Frystitogarinn Blængur landar eftir hringferð

Blængur NK á miðum úti. Ljósm. Bergþór GunnlaugssonBlængur NK á miðum úti.
Ljósm. Bergþór Gunnlaugsson
Frystitogarinn Blængur NK er að landa í Neskaupstað í dag að aflokinni tuttugu og tveggja daga veiðiferð. Aflinn er 540 tonn upp úr sjó að verðmæti 160 milljónir króna. Uppistaða aflans er karfi, ýsa og þorskur. Theodór Haraldsson skipstjóri segir að veiðiferðin hafi byrjað heldur rólega en síðan hafi ræst vel úr henni. „Við byrjuðum fyrir austan um miðjan janúar, en þar var þá heldur lítið að hafa. Þá fórum við vesturfyrir í Þverálinn og þaðan út á Hala. Á Halanum var heldur lítill afli og næst var farið í Víkurálinn í karfa. Karfinn var þorskblandaður þar og því var ákveðið að halda til karfaveiða í Jökultunguna. Við enduðum síðan túrinn fyrir austan í Hvalbakshallinu í góðri ýsuveiði. Á þessu sést að veiðiferðin var hringferð, við veiddum hringinn í kringum landið. Í túrnum var tíðin heldur rysjótt og það hafði auðvitað áhrif en þegar upp er staðið var þetta fínasti túr,“ segir Theodór. 
 

Ísfisktogararnir fiska vel

Landað úr Vestmannaey VE. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonLandað úr Vestmannaey VE.
Ljósm. Guðmundur Alfreðsson
Góður afli hefur að undanförnu verið hjá ísfisktogurunum Gullver NS, Vestmannaey VE og Bergey VE. Gullver landaði síðast fullfermi á Seyðisfirði 4. febrúar og var ýsa uppistaða aflans. Vestmannaey landaði fullfermi í Neskaupstað 3. febrúar og var aflinn mestmegnis ýsa. Síðan landar Vestmannaey á morgun í Vestmannaeyjum og er aflinn um 60 tonn, mest þorskur og ýsa. Bergey landaði fullfermi á Eskifirði 31. janúar og var aflinn að mestu ýsa. Aftur landaði Bergey fullfermi í Vestmannaeyjum 4. febrúar og enn og aftur var ýsa uppistaða aflans. Þá landaði skipið í Eyjum á ný  5. febrúar, aflinn var 40 tonn, mest ufsi og þorskur.
 
Heimasíðan sló á þráðinn um borð í Vestmannaey og ræddi við Hilmar Stefánsson skipstjóra. Hilmar sagði að fiskiríið að undanförnu hefði verið mjög gott og nú væri sjálf vertíðin framundan. „Við höfum verið fyrir austan síðustu dagana, fyrst í Berufjarðarálnum og síðan í Hvalbakshallinu, og þar hefur verið mjög góð ýsuveiði. Þetta er stór og fallegur fiskur sem þarna fæst. Við erum á leið til Eyja og munum landa þar á morgun. Hann spáir norðanáttum næstu daga eða fram á sunnudag og ég reikna með að eftir löndun verði veitt við Eyjarnar. Bergey var að fá fínan afla í fyrradag suður af Eyjum og það er farið að líða að vertíð, þetta er allt að koma – það er kominn tími á vertíðina og hún er ávallt tilhlökkunarefni,“ segir Hilmar.

Smíðin á Vestmannaey og Bergey á áætlun

Frá skipasmíðastöð Vard í Aukra. Fremst á myndinni er skip sem er í smíðum fyrir Útgerðarfélag Akureyringa. Aftar til vinstri sést Vestmannaey í smíðum og Bergey til hægri.. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonFrá skipasmíðastöð Vard í Aukra. Fremst á myndinni er
skip sem er í smíðum fyrir Útgerðarfélag Akureyringa.
Aftar til vinstri sést Vestmannaey í smíðum og
Bergey til hægri.. Ljósm. Guðmundur Alfreðsson
Í skipasmíðastöð Vard í sveitarfélaginu Aukra í Noregi er unnið að smíði á nýrri Vestmannaey og Bergey fyrir útgerðarfélagið Berg-Hugin í Vestmannaeyjum, en Bergur-Huginn er dótturfélag Síldarvinnslunnar. Þeir Gunnþór Ingvarsson framkvæmdastjóri Síldarvinnslunnar og Guðmundur Alfreðsson útgerðarstjóri Bergs-Hugins voru í Noregi í síðustu viku þar sem fundað var um smíði skipanna. Guðmundur segir að smíðin sé nokkurn veginn á áætlun og flestir verkþættir vel á veg komnir. „Í Aukra eru þrjú skip í smíðum en alls er Vard að smíða sjö systurskip fyrir íslensk fyrirtæki. Skipin sem smíðuð eru í Aukra eru Vestmannaey og Bergey ásamt skipi sem smíðað er fyrir Útgerðarfélag Akureyringa. Þessi skip eru 28,95 m að lengd og 12 m að breidd. Tvær 400 ha aðalvélar af gerðinni Yanmar verða í skipunum og í þeim verða tvær skrúfur. Þá verða skipin einnig búin nýrri kynslóð rafmagnsspila. Í skipunum verða íbúðir fyrir 13 manns og munu þau geta komið með um 80 tonn af ísuðum fiski að landi. Ákvarðanir um val á búnaði og allt fyrirkomulag í skipunum eru teknar í samráði við útgerðirnar og verður lögð áhersla á góða vinnuaðstöðu, góða meðhöndlun á afla og góða orkunýtingu. Gert er ráð fyrir að bæði skip Bergs-Hugins verði afhent eiganda í sumar. Skrokkar skipanna eru smíðaðir í einingum og eru þær gerðar í Salthammer og síðan dregnar á prömmum til Aukra þar sem þær eru settar saman. Það er mjög faglega staðið að smíði skipanna hjá Vard og full ástæða til að vera ánægður með vinnubrögðin,“ segir Guðmundur.
Í skipunum verða tvær 400 ha aðalvélar af gerðinni Yanmar og tvær skrúfur. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonÍ skipunum verða tvær 400 ha aðalvélar af gerðinni Yanmar
og tvær skrúfur. Ljósm. Guðmundur Alfreðsson
 

Heilsueflingarnámskeið

Starfmönnum Síldarvinnslunnar verður boðið upp á heilsueflingarnámskeið á næstunni. Ljósm. Ómar BogasonStarfmönnum Síldarvinnslunnar verður boðið upp á heilsueflingarnámskeið á næstunni.
Ljósm. Ómar Bogason
Í vikunni hefjast námskeið um heilsueflingu hjá starfsmönnum Síldarvinnslunnar. Námskeiðin miða að því að hvetja starfsmenn til að huga að heilsunni og gera jákvæðar breytingar á heilsuvenjum sínum. Leiðbeinandi á námskeiðunum verður Hrönn Grímsdóttir, sem er jógakennari með MA gráðu í lýðheilsufræðum og verkefnastjóri hjá Austurbrú. 
 
