið miklir flutningar á frystum afurðum í gámum til Reyðarfjarðar en þar fara þeir í skip. Í ágústmánuði hafa farið frá okkur rúmlega tíu þúsund tonn, um 7.000 tonn hafa farið í skip og um 3.000 hafa farið í gámum. Alls höfum við sent frá okkur 120 gáma í ágúst. Það lítur allt út fyrir að áframhald verði á þessu því fleiri skip eru væntanleg og ekkert lát verður á gámaflutningunum,“ sagði Heimir.

Góð makrílveiði í Smugunni

Börkur NK kemur til löndunar í Neskaupstað. Ljósm. Hákon ErnusonBörkur NK kemur til löndunar í Neskaupstað.
Ljósm. Hákon Ernuson
Beitir NK hefur verið að makrílveiðum í Smugunni síðustu daga en er nú á landleið til Neskaupstaðar með 800 tonn. Er hann væntanlegur síðdegis en þá lýkur vinnslu á síld sem verið er að landa úr Bjarna Ólafssyni AK. Börkur NK hélt til veiða í Smugunni sl. þriðjudagskvöld og er nú á landleið með 1000 tonn af makríl. Heimasíðan sló á þráðinn til Hjörvars Hjálmarssonar skipstjóra á Berki. „Það var mjög góð veiði þegar við komum í Smuguna og við fengum þessi 1000 tonn í fjórum stuttum holum. Við stoppuðum í sólarhring á miðunum en vorum einungis 18 tíma að veiðum. Það var töluvert að sjá þarna og skipin voru að gera það gott seinni partinn í gær og í gærkvöldi. Áður en við komum þarna hafði verið bræluskítur, en þegar brælunni lauk fannst fljótlega töluvert af fiski. Mér líst vel á framhaldið á þessu. Það ætti að vera unnt að veiða þarna töluvert og eins er ég sannfærður um að það verði veiði á Austfjarðamiðum þegar makríllinn gengur að vestan. Ég neita að trúa öðru. Það er vissulega talsvert langt að sækja aflann í Smuguna, en við vorum að veiða 350 mílur austnorðaustur af Norðfjarðarhorni í þessum túr. Það er í alla staði svo miklu þægilegra og betra að veiða á heimamiðum,“ sagði Hjörvar.

Blængur með góðan afla

Frystum afurðum landað úr Blængi NK í dag. Ljósm. Hákon ErnusonFrystum afurðum landað úr Blængi NK í dag.
Ljósm. Hákon Ernuson
Frystitogarinn Blængur NK kom til Neskaupstaðar í morgun með góðan afla. Aflinn er tæplega 500 tonn upp úr sjó að verðmæti 151 milljón. Uppistaðan í aflanum er grálúða og ufsi. Að sögn Bjarna Ólafs Hjálmarssonar skipstjóra var skipið allan tímann að veiðum á miðunum út af Austur- og Suðausturlandi. Veiðin var almennt góð og reyndar var mokufsaveiði í eina tíu daga. Veðrið var gott allan túrinn að undanskilinni einni smábrælu.
 
Gert er ráð fyrir að Blængur haldi til veiða á ný á sunnudagskvöld og verður þá farið í annan hefðbundinn túr þar sem áhersla verður lögð á karfa-, ufsa- og grálúðuveiðar.

Sendiherra Japans heimsækir Síldarvinnsluna

Yasuhiko Kitagawa sendiherra og Gunnþór B. Ingvason framkvæmdastjóri Síldarvinnslunnar. Ljósm. Smári GeirssonYasuhiko Kitagawa sendiherra og Gunnþór B. Ingvason
framkvæmdastjóri Síldarvinnslunnar.
Ljósm. Smári Geirsson
Yasuhiko Kitagawa sendiherra Japans á Íslandi heimsótti Síldarvinnsluna í Neskaupstað í gær. Var hann fræddur um starfsemi fyrirtækisins og sögu þess auk þess sem hann heimsótti fiskiðjuverið og kynnti sér vinnsluna þar. Japan hefur lengi verið næst stærsta viðskiptaland Síldarvinnslunnar í frystum afurðum og hefur sala á loðnuafurðum þangað verið einkar mikilvæg. Japanskir kaupendur senda árlega fulltrúa sína til Neskaupstaðar til að fylgjast með loðnufrystingu og framleiðslu loðnuhrogna og sterk tengsl hafa myndast á milli þessara fulltrúa og starfsmanna Síldarvinnslunnar. Kitagawa var greint frá hve viðskiptin við Japan væru fyrirtækinu mikilvæg og hve öll samskiptin við japönsku kaupendurna væru farsæl og ánægjuleg.
 
Kitagawa hefur verið sendiherra á Íslandi í tíu mánuði en hann reiknar með að gegna starfinu í þrjú ár.
 