Að sögn Hákonar Ernusonar, starfsmannastjóra, er tímbært og nauðsynlegt að bjóða starfsmönnum upp á slík námskeið. „Við sáum aukningu í tíðni veikinda hjá starfsmönnum á síðasta ári og það er eitthvað sem við höfum áhyggjur af. Við vitum að margir eru undir álagi, bæði hjá okkur og í samfélaginu almennt. Það hefur verið mikil umræða um þessi mál síðustu misseri, t.d. um kulnun í starfi og áhrif langvarandi álags. Við viljum að sjálfsögðu gera það sem við getum til að minnka álag á okkar fólk og erum með vinnu í gangi sem miðar að því, en við vitum líka að við getum sjálf haft mikið að segja um eigið heilsufar. Þær heilsuvenjur sem við temjum okkur í tengslum við hreyfingu, mataræði og slökun hafa mjög mikil áhrif á almennt heilsufar og líðan. Það er alltaf gott að staldra við annað slagið og skoða hvort maður getur bætt sig á þessum sviðum og námskeiðið er hugsað til að hvetja fólk til að gera einmitt það. Það er ekki alltaf gott að átta sig á því hvaða venjur er best að vinna með og það getur verið flókið fyrir okkur að átta okkur á því hvað virkar best og það er enginn skortur á fólki sem vill selja manni ýmiskonar kúra og skammtímalausnir. Rannsóknir sýna samt að þetta snýst um langtímabreytingar á lífsstíl og venjum og þess vegna fengum við fagmanneskju til að halda þessi námskeið fyrir okkur“, segir Hákon.
 
„Við viljum svo í leiðinni minna á heilsufarsskoðanir sem við bjóðum okkar fólki reglulega upp á, en öllum starfsmönnum verður boðið að mæta í skoðun á þessu ári. Við bjóðum einnig starfsfólki sem er 50 ára og eldra upp á ókeypis ristilspeglun, en slíkar skimanir eru ekki stundaðar með skipulegum hætti þótt um 70 manns látist á ári hverju úr krabbameini í ristli og endaþarmi. Þessar heilsufarsskoðanir og ristilspeglanir hafa þegar bjargað mannslífum hjá okkur og hafa því sannað gildi sitt. Við greiðum einnig 20.000 kr. styrk sem nota má til að greiða fyrir heilsueflingu, með því skilyrði að hún standi í að minnsta kosti þrjá mánuði. Svo viljum við hvetja starfsmenn til að ganga eða hjóla til vinnu og er það nýtt hjá okkur. Á tímabilinu frá 15. apríl og til 15. október geta starfsmen fengið 5000 kr. á mánuði fyrir að ganga eða hjóla til vinnu. Það er auðvitað mislangt í vinnuna fyrir starfsmenn, en fyrir suma gæti slík breyting verið alger bylting í hreyfingu“, segir Hákon.
  
Stefnt er að því að námskeiðið verði í boði fyrir alla starfsmenn, en starfsmenn fiskimjölsverksmiðjunnar í Neskaupstað ríða á vaðið á morgun, fimmtudag. Starfsmenn fiskiðjuversins eru svo næstir í röðinni og sitja námskeið á föstudag. Í kjölfarið verða haldin námskeið á öllum starfsstöðvum og eins fyrir áhafnir skipa. 

Tíu milljarða markinu náð hjá Bergey VE

Bergey VE

Bergey VE leggst að bryggju á Seyðisfirði í gærkvöldi. Ljósm: Ómar Bogason

                Bergey VE kom með fullfermi eða 70 tonn til Seyðisfjarðar í gærkvöldi. Uppistaða aflans var ýsa sem fékkst í Litladýpi og Berufjarðarálnum. Þessi veiðiferð markar tímamót í sögu skipsins því með henni fór aflaverðmæti þess yfir tíu milljarða múrinn en afli skipsins frá því það kom nýtt til landsins í ágústmánuði 2007 er 39.050 tonn. Það er útgerðarafélagið Bergur-Huginn, dótturfélag Síldarvinnslunnar, sem gerir Bergey út.

Jonni skipper

Jón Valgeirsson skipstjóri á Bergey VE ánægður með árangurinn. Ljósm: Ómar Bogason

                Það var tekið vel á móti áhöfninni á Bergey við komuna til Seyðisfjarðar í gærkvöldi og hennar beið dýrindis terta í tilefni tímamótanna. Heimasíðan sló á þráðinn til Jóns Valgeirssonar skipstjóra og spurði hverju hann vildi þakka árangurinn. „Það er einfalt, ég þakka árangurinn góðu skipi, góðri útgerð og góðri áhöfn. Það skiptir miklu máli að hafa góðan mannskap ef árangur á að nást og á Bergey hefur verið lítil hreyfing á mannskapnum. Menn virðast vera ánægðir hér um borð. Það hefur alla tíð gengið vel að fiska á skipið og eftir að Síldarvinnslan festi kaup á útgerðarfélaginu hefur meiri kvóti verið til ráðstöfunar og það munar heilmiklu. Allt frá upphafi hefur mikil áhersla verið lögð á ýsuveiði og við höfum mest fiskað við Eyjar, út af suðurströndinni og fyrir austan. Síðustu árin höfum við lítið farið vestur fyrir land. Útgerðin gerir út tvö skip,systurskipin Bergey og Vestmannaey, og sömu sögu er að segja af Vestmannaey; skipið kom nýtt til landsins í apríl 2007 og náði tíu milljarða markinu sl. sumar. Hér um borð eru menn mjög ánægðir með að hafa náð þessu tíu milljarða marki,“ segir Jón.

Ahofnin Bergey

Hluti áhafnar Bergeyjar VE með tertuna góðu. Ljósm: Ómar Bogason

                Jón Valgeirsson tók við skipstjórn á Bergey um áramótin 2013-2014 en áður hafði Sigurður Guðbjörn Sigurjónsson verið skipstjóri. „Ég tók við ákaflega góðu búi,“ segir Jón. Þá sagði Jón einnig að spennandi tímar væru framundan því útgerðin væri að láta smíða skip í Noregi sem myndu leysa núverandi Bergey og Vestmannaey af hólmi og skipin yrðu væntanlega afhent í sumar.

Áhyggjur af loðnunni er ekki ný saga

Tryggvi Vilmundarson var á Berki NK þegar hann orti um loðnuleysið. Ljósm. Jóhann Gunnar KristinssonTryggvi Vilmundarson var á Berki NK þegar hann orti
um loðnuleysið. Ljósm. Jóhann Gunnar Kristinsson
Nú er loðnunnar leitað og menn bíða spenntir og áhyggjufullir eftir fréttum frá leitarskipum. Þetta er ekkert nýtt. Oft áður hefur loðnan látið bíða eftir sér og tekið upp á ýmsu óvæntu. Loðnan er duttlungafull og aðstæður í hafinu breytilegar þannig að óvissan tilheyrir gjarnan þessum árstíma hjá loðnusjómönnum og fyrirtækjum og bæjarfélögum sem treysta á loðnuna.
 
Á árunum fyrir 1980 var hagyrðingurinn og netagerðarmeistarinn Tryggvi Vilmundarson háseti á Berki NK og þá lét loðnan bíða eftir sér eitt árið rétt eins og nú. Á þeim tíma var Hjálmar Vilhjálmsson helsti loðnusérfræðingur Hafrannsóknastofnunar og sífellt var leitað álits hjá honum og spurt frétta. Hvað er að gerast? Hvar heldur loðnan sig? Tryggvi Vilmundarson orti um loðnuvandræðin og afleiðingar þeirra með eftirfarandi hætti, en Norðfirðingar rifja gjarnan upp kveðskapinn þegar loðnuáhyggjurnar  heltaka hugann.
 
        Líklega er búið loðnu æðið
        lagstur er hafís yfir svæðið.
        Hjálmar leitar um höfin víða     
        með hugann fullan af efa og kvíða.
 
        Hann finnur ei neitt og fær ekki skilið
        hver fjandinn hafi nú hlaupið í spilið.
        Því enga loðnu er um að tala
        austan af fjörðum og vestur á Hala.
 
        Við bítum á jaxlinn og bölvum í hljóði
        því brátt fer hjá mörgum að rýrna í sjóði.
        Fógetinn kemur með kröfur og skatta
        og konurnar þurfa líka slatta.
 
        Bræðslukarlarnir berja lóminn
        og bankastjórarnir skella í góminn,
        því efnahagslífið fer allt úr skorðum
        ef loðnan bregst eins og síldin forðum.
 
Loksins kom að því að loðnan fannst og þá var öllum létt. Í tilefni af því að loðnuveiðarnar gátu hafist orti Tryggvi:
             Loðnan er fundin, það er lán fyrir alla
             látum nú helvítis gengið falla.
             Hjálmar er laus við hræðsluna og kvíðann,
             enda hefur hann ekki þagnað síðan.
 

Stubbur vegna þorrablóts hjá Gullver

Gullver NS kemur til hafnar á Seyðisfirði í dag. Ljósm. Ómar BogasonGullver NS kemur til hafnar á Seyðisfirði í dag.
Ljósm. Ómar Bogason
Ísfisktogarinn Gullver NS kemur til Seyðisfjarðar í dag eftir stutta veiðiferð. Aflinn er um 45 tonn og uppistaða hans er þorskur, ýsa og ufsi. Heimasíðan sló á þráðinn um borð og ræddi við Steinþór Hálfdanarson stýrimann. „Við munum landa í dag eftir þessa stuttu veiðiferð, eða stubb eins og slíkar veiðiferðir eru nefndar. Ástæða þess að veiðiferðin er styttri en venjulega er þorrablót Seyðfirðinga sem haldið verður með pompi og pragt annað kvöld. Áhöfnin ætlar að sjálfsögðu að njóta skemmtunarinnar. Það hefur verið þokkalegasta veiði hjá okkur frá áramótum. Við erum nú að landa í fimmta sinn á árinu og aflinn er orðinn um 450 tonn. Við höfum verið að veiðum á okkar hefðbundnu miðum eða frá Berufjarðarál og norður í Seyðisfjarðardýpi. Almennt má segja að árið byrji bara vel,“ segir Steinþór.

Polar Amaroq heldur til loðnuleitar í dag

Polar Amaroq. Ljósm. Hlynur SveinssonPolar Amaroq. Ljósm. Hlynur SveinssonSíðar í dag mun grænlenska skipið Polar Amaroq halda til loðnuleitar frá Neskaupstað.  Heimasíðan ræddi við Þorstein Sigurðsson, sviðsstjóra uppsjávarlífríkis hjá Hafrannsóknastofnun, um fyrirhugaða leit. Þorsteinn sagði að ákveðið hefði verið á samráðsfundi Hafrannsókastofnunar og útgerðarinnar að halda áfram að vakta loðnuna og hafa samstarf um það verkefni. „Polar Amaroq mun væntanlega hefja leit í Norðfjarðardýpi og halda síðan norðureftir. Gert er ráð fyrir að hafrannsóknaskipið Árni Friðriksson haldi síðan til leitar á föstudag og mun það halda vestur eftir. Byrjað verður á að skoða útjaðra leitarsvæðisins en megintilgangurinn er að kanna hvort eitthvað hefur bæst í þau rúmlega tvö hundruð þúsund tonn sem mældust á dögunum. Það er ekki búið að ákveða hve lengi þessi skip verða við leit núna en það mun meðal annars fara eftir því hvort eitthvað hefur breyst frá fyrri leit,“ segir Þorstreinn.