Makríllinn eltur í Smuguna – síld veidd á Austfjarðamiðum

Bjarni Ólafsson AK er vætanlegur til Neskaupstaðar í dag með síldarafla. Ljósm. Hákon ErnusonBjarni Ólafsson AK er vætanlegur til Neskaupstaðar í dag
með síldarafla. Ljósm. Hákon Ernuson
Síðustu tvo til þrjá sólarhringa hefur nánast engin makrílveiði verið fyrir austan land. Makríllinn hefur verið á hraðri austurleið að undanförnu og er Beitir NK núna búinn að elta hann í Smuguna. Bjarni Ólafsson AK hefur hins vegar snúið sér að síldinni á Austfjarðamiðum eftir að hafa leitað þar að makríl án árangurs. Heimasíðan sló á þráðinn til Gísla Runólfssonar skipstjóra á Bjarna Ólafssyni í morgun og innti hann frétta. „Hér er engan makríl að hafa eins og er enda hefur hann verið á hraðri austurleið að undanförnu. Þessi fiskur fer svo hratt yfir að það er með ólíkindum, en það á ábyggilega eftir að koma meiri makríll að vestan, spurningin er bara hvenær. Í hitteðfyrra vorum við að veiða makríl í Smugunni á þessum árstíma þannig að þetta á ekkert að koma mönnum mikið á óvart. Við snerum okkur að síldinni í bili og hér er töluvert af síld á grunnunum. Við erum komnir með hátt í 600 tonn í tveimur holum og erum að fara að hífa hér í Seyðisfjarðardýpinu. Ég reikna með að við verðum í Neskaupstað í dag,“ sagði Gísli að lokum.

Ekki alltaf dans á rósum

Afmælismerki SVN litidÍ tilefni af því að Síldarvinnslan verður 60 ára hinn 11. desember nk. munu birtast pistlar um sögu fyrirtækisins á heimasíðunni af og til út árið. Hér verður fjallað um mikla rekstrarerfiðleika Síldarvinnslunnar á níunda áratug síðustu aldar.
 
Rekstur öflugra sjávarútvegsfyrirtækja hefur almennt gengið vel síðustu ár en því fer fjarri að svo hafi alltaf verið. Til dæmis reyndist níundi áratugur síðustu aldar sjávarútvegsfyrirtækjum afar erfiður og þar var Síldarvinnslan svo sannarlega ekki undanskilin.Strax í upphafi áratugarins hrönnuðust vandamálin upp og skuldbreytingar voru gerðar hjá mörgum fyrirtækjanna fyrir opinberan atbeina eftir afar erfiðan rekstur á árunum 1981-1983. Fullyrt var að skuldbreytingar hefðu jafnvel verið gerðar hjá fyrirtækjum sem voru með slæma eiginfjárstöðu. Áfram héldu erfiðleikarnir og reyndist afkoma ársins 1985 vera með lakasta móti. Þessi slæma afkoma gerði það að verkum að útilokað var fyrir mörg fyrirtækin að standa undir lánum og upplýst var að nú væri staðan þannig að þau ættu jafnvel ekkert eigið fé. Bankastjórar greindu frá því að hjá þessum fyrirtækjum væri ekki unnt að skuldbreyta vegna þess að þau væru eignalítil eða eignalaus og hefðu engin veð til að bjóða. Þegar hér var komið sögu var farið að óttast um tilveru sjávarútvegsfyrirtækja víða um land. Rekstur þeirra hékk á horriminni og var reyndar algerlega háður velvild og skilningi bankastofnana. Hér var um grafalvarlegt mál að ræða vegna þess að mörg þessara fyrirtækja gegndu lykilhlutverki í atvinnulífi viðkomandi byggðarlaga.
 
Hinn 4. júlí árið 1986 sló Morgunblaðið upp frétt á baksíðu þar sem sagði að verst stöddu frystihúsin á landinu skulduðu 300-800 milljónir króna (1,9 - 5,1 milljarðar króna á núvirði). Í fréttinni voru talin upp þau fyrirtæki sem verst voru stödd og voru þau eftirtalin: Síldarvinnslan hf. í Neskaupstað, Meitillinn hf. í Þorlákshöfn, Hraðfrystihús Keflavíkur hf., Einar Guðfinnsson hf. í Bolungarvík, Búlandstindur á Djúpavogi og Freyja hf. á Suðureyri.  Sagði Morgunblaðið að greiðslustaða þessara fyrirtækja væri mjög erfið, skuldir þeirra miklar og sum þeirra með neikvæða lausafjárstöðu. Til dæmis væru skuldir Síldarvinnslunnar nálægt 800 milljónum og annarra fyrirtækja sem nefnd höfðu verið á bilinu 300-500 milljónir. Samkvæmt upplýsingum frá bankastjóra sem blaðið ræddi við gátu bankar ekkert gert fyrir þessi fyrirtæki vegna þess að þau væru eignalítil eða eignalaus. Eins kom fram í umfjöllun blaðsins að verulegur hluti vandans hefði skapast á árunum 1978 og 1979 þegar fyrirtækin tóku dollaralán til framkvæmda en síðan hefði dollarinn hækkað mikið á sama tíma og fiskafli hafði dregist saman.
 