Þessir hlerar eru framtíðin

Polar Amaroq siglir inn Norðfjörð í gær. Ljósm. Hlynur SveinssonPolar Amaroq siglir inn Norðfjörð í gær.
Ljósm. Hlynur Sveinsson
Grænlenska skipið Polar Amaroq kom til Neskaupstaðar í gær með 1.800 tonn af kolmunna. Aflinn fékkst á gráa svæðinu svonefnda á milli Færeyja og Skotlands. Í veiðiferð skipsins voru Poseidon hlerar í fyrsta sinn reyndir við uppsjávarveiðar og var Atli Jósafatsson hönnuður hleranna með í för. Þegar Polar Amaroq kom til hafnar fór tíðindamaður heimasíðunnar um borð og spurði Geir Zoëga skipstjóra hvernig hlerarnir hefðu reynst. „Þetta gekk afar vel og það fer ekkert á milli mála að þessir hlerar eru framtíðin. Tilkoma þeirra gerir allt auðveldara við togveiðarnar og með þeim er ávallt hægt að halda trollinu í hámarksveiðihæfni,“ segir Geir Zoëga.
 
Atli Jósafatsson upplýsti að þróun Poseidon hleranna hefði staðið yfir í sex ár og Rannís hefði styrkt þróunarverkefnið myndarlega. Hlerarnir eru tölvustýrðir og er það nýung. Tvisvar hefur minni útgáfa af hlerunum verið reynd á hafrannsóknaskipinu Árna Friðrikssyni og einu sinni farið með þá í veiðiferð á Vestmannaey VE, en nú var stærri útgáfa reynd í fyrsta sinn við uppsjávarveiðar. Atli segir að veiðiferð Polar Amaroq með hlerana hafi gengið vel. Eitt vandamál kom upp á; tölvusamband við stjórnbúnað annars hlerans datt út en það er auðvelt að lagfæra. Annars segir Atli að hlerarnir hafi staðist allar væntingar; gott væri að kasta þeim, þeir gefi gott hlerabil og séu léttir í drætti. 
 
Poseidon hlerarnir hífðir um borð í Polar Amaroq. Ljósm. Hlynur SveinssonPoseidon hlerarnir hífðir um borð í Polar Amaroq.
Atli var beðinn um að lýsa hlerunum og hvernig þeir virkuðu. „Hlerunum er stjórnað með tölvu úr brú skipsins með því að vængir þeirra eru hreyfðir og sjóflæðinu í gegnum þá þannig stýrt. Á hlerunum eru sex vængir, þrír á efri hluta hlerans og þrír á neðri. Ef til dæmis allir vængirnir eru opnir fæst minnsta bil á milli hlera og opnunin á veiðarfærinu er þá í samræmi við það. Ef við færum hinsvegar vængina nær hver öðrum og minnkum þannig gegnumstreymið eykst bilið á milli hleranna og opnunin á veiðarfærinu verður meiri eða meira skver eins og sagt er. Hægt er að stjórna hverjum væng fyrir sig á hlerunum til dæmis með því að loka neðri vængjum hlerans en þá hallar hlerinn inn á við og hlerar og troll færast ofar í sjónum. Ef hins vegar efri hluta hleranna er lokað þá fara hlerar og troll neðar í sjónum. Þegar togað er á móti miklum straumi þá er hægt að draga úr krafti hleranna svo bilið á milli þeirra verður minna. Þegar beygt er á togi þá er unnt að draga úr krafti ytri hlerans og draga þannig úr álagi og snúa á skemmri tíma. Poseidon hlerarnir reyndust vel við kolmunnaveiðarnar í þessari veiðiferð en þeir henta einnig vel við botntrollsveiðar. Þá er unnt að halda hlerunum í ákveðinni fjarlægð frá botni og draga þannig úr viðnámi og sliti á hlerunum,“ segir Atli.
 
Poseidon hlerunum kastað á kolmunnamiðunum.Poseidon hlerunum kastað á kolmunnamiðunum.Atli segir að hann sé ákaflega þakklátur Síldarvinnslunni og Polar Pelagic fyrir þá trú sem fyrirtækin hafi á verkefninu. Það er líka vel við hæfi að fyrsta veiðiferðin með stærri Poseidon hlerana hafi verið farin frá Neskaupstað og aflanum landað þar enda má segja að verkefnið sé með sterka norðfirska tengingu. Atli er fæddur í Neskaupstað árið 1953 og faðir hans var Jósafat Hinriksson, en hann rak fyrirtækið J. Hinriksson sem var stór framleiðandi toghlera. Afi Atla var síðan Hinrik Hjaltason vélstjóri og járnsmiður í Neskaupstað. Jósafat var mikill áhugamaður um söfnun gamalla muna og Sjóminja og smiðjumunasafn Jósafats Hinrikssonar er einmitt í Neskaupstað. Í móðurættina er Atli komin af Pétursættinni sem á sterkar rætur í Neskaupstað.
 
 
 
 
 
 

Árið byrjar vel hjá Eyjunum, en vertíð ekki hafin

15 IMG 2672

Jón Valgeirsson skipstjóri á Bergey VE og Birgir Þór Sverrisson skipstjóri á Vestmannaey VE. Ljósm: Guðmundur Alfreðsson

                Bergey VE landaði í Vestmannaeyjum sl. mánudag og aftur í dag. Aflinn á mánudaginn var 76 tonn eða fullfermi en í dag um 50 tonn.  Vestmannaey VE landaði fullfermi í Eyjum sl. þriðjudag eða 76 tonnum. Heimasíðan hafði samband við skipstjórana og spurði hvernig árið færi af stað. Birgir Þór Sverrisson, skipstjóri á Vestmannaey, segir að það byrji nokkuð vel. „Árið byrjar bara vel og nokkuð betur en í fyrra. Það er þó engin vertíð hafin. Vertíðin ætti að hefjast um næstu mánaðamót, þá ætti að vera komin fiskur hérna við Eyjarnar og þá ætti alvöru aksjón að vera að byrja. Það hefur samt verið tiltölulega góð veiði hjá okkur í tveimur fyrstu túrum ársins. Við höfum verið á Breiðamerkurdýpi og Skeiðarárdýpi og þar hefur mest fengist ýsa og karfi. Við getum ekki kvartað yfir gangi mála í byrjun ársins,“ segir Birgir Þór.

                Jón Valgeirsson, skipstjóri á Bergey, tekur undir með Birgi og segir að árið byrji vel. „Við höfum verið að veiðum á Skeiðarárdýpi og við Ingólfshöfða og þar hefur verið ágætur afli í fótreipistroll. Við erum að landa í dag eftir stuttan túr og fengum góðan afla við Pétursey. Þarna fékkst stór þorskur og í honum voru ansi myndarleg hrogn. Það er farið að styttast í vertíðina og farinn að sjást göngufiskur hérna við Eyjarnar,“ segir Jón.

Loðnan – lítill fiskur en áhrifaríkur

                Um þessar mundir er verið að leita loðnu og margir bíða spenntir eftir niðurstöðu. Hafrannsóknaskip ásamt uppsjávarskipunum Berki NK og Aðalsteini Jónssyni SU annast leitina og ef hún skilar ekki skýrum árangri verður án efa leitað á ný fljótlega. Það er gjarnan ákveðin spenna tengd loðnunni um þetta leyti árs og er það ágætt tilefni til að rifja upp sögu loðnuveiða með nokkurri áherslu á áhrif þeirra á starfsemi Síldarvinnslunnar.

  • Fullyrt er að Jakob Jakobsson útgerðarmaður á Strönd í Neskaupstað hafi verið fyrstur manna á Íslandi til að hagnýta sér loðnu. Hóf hann að nota loðnu sem beitu á vertíðum á Hornafirði um 1920. Fyrst þegar loðnu var beitt á Hornafirði var hún týnd af fjörum en þegar menn gerðu sér grein fyrir gildi hennar komu menn sér upp litlum fyrirdráttarnótum til að veiða hana í við háflæði. Almennt var farið að beita loðnu á Hornafirði árið 1924.
  • Þegar Austfirðingar hófu að stunda veiðar á vetrarvertíðum frá Sandgerði hófu þeir einnig að nota loðnu sem beitu þar. Mun Ölver Guðmundsson útgerðarmaður í Neskaupstað hafa rutt brautina í þessum efnum. Notaði hann í fyrstu háf sem dreginn var í sjónum til að veiða loðnuna í og fljótlega var almennt farið að nota loðnu sem beitu á Suðurnesjum. Á vertíðinni 1938 tók Ölver Guðmundsson vélbátinn Frey NK á leigu á meðan loðnan gekk fyrir Reykjanes í þeim tilgangi að láta bátinn veiða loðnu í litla herpinót. Gengu veiðarnar vel og seldi Ölver þá loðnu sem Freyr veiddi og hann hafði ekki not fyrir sjálfur. Því má segja að Freyr hafi verið fyrsta loðnuveiðiskip Norðfirðinga.

Freyr NK 16

Freyr NK veiddi loðnu í herpinót árið 1938. Ljósm: Guðmundur Bjarnason frá Gerðisstekk

  • Seint á fimmta áratug 20. aldarinnar var efnt til tilraunaveiða á loðnu með það í huga að nýta hana til framleiðslu á mjöli og lýsi. Fyrir utan tilraunaveiðarnar hófst loðnuveiði með slíka framleiðslu í huga árið 1963 en þær fóru hægt af stað. Fyrsti Norðfjarðarbáturinn sem hélt til slíkra veiða var Gullfaxi NK en það var veturinn 1964. Hringnótin sem Gullfaxi notaði var 117 faðma löng og 20 faðma djúp. Helsta vandamálið sem útgerð Gullfaxa stóð frammi fyrir var að erfiðlega gekk að fá einhverja fiskimjölsverksmiðju til að vinna aflann. Loks tókst að fá Lýsi og mjöl í Hafnarfirði til að hefja loðnuvinnslu. Framan af var loðnan einungis veidd úti fyrir suður- og suðvesturströnd landsins.
  • Árið 1966 héldu Síldarvinnsluskipin Barði og Bjartur til loðnuveiða og frá þeim tíma hafa skip frá fyrirtækinu ávallt tekið þátt í loðnuvertíðum. Tveir Síldarvinnslubátar héldu til loðnuveiða árið 1968 og þá var loðna fyrst tekin til vinnslu hjá fiskimjölsverksmiðju fyrirtækisins í Neskaupstað. Hinn 21. febrúar þetta ár kom Börkur með fyrsta loðnufarminn sem þar var landað en alls tók verksmiðjan á móti 7.759 tonnum af loðnu á vertíðinni og framleiddi 1.342 tonn af loðnumjöli og 309 tonn af loðnulýsi.

Börkur NK 122. File6285

Börkur NK kom með fyrsta loðnufarminn til Neskaupstaðar 21. febrúar 1968. Ljósm: Guðmundur Sveinsson

  • Eftir að móttaka loðnu hófst á Austfjörðum fóru Austfirðingar að velta því fyrir sér hvort ekki væri unnt að hefja loðnuveiðar fyrr en gert var og veiða loðnuna á meðan hún væri að ganga suður með Austfjörðum. Sérstaklega var rætt um hvort mögulegt væri að loðnan gæti komið í stað síldarinnar sem hafði verið undirstaða atvinnulífs á fjörðunum en var nú horfin á braut frá miðunum við landið. Fyrst var reynt að leggja stund á loðnuveiðar út af Austfjörðum árið 1970 en veður var óhagstætt og loðnan stóð djúpt og því varð veiðiárangur lítill. Segja má að fyrst hafi náðst góður árangur á loðnuveiðum austan og norðaustan af landinu árið 1972. Við það jókst loðnuafli mikið og urðu Austfirðir miðstöð veiða og vinnslu fyrri hluta hverrar vertíðar.
  • Allt frá þessum tíma hefur Síldarvinnslan lagt mikla áherslu á veiðar og vinnslu á loðnu og hefur loðnan ávallt haft mikil áhrif á afkomu fyrirtækisins. Lögð hefur verið áhersla á að fyrirtækið ætti skip sem hentuðu til loðnuveiða og þá hafa vinnslustöðvarnar í landi verið útbúnar til að gera sem mest verðmæti úr þeirri loðnu sem berst að. Framleiðsla á frystri loðnu til útflutnings hófst hjá Síldarvinnslunni árið 1971 en þá voru fryst 104 tonn. Með tímanum varð loðnufrysting mikilvægur þáttur í starfsemi fyrirtækisins. Vinnsla á loðnuhrognum hófst síðan hjá Síldarvinnslunni árið 1978.