Hluti af baksíðu Morgunblaðsins 4.júlí 1986.Hluti af baksíðu Morgunblaðsins 4.júlí 1986.Í þessari frétt Morgunblaðisins kom fram að ríkisstjórnin hefði fjallað sérstaklega um vanda þeirra 22 sjávarútvegsfyrirtækja sem verst stæðu en einnig kom fram að staða fyrirtækja væri misjöfn. Vanda sumra væri unnt að leysa með tiltölulega einföldum aðgerðum banka, Byggðastofnunar og Fiskveiðasjóðs en vanda annarra væri erfiðara að leysa og í sumum tilvikum væri vandinn grafalvarlegur.
 
Strax daginn eftir birtust í Morgunblaðinu viðtöl við forsvarsmenn flestra þeirra fyrirtækja sem helst höfðu verið nefnd til sögunnar í umræddri frétt. Þar á meðal var rætt við Finnboga Jónsson framkvæmdastjóra Síldarvinnslunnar en hann hafði tekið við því starfi þremur dögum áður en Morgunblaðsfréttin birtist. Finnbogi sagði meðal annars í viðtalinu:
 
Það er rétt að heildarskuldir Síldarvinnslunnar um síðustu áramót voru um 800 milljónir króna (5,1 milljarður á núvirði). Skuldir fyrirtækja verður hins vegar að skoða í hlutfalli við raunverulegar eignir og þá verðmætasköpun sem á sér stað í viðkomandi fyrirtæki. Miðað við síðasta ár er Síldarvinnslan hf. í Neskaupstað stærsta útgerðar- og fiskvinnslufyrirtæki landsins og um leið eitt af stærstu fyrirtækjum í landinu. Fyrirtækið gerir út 5 stór fiskiskip, rekur stórt frystihús, umfangsmikla saltfiskverkun og eina afkastamestu loðnuverksmiðju landsins. Auk þess sem það hefur á sínum snærum ýmsa iðnaðarstarfsemi sem tengist sjávarútvegi. Heildarvelta fyrirtækisins á síðasta ári var um einn milljarður króna og beinar gjaldeyris- og útflutningstekjur um 700 milljónir króna. Samkvæmt útreikningum endurskoðanda okkar eru raunverulegar eignir félagsins umfram skuldir um 300 milljónir króna (1,9 milljarðar á núvirði), sem verður að teljast mjög viðunandi eiginfjárstaða í þessari atvinnugrein. 
 
Í viðtalinu lagði Finnbogi áherslu á að vandi Síldarvinnslunnar fælist ekki í neikvæðri eiginfjárstöðu eða miklum skuldum miðað við verðmætasköpun. Vandinn fælist fyrst og fremst í alltof þungri greiðslubyrði langtímalána  og miðað við lánsfjárstöðuna væri fyrirtækinu ætlað að greiða yfir helming af öllum langtímalánum á næstu þremur árum. Slík greiðslubyrði af eignum væri fráleit ekki síst vegna þess að eignirnar ættu að minnsta kosti 15 ára líftíma.
 
Taldi Finnbogi að lausn vandamálsins fælist í því að létta á vaxta- og greiðslubyrðinni. Sagði hann að við núverandi aðstæður færi allur tími stjórnenda fyrirtækjanna í að bjarga greiðslum frá degi til dags og gera ráðstafanir til að bjarga þeim frá þroti. Á meðan slíkt ástand varaði gæfust engin tækifæri til að hyggja að arðbærum fjárfestingum eða finna leiðir til að bæta rekstrarskilyrði, en ýmsir möguleikar væru til í þeim efnum. 
 
Það var ekki mikið um framkvæmdir á vegum  Síldarvinnslunnar á níunda áratug síðustu aldar. Þó reisti fyrirtækið frystigeymslu á nýja hafnarsvæðinu. Myndin er tekin 1982. Ljósm. Jóhann Gunnar KristinssonÞað var ekki mikið um framkvæmdir á vegum Síldarvinnslunnar
á níunda áratug síðustu aldar. Þó reisti fyrirtækið
frystigeymslu á nýja hafnarsvæðinu. Myndin er tekin 1982.
Ljósm. Jóhann Gunnar Kristinsson
Næstu árin glímdi Síldarvinnslan við erfiða efnahagslega stöðu og þurfti fyrirtækið í reynd að lúta vilja lánardrottna í einu og öllu. Á hverju ári var háð varnarbarátta. Upp úr 1990 fór hagurinn heldur að vænkast og að því kom að unnt var að fjárfesta og bæta framleiðslutækin þannig að mögulegt var að hámarka þau verðmæti sem unnin voru úr hráefninu sem barst á land. Forsvarsmenn Síldarvinnslunnar hófu að byggja fyrirtækið upp með kaupum á aflaheimildum og náðu þannig að nýta fjárfestingar þess betur en áður. Þannig var lagður grunnur að öflugu fyrirtæki sem hefur verið í fremstu röð sjávarútvegsfyrirtækja í landinu. Ef til vill er þetta líka ein helsta ástæða þess að Síldarvinnslan er eina fyrirtækið af þeim sem nefnd voru í umræddri Morgunblaðsgrein sem enn er starfandi. 
 
Þessi frásögn ætti að minna menn á að rekstur sjávarútvegsfyrirtækja eins og Síldarvinnslunnar hefur ekki alltaf verið dans á rósum.