Hrognavinnsla í neskaupstað

Hrognavinnsla hófst hjá Síldarvinnslunni árið 1978 og hefur síðan verið mikilvægur þáttur í vinnslu á loðnu. Ljósm: Hákon Ernuson

  • Það er afar mikilvægt fyrir Síldarvinnsluna að loðnuveiðar verði heimilaðar og því bíða menn spenntir eftir niðurstöðum allra loðnuleitarleiðangra. Fyrirtækið gerir út tvö skip, Börk og Beiti, sem gert er ráð fyrir að leggi stund á loðnuveiðar og eins er ráðgert að Bjarni Ólafsson AK, sem er í eigu dótturfélags Síldarvinnslunnar, haldi til loðnuveiða. Þá skal haft í huga að Síldarvinnslan á og rekur þrjár fiskimjölsverksmiðjur og fullkomið fikiðjuver sem byggja að drjúgum hluta á loðnu sem hráefni. Það verður því ekki annað sagt en að loðnan sé áhrifarík þó lítil sé.
  • Það hefur mikið breyst hvað vinnslu á loðnu varðar. Hér að framan var þess getið að loðna hefði fyrst verið fryst hjá Síldarvinnslunni árið 1971 en þá voru fryst 104 tonn. Í fiskiðjuveri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað tekur nú nákvæmlega 2,8 klukkustundir að vinna 104 tonn af loðnu.

Beitir á loðnumiðum

Um borð í Beiti NK á loðnumiðunum. Ljósm: Helgi Freyr Ólason

Polar Amaroq að kolmunnaveiðum á gráa svæðinu

Polar

Grænlenska skipið Polar Amaroq. Ljósm: Hákon Ernuson

                Grænlenska skipið Polar Amaroq er að kolmunnaveiðum á hinu svonefnda gráa svæði á milli Skotlands og Færeyja. Heimasíðan sló á þráðinn til Geirs Zoëga skipstjóra í gærkvöldi og spurði um aflabrögðin. „Það er fiskur hérna en veiðin hefur verið misjöfn ekki síst vegna veðurs. Við erum komnir með rúmlega 1.000 tonn í fjórum holum. Við fengum 450 tonn í fyrsta holinu en svo komu tvö bræluhol sem gáfu ekki mikið. Við fengum síðan 300 tonn í síðasta holi og mér sýnist að veðurútlit sé gott næsta sólarhringinn eða svo. Við erum beint suður af Færeyjum og hér eru auk okkar til dæmis Rússar, Hollendingar, Norðmenn og Færeyingar, en engir Íslendingar og það er svolítið sérstakt. Mér skilst að lítið sé að gerast í samningamálum Íslendinga og Færeyinga um gagnkvæm veiðiréttindi. Ég er ágætlega bjartsýnn hvað veiðihorfur í kolmunnanum varðar. Það er einna helst að veður geti sett strik í reikninginn, en það er ekki alltaf blíðan á þessum slóðum í janúar,“ segir Geir Zoëga.

                Hið umrædda gráa svæði er hafsvæði á milli Færeyja og norðurstrandar Skotlands sem þjóðirnar deildu lengi um. Hinn 18. maí árið 1999 náðist hins vegar samkomulag þar sem landgrunninu undir hafsvæðinu var skipt samkvæmt breskri skilgreiningu á miðlínu sem þýddi í reynd að landgrunnsréttindin voru að mestu í höndum Breta. Hins vegar gerði samningurinn ráð fyrir að Færeyingar og Bretar hefðu jafnan fiskveiðirétt á svæðinu. Kolmunninn gengur um þetta svæði snemma árs og síðan aftur á vorin.

Eyjarnar lönduðu fullfermi í gær

Vestmannaey agust 2018 GA

Vestmannaey VE siglir inn til Vestmannaeyja. Ljósm: Guðmundur Alfreðsson

                Bæði Vestmannaey VE og Bergey VE komu til heimahafnar í Vestmannaeyjum með fullfermi í gær þannig að segja verður að fyrsta veiðiferð nýs árs hafi gengið vel hjá þeim. Eyjarnar héldu til veiða að kvöldi 4. janúar að loknu þriggja vikna jóla- og áramótafríi. Það tók því skipin fjóra sólarhringa að fylla. Byrjað var að veiða á heimamiðum við Eyjar en síðan haldið á Breiðamerkurdýpi og í Sláturhúsið. Aflinn var mjög blandaður, þorskur, ufsi, ýsa, karfi og koli. Að sögn Birgis Þórs Sverrissonar, skipastjóra á Vestmannaey, var hálfgert sumarveður allan túrinn og fínasta kropp.

                Bergey VE fór út aftur í nótt en gert er ráð fyrir að Vestmannaey VE haldi til veiða á ný síðdegis í dag.

Enn eitt slysalausa árið hjá Beitisáhöfninni

Um bord i Beiti

Um borð í Beiti NK eru öryggismál í hávegum höfð. Ljósm.: Guadalupe Laiz

                Árið 2018 var slysalaust um borð í Beiti NK og er það engin nýlunda. Síldarvinnslan festi kaup á núverandi Beiti árið 2015 og frá þeim tíma hefur ekkert slys orðið þar um borð. Sá Beitir sem var á undan þessum var einnig nánast slysalaus árum saman. Árangurinn hjá Beitismönnum á sviði öryggismála er athyglisverður og eru skipstjórarnir, þeir Sturla Þórðarson og Tómas Kárason, stoltir af honum. Í áhöfn Beitis eru átta manns í hverri veiðiferð.

                Tómas Kárason segir að góður árangur á sviði öryggismála skýrist fyrst og fremst af rótgróinni og samhentri áhöfn ásamt því að öryggisfræðslu sé skipulega sinnt. „Um borð í Beiti ríkir ákveðinn andi hvað öryggismálin varðar. Allir í áhöfninni eru uppteknir af því að öryggisreglum sé fylgt og menn eru sífellt að minna hvern annan á reglurnar. Vinnuaðferðirnar um borð eru rótgrónar og þar þekkja allir sitt hlutverk til hins ítrasta. Það hjálpar líka til að það eru afar litlar breytingar í áhöfninni og hver einasti maður er reynslumikill. Þeir vinnustaðir innan fyrirtækisins sem ná góðum árangri á sviði öryggismála fá ákveðna fjárupphæð í viðurkenningaskyni í lok hvers árs, en ætlast er til að fjármununum sé síðan ráðstafað til góðra málefna. Við höfum fengið slíka upphæð árum saman og við höfum meðal annars látið peningana ganga til björgunarsveitarinnar í Neskaupstað og látið fjölskyldur sem eiga í vanda vegna veikinda njóta þeirra. Áhöfnin er stolt af að geta látið gott af sér leiða með þessum hætti,“ segir Tómas.

                Sturla Þórðarson tekur undir með Tómasi og segir að stefnan sé að tryggja áframhaldandi slysaleysi um borð í Beiti. „Menn eru afar ánægðir með árangurinn og það er mikilvægt að tryggja að engin breyting verði á þessu,“ segir Sturla.

Gullver úr fyrsta túr ársins og vinnsla hafin á Seyðisfirði

Gullver april 2018 OB

Gullver NS. Ljósm: Ómar Bogason

                Gullver NS kom til Seyðisfjarðar í morgun úr fyrstu veiðiferð ársins. Aflinn var tæplega 100 tonn og uppistaða aflans þorskur, ufsi og ýsa. Að sögn Rúnars L. Gunnarssonar skipstjóra var veitt á hefðbundnum miðum skipsins, eða frá Berufjarðarál og norður í Seyðisfjarðardýpi. Rúnar segir að þokkalega vel hafi gengið að veiða –„ þetta juðaðist en það voru svo sem engin læti í þessu.“

               Gullver heldur aftur til veiða um hádegisbil á morgun.

                Vinnsla í frystihúsinu á Seyðisfirði hófst 3. janúar en fiskurinn sem byrjað var að vinna kom af Ljósafelli SU.

Fiskimjölsverksmiðjur Síldarvinnslunnar tóku á móti rúmlega 225 þúsund tonnum á árinu 2018

Fiskimjölsverksmiðja Síldarvinnslunnar í Neskaupstað. Ljósm. Smári GeirssonFiskimjölsverksmiðja Síldarvinnslunnar í Neskaupstað.
Ljósm. Smári Geirsson
Fiskimjölsverksmiðjur Síldarvinnslunnar tóku á móti allmiklu magni af hráefni á árinu sem var að líða og verð á afurðum þeirra var þokkalegt. Samtals tóku verksmiðjurnar þrjár, í Neskaupstað, Helguvík og á Seyðisfirði, á móti 225.383 tonnum af hráefni á árinu. Til samanburðar skal þess getið að á árinu 2017 tóku þær á móti 196.697 tonnum, 131.460 tonnum á árinu 2016 og 259.394 tonnum árið 2015. Aukningin á mótteknu hráefni á milli áranna 2017 og 2018 stafar fyrst og fremst af auknum kolmunnaveiðum en eins ræðst móttekið hráefni verksmiðjanna á hverju ári mjög af því hve mikil loðna er veidd.
 
Hér verða birtar upplýsingar um móttekið hráefni hverrar verksmiðju á árinu 2018 og einnig upplýsingar um framleiðslu þeirra á mjöli og lýsi á árinu:
 
   Móttekið magn hráefnis  Framleitt mjöl  Framleitt lýsi
 Neskaupstaður  166.896 34.560  10.695 
 Seyðisfjörður  46.158 9.839  155 
 Helguvík  12.329 2.359  1.085 
                                             
Til samanburðar skal þess getið að á árinu 2017 tók verksmiðjan í Neskaupstað á móti 118.523 tonnum af hráefni, verksmiðjan á Seyðisfirði 59.420 tonnum og verksmiðjan í Helguvík 18.754 tonnum.
 
 

Skipin halda til veiða á nýju ári

Gullver NS mun halda til veiða í dag. Ljósm. Ómar BogasonGullver NS mun halda til veiða í dag.
Ljósm. Ómar Bogason
Ísfisktogarinn Gullver NS heldur til veiða frá Seyðisfirði í dag. Skip Bergs-Hugins í Vestmannaeyjum, Vestmannaey VE og Bergey VE, munu hins vegar ekki láta úr höfn fyrr en á föstudag. Frystitogarinn Blængur NK liggur í Norðfjarðarhöfn og er verið að sinna viðhaldsverkefnum þar um borð. Ekki er gert ráð fyrir að Blængur haldi til veiða fyrr en í næstu viku.
 
Áformað er að Börkur NK haldi til loðnuleitar á föstudag, en Beitir NK og Bjarni Ólafsson AK liggja í Norðfjarðarhöfn. Bjarni Ólafsson gæti einnig tekið þátt í loðnuleit en Beitir mun bíða frétta.
 
 
 

Samstarf um loðnuleit skiptir miklu máli – bjartsýni fyrir komandi vertíð

Börkur NK kvarðaður fyrir loðnuleit. Ljósm. Smári GeirssonBörkur NK kvarðaður fyrir loðnuleit.
Ljósm. Smári Geirsson
     Samstarf uppsjávarútgerða og Hafrannsóknastofnunar varðandi loðnurannsóknir hefur verið mjög gott undanfarin ár.  Samstarfið snýst um framkvæmd loðnumælinga  og það er alveg ljóst að þetta samstarf hefur skilað góðum árangri undanfarin ár.  Það má færa rök fyrir því að við hefðum farið á mis við loðnurvertíðir og alla þá verðmætasköpun sem þeim fylgir, með ómældu tekjutapi fyrir þjóðarbúið, ef ekki hefði komið til þetta samstarf.  Samstarfið er vissulega hagur allra.
 
     Stjórnvöld samþykktu á árinu 2015 nýja aflareglu fyrir loðnu sem nú hefur verið notuð í nokkur ár við úthlutun aflamarks. Eldri aflareglan sem hafði verið notuð við veiðistýringu á loðnu frá árinu 1979 var  samkvæmt mati fiskifræðinga frá Alþjóðahafrannsóknaráðinu (ICES) ekki talin standast varúðarnálgun þrátt fyrir að búið væri að notast við hana í hátt í 40 ár, en hún gekk í grunninn út á punktmat í mælingu og að skilin væru eftir 400 þúsund tonn til hrygningar.
 
     Með nýrri aflareglu sem tekin var upp árið 2015 er tekið tillit til  þátta sem ekki var gert með sama hætti áður. Þeir eru óvissa í bergmálsmælingum ásamt afráni á loðnu frá mælingu að hrygningu og er reglunni ætlað að tryggja með 95% vissu að hrygningarstofninn fari ekki undir 150 þúsund tonn.
 
     Með þessari nýju aflareglu var strax ljóst að stórauka þyrfti fjármagn til loðnurannsókna.  Þær rannsóknir þurfa að snúa annarsvegar að loðnustofninum og hins vegar að því afráni sem metið er á stofninum.  Hafrannsóknastofnun hefur verið fjársvelt undanfarin ár og ekki hefur fylgt með fjármagn til að mæta þörf fyrir auknar rannsóknir.  Núverandi ráðherra jók fjármagn til loðnurannsókna um 150 milljónir króna á næsta ári sem er jákvætt og er það  í fyrsta skipti í mörg ár sem málinu er sýndur skilningur.
 
     Það er ljóst að samstillt átak útgerða og Hafrannsóknastofnunar þarf til að ná utan um þessar mælingar.   Útgerðir hafa leitast við að koma upp mælibúnaði í sínum skipum sambærilegum þeim búnaði sem skip Hafrannsóknastofnunar eru með til að nýta megi þau til mælinga.  Hafrannsóknastofnum kvarðar mælana og er með vísindafólk um borð í fiskiskipunum við mælingar.
 
     Núna er í undirbúningi rannsóknarleiðangur í janúar þar sem 2-4 fiskiskip munu taka þátt í loðnumælingum ásamt rannsóknaskipinu Árna Friðrikssyni.  Menn munu vakta veðurspár og fara af stað þegar aðstæður leyfa.
 
     Verkefnið vegna  komandi vertíðar hófst í desember með leiðangri sem Heimaey VE fór í, og varð þá vart við töluvert af loðnu á hefðbundnum slóðum norður af Húnaflóa og út af Vestfjörðum.   Auk þess hefur borist töluvert af loðnufréttum frá togurum bæði af Digranesflaki og Vestfjarðamiðum.
 
     Í síðustu viku voru Börkur NK og Bjarni Ólafsson AK kvarðaðir og eru þar með tilbúnir til að hefja loðnuleit eftir hátíðar. Í kvörðuninni felst að fiskileitartæki skipanna eru stillt þannig að vitað er hve endurvarpið sem þau sýna er sterkt. Allir mælar skipa, sem taka þátt í loðnuleitinni, þurfa að vera stilltir eins þannig að mælingar skipanna séu fullkomlega sambærilegar. Tveir menn frá Hafrannsóknastofnun komu austur til að kvarða skipin og tók kvörðunin samtals 3 daga þar sem ekki var, vegna veðurs, hægt að ljúka kvörðun á tveimur dögum eins og til stóð.  Það tók drjúgan hluta úr degi að kvarða hvort skip og var tignarlegt að sjá þau á úti á Norðfirði skrýdd jólaljósum á meðan mælarnir voru stilltir. Nú er ráðgert að Börkur ásamt Aðalsteini Jónssyni SU haldi til loðnuleitar fljótlega á nýju ári.
 
     Undanfarið ár hafa loðnuveiðar jafnan verið í mikilli óvissu þar sem mælingar að hausti hafa ekki skilað miklum árangri.   Leiðangurinn hjá Heimaey fyllir okkur bjartsýni fyrir komandi vertíð og þannig förum við inní áramótin og tökum á móti nýju ári.  Við erum þess fullviss að með samstilltu átaki útgerða og Hafrannsóknastofnunar muni okkur takast að mæla nægjanlegt magn af loðnu til að hægt verði að gefa út góðan kvóta og þannig skapa verðmæti fyrir land og þjóð.
 

Jólakveðja

Jólakveðja

Fyrsta sjávarútvegsfyrirtækið á landinu til að fá jafnlaunavottun

Fyrsta sjávarútvegsfyrirtækið á landinu til að fá jafnlaunavottunHinn 13. desember sl. fór Síldarvinnslan í lokaúttekt til að fá svonefnda jafnlaunavottun. Úttektin var framkvæmd af BSI sem er löggilt skoðunarstofa. Í úttektinni fór fram mat á því hvort Síldarvinnslan uppfyllti kröfur jafnlaunastaðalsins ÍST 85:2012. Úttektin skilaði jákvæðri niðurstöðu og mun Síldarvinnslan í kjölfarið fá formlega jafnlaunavottun til staðfestingar á því að enginn óeðlilegur kynbundinn launamunur sé til staðar hjá fyrirtækinu. Síldarvinnslan er fyrsta sjávarútvegsfyrirtækið á landinu til að ljúka vottunarferlinu, en einungis 40 fyrirtæki á landinu hafa hlotið jafnlaunavottun.
 
Hákon Ernuson, starfsmannastjóri, segir að talsverð vinna felist í því að fara í gegnum vottunarferlið. „Við þurftum að fara í gagngera rýni á alla launastjórnun hjá fyrirtækinu og tryggja að til væru verklagsreglur um allt sem snýr að launamálunum. Við verðum að geta sýnt nákvæmlega hvað liggur til grundvallar ákvörðunum á sviði launamála. Síðan eru tekin raungögn úr launakerfinu og öll laun skoðuð og þau borin saman með kerfisbundnum hætti til að greina hvort einhversstaðar sé að finna óútskýrðan launamun. Niðurstaðan var sú að slíkan launamun væri ekki að finna og var það ánægjulegt. Allar verklagsreglur og launagreiningin þurftu síðan að fara í gegnum rýni hjá löggiltri skoðunarstofu sem staðfestir að þetta sé allt gert í samræmi við viðkomandi staðal. Vinna við þetta hefur staðið yfir í marga mánuði, en Sigurður Ólafsson hefur stýrt verkefninu. Þá veitti Capacent okkur góða aðstoð við verkefnið. Það hafa margir lagt hönd á plóginn við þessa vinnu og vinnunni verður ekki lokið við að fá vottunina. Við þurfum sífellt að vinna í því að bæta launastjórnunina og þurfum að framkvæma innri úttektir árlega. Og síðan þarf að fá löggilta skoðunarstofu til að staðfesta að allt sé gert samkvæmt bókinni,“ segir Hákon.

Undirflokkar